Mediawijsheid: nepnieuws en AI

Nepnieuws en AI herkennen

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditorICT-basisvaardighedenBasisschoolGroep 5

In deze les zitten 20 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Nepnieuws en AI herkennen

Centrale lijn van de les: niet alles wat je online ziet is waar, en met AI kan nepnieuws sneller en overtuigender gemaakt worden. Koppel dit aan mediawijsheid: slim, veilig en kritisch omgaan met media.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat nepnieuws is en hoe AI kan helpen bij het maken van nepnieuws. Ook leer ik controleren of deze informatie klopt.

Dit doel sluit aan bij mediawijsheid en past bij het verwerken van AI binnen kerndoel 5. Houd de formulering eenvoudig en concreet voor groep 5.

Welke woorden passen bij nepnieuws?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als 'liegen', 'internet', 'AI', 'foto', 'echt' en 'nep'.

Wat is nepnieuws?

  • Nepnieuws is nieuws dat niet waar is.

  • Het lijkt soms op echt nieuws.

  • Het kan expres gemaakt zijn (door AI).

  • Het doel van nepnieuws is mensen er in te laten geloven.

Maak onderscheid tussen een foutje en nepnieuws: bij nepnieuws is de informatie onwaar en vaak bewust zo gemaakt of gedeeld.

Waar kom je het tegen?

  • Op websites

  • In filmpjes

  • Op sociale media

  • In appjes en groepschats

  • Soms zelfs in plaatjes

Benadruk dat kinderen nieuws niet alleen in kranten zien, maar vooral online en via anderen doorgestuurd krijgen.

Waarom maken mensen nepnieuws?

  • Om aandacht te krijgen

  • Om veel kliks te krijgen

  • Om mensen bang of boos te maken

  • Om iemand of iets te beïnvloeden

Gebruik eenvoudige voorbeelden: een spannend verhaal krijgt sneller aandacht, ook als het niet klopt.

Waarom is nepnieuws lastig?

Nepnieuws kan er heel echt uitzien. Een mooie foto, een grote titel of veel gedeelde berichten maken iets nog niet waar. Daarom is het slim om rustig te kijken en niet meteen alles te geloven, maar hoe doe je dat dan?


Daar kom je achter in deze les.

Hier leg je de brug naar kritisch kijken: uiterlijk en populariteit zijn geen bewijs.

Maak de zin af

Nepnieuws is nieuws dat niet waar is. Je ziet het vaak op sociale media of in appjes. Een grote titel maakt een bericht nog niet waar.

nieuws
sociale media
titel
krant
huiswerk
foto
schoolplein

De kernwoorden komen letterlijk uit het eerste lesblok: nieuws, sociale media en titel.

Wat is AI?

  • AI betekent kunstmatige intelligentie

  • AI kan tekst, beelden en geluid maken

  • AI denkt niet zoals mensen

Houd AI heel concreet: een computer die patronen gebruikt om iets te maken of te voorspellen. Vermijd technische diepgang.

AI en nepnieuws

  • AI kan snel een nepbericht schrijven

  • AI kan een plaatje maken dat echt lijkt

  • AI kan stemmen of filmpjes namaken

  • Daardoor wordt nepnieuws soms moeilijker te herkennen

Koppel hier expliciet aan kerndoel 5: leerlingen maken kennis met de invloed van digitale technologie en AI op informatie.

Echt of nep?

  • Een AI-plaatje kan heel netjes zijn

  • Soms kloppen kleine dingen niet: - Denk aan rare handen, letters of schaduwen
    - Ook bij tekst kan AI zelf dingen verzinnen

Noem dat AI soms 'hallucineert': het geeft dan iets dat geloofwaardig klinkt, maar niet klopt. Gebruik dat woord alleen als je het meteen eenvoudig uitlegt.

Vul de woorden in

AI betekent kunstmatige intelligentie. AI kan een nepbericht schrijven of een plaatje maken dat echt lijkt. Toch moet je altijd controleren of iets klopt.

kunstmatige intelligentie
schrijven
controleren
speelplaats
tekenen
vergeten
bibliotheek

Benadruk de koppeling tussen AI en mediawijsheid: AI kan helpen, maar kinderen blijven zelf nadenken en controleren.

Waaraan kun je zien dat een AI-plaatje niet klopt?

Verwachte elementen: noem kleine foutjes zoals rare handen, letters of schaduwen, of zeg dat de tekst verzonnen kan zijn. Antwoorden hoeven niet exact te zijn.

Hoe controleer je nieuws?

  • Kijk wie het bericht heeft gemaakt

  • Lees verder dan alleen de titel

  • Controleer of andere bronnen hetzelfde zeggen

  • Let op rare fouten of vreemde beelden

Dit is de kernvaardigheid van de les. Gebruik steeds dezelfde woorden: maker, titel, bron, controleren.

Deze slide heeft geen instructies

Zet de juiste woorden op de plek

Bij nieuws kijken we eerst naar de maker. Daarna lezen we verder dan de titel. Ook checken we een andere bron om te zien of het klopt.

maker
titel
bron
kleur
tafel
speelgoed
pauze

Echoot precies de controlewoorden uit de content: maker, titel en bron.

Wat neem je mee?

  • Niet alles online is waar

  • AI kan nepnieuws helpen maken

  • Jij kunt informatie controleren

  • Mediawijs zijn betekent slim en kritisch kijken

Gebruik deze slide als afrondende samenvatting voordat je naar de begrippen gaat.

Wat is één ding dat jij hebt geleerd?

Gebruik dit als korte klassikale terugblik. Mogelijke antwoorden: dat niet alles online waar is, dat AI plaatjes of tekst kan maken, of dat je bronnen moet controleren.

Wat zou je nog willen weten over dit onderwerp?

Laat leerlingen benoemen wat hielp: samen praten, voorbeelden zien, stappen onthouden, of vragen gebruiken.

Begrippen

mediawijsheid - slim, veilig en kritisch omgaan met media

nepnieuws - nieuws dat niet waar is of misleidt

AI - kunstmatige intelligentie; een computerprogramma dat slim lijkt

bron - de plek of persoon waar informatie vandaan komt

controleren - nagaan of iets klopt

delen - een bericht doorsturen of verder verspreiden

betrouwbaar - iets waar je op kunt vertrouwen

Deze slide heeft geen instructies