Thema 2 bs 3- Hormonen
Gebruik zoveel mogelijk Binas 86 en 89 en je boek
V4
Voortplanting
Thema 2 bs 3- Hormonen
Gebruik zoveel mogelijk Binas 86 en 89 en je boek
V4
Voortplanting
In de afbeelding zie je de geslachtsorganen van een vrouw en een gedeelte van het uitscheidingsstelsel. Benoem de onderdelen 1 t/m 3.
Welke onderdelen van de mannelijke geslachtsorganen produceren een bestanddeel van sperma?
Leerdoelen
Je kunt de rol en werking van hormonen bij de voortplanting van de mens uitleggen. Uitgesplitst in kleinere leerdoelen:
Je kunt het doel van hormonen beschrijven
Je kunt uitleggen hoe hormonen door het lichaam worden vervoerd
Je kunt beschrijven wat het nut en doel is van negatieve terugkoppeling
Je kunt beschrijven hoe geslachtelijke voortplanting bij zowel de man als de vrouw hormonaal geregeld is
hormoonklier
bloed
doelwitorgaan
een orgaan dat een hormoon produceert en secreteert (uitscheidt)
een hormoon wordt ALTIJD afgegeven aan het bloed. Via het bloed wordt het hormoon vervoerd
het doelwitorgaan is opgebouwd uit cellen die specifiek reageren op het hormoon. Dit hormoon beïnvloedt zo de werking van dit orgaan
Welke omschrijving past NIET bij een hormoon?
Stof die door een klier wordt gemaakt
Een signaalstof dat via het bloed een orgaan beïnvloedt
Regelt het ontstaan van primaire geslachtskenmerken
Vrouwen hebben wisselende hormoonconcentraties
hypothalamus
hypofyse
ovaria
testes
De hypothalamus is onderdeel van de hersenen en stuurt alle andere organen aan.
mbv een hormoon zet de hypothalamus de hypofyse aan tot het aanmaken van hormonen
Deze hormonen sturen de geslachtsorganen aan en ook die maken weer hormonen.
De hormonen uit de geslachtsorganen zorgen voor secundaire geslachtskenmerken en gametogenese
De ontstane hormonen geven feedback aan de hypothalamus
Hormonale regeling bij de man
GnRH
Gonadotropin releasing hormone
hormoonklier: hypothalamus
doelwitorgaan: hypofyse
hypothalamus
hypofyse
testes
GnRH
FSH
LH
FSH
Follikel stimulerend hormoon
hormoonklier: hypofyse
doelwitorgaan: cellen van Sertoli
Cellen van Sertoli
- stimuleren spermatogenese
Cellen van Leydig
Testosteron
LH = Luteiniserend hormoon
hormoonklier: hypofyse
doelwitorgaan: cellen van Leydig
Testosteron hormoonklier:
teelbal (cellen van Leydig)
- stimuleren sec. gesl. kenmerken
- stimuleren spiergroei
- stimuleren libido
- negatieve terugkoppeling
Testosteron
Wat gebeurt er met de GnRH en FSH concentratie in het bloed als de testosteron concentratie hoog is? Gebruik Binas blz. 89C
Controleren
Zie Binas 89C
ICSH = LH
dikke pijl = maakt
dunne pijl = stimuleert
stippelpijl = remt
Testosteron remt de afgifte van GnRH en daarmee ook FSH
Hormonale regeling bij de vrouw
GnRH
Gonadotropin releasing hormone
hormoonklier: hypothalamus
doelwitorgaan: hypofyse
hypothalamus
hypofyse
ovaria
GnRH
FSH
LH
FSH
Follikel stimulerend hormoon
hormoonklier: hypofyse
doelwitorgaan: follikels > rijpen
- rijp en groei follikel/eicel
ovulatie
ontwikkeling geel lichaam
oestrogeen
LH
Luteiniserend hormoon
hormoonklier: hypofyse
doelwitorgaan: follikelcellen
oestrogeen
aangroeien baarmoederslijmvlies
ontwikkeling sec. geslachtskenm
progesteron
verkliering baarmoederslijmvlies
oestrogeen
progesteron
progesteron
Menstruatiecyclus
BINAS 86C
Gemiddeld 28 dagen
dag 1 = eerste dag van menstruatie
dag 14 = ovulatie > eisprong (verschilt per vrouw)
dag 5 - 14: folliculaire fase
onder invloed van FSH rijpt follikel en eicel
oestrogeen wordt afgegeven: stimuleert diktegroei baarmoederslijmvlies
dag 14 - 28: luteale fase
onder invloed van LH-piek vindt ovulatie plaats
restant follikel --> geel lichaam (door LH)
baarmoederslijmvlies verkliert door progesteron
dag 1 - 4: menstruatie
geel lichaam vervalt: geen progesteron productie meer
baarmoederslijmvlies wordt afgestoten
Waar vindt dit proces plaats?
eileider
eierstok
testis
baarmoeder
Rijpen nieuwe eicel
Eisprong
Eicel sterft
Rijpen nieuwe eicel
Menstruatie
Baarmoederslijmvlies wordt dikker
Menstruatie
menstruatie
ovulatie
progesteron
oestrogeen
gele lichaam
eierstok
follikel
In de afbeelding is een menstruatiecyclus weergegeven die 28 dagen duurt. De letters M, N, O en P geven bepaalde fasen in deze cyclus aan. Verder is de groei van het baarmoederslijmvlies weergegeven. In welke van de fasen M, N, O en P is in deze cyclus het geel lichaam aanwezig?
Fase M
Fase N
Fasen M en N
Fasen M, N, O en P
Klaar en nog niet helemaal duidelijk?
uitgebreide instructiefilm over hormonale regeling dmv geslachtshormonen en menstruatiecyclus: https://www.youtube.com/watch?v=RXqmfZ1tphg&t=73s
uitleg/animatie menstruatiecyclus: https://www.bioplek.org/animaties/voortplanting/vrgesl5x.html
Binas 86C Waarom stijgt de concentratie LH zo sterk vlak voor ovulatie?
Binas 86C Waarom daalt de concentratie progesteron na dag 22?