Stereoisomerie herhaling:
Cis-trans isomerie
Spiegelbeeld isomerie
Wat herhalen we vandaag?
Stereoisomerie herhaling:
Cis-trans isomerie
Spiegelbeeld isomerie
Wat herhalen we vandaag?
Deze slide heeft geen instructies
Ruimtelijke structuur speelt ook een belangrijke rol bij isomerie. Je kent al de structuurisomerie: zelfde molecuulformule, maar de atomen zitten in een andere volgorde aan elkaar verbonden. Bv.: propaan-1-ol en propaan-2-ol.
Het kan ook zijn dat verschillende moleculen dezelfde molecuulformule hebben én dat de atomen in dezelfde volgorde aan elkaar verbonden zijn (zeg maar dezelfde structuurformule). Toch verschillen ze in ruimtelijke bouw. We noemen dit stereoisomerie. We gaan nu kijken naar de eerste vorm van stereoisomerie: cis/trans isomerie.
Trans (trapvorm)
links en rechts van de dubbele binding 2 verschillende groepen aanwezig zijn
één van de genoemde groepen boven en de andere onder de dubbele binding zit.
cis (bootvorm)
links en rechts van de dubbele binding 2 verschillende groepen aanwezig zijn
allebei de genoemde groepen boven óf allebei onder de dubbele binding zitten
Cis & trans isomeren
Deze slide heeft geen instructies
Voorw. 1 voor cis/trans isomerie is dat er een starre binding (maar geen drievoudige binding) is.
Voorw. 2 voor cis/trans isomerie is dat er aan beide C-atomen van de C=C binding twee verschillende (groepen van) atomen gebonden zijn.
Cis & trans isomeren
Deze slide heeft geen instructies
Geen (!) cis-trans isomeren
Groepen aan dezelfde kant van de starre binding:
1 of 3 verschillende groepen:
Deze slide heeft geen instructies
Bij één van onderstaande stoffen is er sprake van trans isomerie. Bij welke stof is dat?
A B C
Deze slide heeft geen instructies
De ruimtelijke structuur bepaalt of een molecuul een dipool is.
Heffen de polaire bindingen elkaar op (liggen ze bv in elkaars verlengde)?
Dan geen dipool molecuul
Micro- en macroniveau
Deze slide heeft geen instructies
Ruimtelijke structuur speelt ook een belangrijke rol bij isomerie. Je kent al de structuurisomerie: zelfde molecuulformule, maar de atomen zitten in een andere volgorde aan elkaar verbonden. Bv.: propaan-1-ol en propaan-2-ol.
Het kan ook zijn dat verschillende moleculen dezelfde molecuulformule hebben én dat de atomen in dezelfde volgorde aan elkaar verbonden zijn (zeg maar dezelfde structuurformule). Toch verschillen ze in ruimtelijke bouw. We noemen dit stereoisomerie. We gaan nu kijken naar de eerste vorm van stereoisomerie: cis/trans isomerie.
Spiegelbeeld isomerie:
een andere ruimtelijke bouw
Zelfde chemische eigenschappen zoals kookpunt en polariteit
Maar............
Andere fysische eigenschappen zoals geur en smaak.
Deze slide heeft geen instructies
Introductie: asymmetrisch koolstofatoom
Een koolstofatoom dat in het molecuul 4 verschillende groepen heeft (C*)
Als er een asymmetrisch C-atoom is, is spiegelbeeld isomerie mogelijk
Het spiegelbeeld van het molecuul is niet identiek aan het origineel, maar is een isomeer van het origineel: spiegelbeeldisomeer
Deze slide heeft geen instructies
Introductie: het asymmetrisch koolstofatoom
Een asymmetrisch koolstof atoom geeft een asymmetrisch molecuul
Deze twee moleculen zijn dus elkaars spiegelbeeld. De twee moleculen lijken sterk op elkaar, maar de ruimtelijke bouw is echt verschillend! Ook niet door draaiing identiek aan elkaar te krijgen.
Het maximale aantal stereoisomeren (incl. cis/trans en spiegelbeeld) = 2n
Deze slide heeft geen instructies
Hoeveel spiegelbeeld- isomeren zijn er van deze stof?
geen
2
4
6
Deze slide heeft geen instructies
Hoe teken je dat dan?
Let op:
de stippellijn betekent dat de binding naar achteren steekt
de dikke lijn is naar voren.
Deze slide heeft geen instructies
Inwendig spiegelvlak
Symmetrische figuren hebben één of meerdere inwendige spiegelvlakken. De helft aan de ene kant van het spiegelvlak is het spiegelbeeld van de andere helft.
Heeft een molecuul een inwendig spiegelvlak dan heeft het geen spiegelbeeldisomeer
Deze slide heeft geen instructies
abc
abc
Deze slide heeft geen instructies
Zijn de twee hiernaast weergegeven moleculen elkaars spiegelbeeld (en dus verschillende moleculen) of niet (en dus dezelfde moleculen)?
ja, ze zijn elkaars spiegelbeeld, want er is geen inwendig spiegelvlak
ja, ze zijn elkaars spiegelbeeld, want er is een inwendig spiegelvlak
nee, ze zijn hetzelfde, want er is geen inwendig spiegelvlak
nee, ze zijn hetzelfde, want er is een inwendig spiegelvlak
Deze slide heeft geen instructies
Een asymmetrisch koolstof atoom geeft een asymmetrisch molecuul, ook bij cyclische structuren
Het kan lastig zijn om te herkennen of er spiegelbeeldisomerie mogelijk is bij moleculen. Dit trucje kan uitkomst bieden: ga op zoek naar een C-atoom waar vier verschillende (groepen van) atomen aan gebonden zijn.
Bij cyclische structuren: kijk aan de linkerkant van de C en aan de recterkant van de C. Verschillend?
Asymmetrisch koolstofatoom bij cyclische structuren
Deze slide heeft geen instructies
Bij welk molekuul is de asymmetrische C atoom correct aangegeven?
Deze slide heeft geen instructies
Bij welk molekuul is de asymmetrische C atoom correct aangegeven
A
B
C
D
Deze slide heeft geen instructies
Bij welk molekuul is de asymmetrische C atoom correct aangegeven?
Deze slide heeft geen instructies
Al deze stoffen vertonen structuur-isomerie, maar welke vertonen daarnaast ook vormen van stereo-isomerie?
Alléén structuur-isomerie
Ook cis/trans-isomerie
Ook spiegelbeeld-isomerie
propaan-1,2-diol
but-1-een
3-chloorpentaan
2-chloorpentaan
but-2-een
1,4-dichloorcyclohexaan
Deze slide heeft geen instructies
Een asymmetrisch C atoom, C*, heeft vier verschillende groepen om zich heen.
Er is sprake van spiegelbeeldisomerie als een molecuul een asymmetrisch C atoom heeft. Dan zijn het molecuul en zijn spiegelbeeld niet identiek.
Ook bij cyclische structuren komt een C* voor als zich aan een C atoom vier verschillende groepen bevinden. Je bekijkt dan ‘linksom’ en ‘rechtsom’ in de ring of de groepen verschillend zijn.
Spiegelbeeld isomerie samenvattengevat
Deze slide heeft geen instructies
Ether:
Alkoxyalkanen
een subgroep van ethers
Als zijgroep: - O – C – R (-oxygroep):
Methoxygroep: O - CH3
Ethoxygroep: O - CH2 – CH3
Ethoxyethaan
Ethers & alkoxyalkanen
Deze slide heeft geen instructies
Karakteristieke groep:
R-groep: CnH2n+1
Naamgeving:
Uitgang: –al
Voorvoegsel: oxo-
Alkanal
Hex-2-enal
Aldehyden
Deze slide heeft geen instructies
Karakteristieke groep:
R-groep: CnH2n+1
Naamgeving:
Uitgang: –on
Voorvoegsel: oxo-
Alkanon
Butanon
Ketonen
Deze slide heeft geen instructies