KT1 BBL Neurologie deel 1

• Anatomie Fysiologie Pathologie
• MBO
• Studiejaar 3

KT1 theorie DA3 Neurologie

Deze les

• Zenuwstelsel anatomie
• Zenuwstelsel pathologie

www.bing.com

Ons zenuwstelsel

Het zenuwstelsel regelt en organiseert:

• 1 De functie van weefsels en organen
    - Bijv. kippenvel bij kou, de werking van het hart etc.
• 2 De reactie van ons lichaam op prikkels uit de omgeving
    - Bijv. reactie op temperatuur en op stress
• 3 De psychologische en fysiologische processen van het lichaam
    - Bijv. het kunnen nadenken, de spijsvertering, beweging etc. 

Het Centrale Zenuwstelsel

Centrale zenuwstelsel: Op basis van bouw en plaats in het lichaam

• Hersenen (grote en kleine hersenen): Beschermd door schedel
• Hersenvloeistof (Liquor cerebrospinalis)
• Ruggenmerg: Beschermd door wervelkolom
  
  

Wat is het verschil tussen het autonome en het animale zenuwstelsel?

Het autonome zenuwstelsel regelt onbewuste functies in het lichaam. Het animale zenuwstelsel regelt bewuste activiteiten en reflexen in het lichaam.

Autonome zenuwstelsel: Het autonome zenuwstelsel regelt vooral de werking van inwendige organen, zoals de ademhaling, de spijsvertering, de hartslag en het verwijden en vernauwen van bloedvaten. Het autonome zenuwstelsel kan worden onderverdeeld in het (ortho)sympatisch zenuwstelsel en het parasympatisch zenuwstelsel.

Animale zenuwstelsel: Het animale zenuwstelsel is betrokken bij bewegingen (door spieren) en de verwerking van opgenomen informatie (door zintuigen). Dit is bewust ingezet en actief.

Wat is het verschil tussen het ortho- en het parasympatische zenuwstelsel?

• Het (ortho)sympatische zenuwstelsel stimuleert alle processen die met een lichamelijke activiteit te maken hebben. Het parasympatische zenuwstelsel beïnvloedt de organen en weefsels zodanig dat het lichaam in rust kan komen. 
• Beide zenuwstelsels maken deel uit van het autonome zenuwstelsel.

Hersenvliezen en liquor

Drie hersenvliezen:

1. Harde hersenvlies
2. Spinnenwebvlies
3. Zachte hersenvlies

Tussen de hersenvliezen zit hersenvloeistof/-vocht

• Schokdemping, bescherming van hersenen en ruggenmerg
• Transport van voedingsstoffen en afvalstoffen

Ruggenmerg

Ruggenmerg: Verbinding hersenen en lichaam

• Vanaf hersenstam tot heupen
• Cervicale wervels: hals (7)
• Thoracale wervels: borst (12)
• Lumbale wervels: lendenen (5)
• Sacrale wervels: heiligbeen (5)
• Coccygeale wervels: stuitje  (4)

Het ruggenmerg is 42-45 cm lang

Ruggenmerg in wervels

Zoals je ziet wordt het ruggenmerg beschermd door de ruggenwervel. Vanuit openingen in die wervel lopen zenuwen naar verschillende lichaamsdelen.

Pathologie Hersenen

Cerebrovasculair Accident (CVA): 

• Bloeding (20%), embolie en/of trombose (80%)
• Deel van de hersenen valt uit

Kenmerkende symptomen:

• Hemiparese: Halfzijdige verlamming
• Afasie: Spraakstoornissen
• Hemianopsie: Halfzijdige uitval van gezichtsveld
• Bewustzijnsverlies, duizeligheid, geheugenproblemen etc.

Wat was er ook al weer aan de hand bij embolie en trombose? 

Een bloeding

Een infarct

Op een CT scan ziet een bloeding er wit uit en een herseninfarct zwart of donkergrijs.

Onderzoek + Behandeling

Onderzoek CVA:

• In de acute fase wordt er een CT-scan gemaakt voor onderscheid tussen bloeding en infarct

Behandeling: Tijdverlies = hersenverlies!

• Trombolyse: Binnen 4.5 uur na infarct/ 12 uur is de max (zie NHG triagewijzer)
• Revalidatie: Afhankelijk van uitval
• Medicijnen: Cholesterol- en bloeddrukverlagers, antistolling

Hoe sneller we behandelen hoe beter de prognose van de patiënt.

Wanneer kunnen we de behandeling geven:

Vroeger was het eenvoudig:

-Binnen 4.5 uur trombolyse

-Binnen 6 uur trombectomie

Heden:

-Binnen 12-24u na ontstaan van klachten indicatie voor behandeling

Beroerte-alarm

Think FAST

Vraag de patient om te lachen en kijk of de mond schreef hangt. 
Laat de patient een paar zinnen zeggen en luister dan of het goed verstaanbaar is.
Laat de patient biede armen naar voren strekken en de binnenkant van de armen draaien. Kijk of een arm wegzakt naar beneden. 

Opdracht

De gevolgen van een CVA zijn vaak ingrijpend. Afhankelijk van de plaats in de hersenen en de ernst van de CVA treden 1 of meerdere stoornissen op:

Hemiparese: 

Afasie: 

Hemianopsie: 

Neglectie: 
Apraxie: 
Agnosie: 

Beschrijf kort wat deze stoornissen inhouden.

Gevolgen

De gevolgen van een CVA zijn vaak ingrijpend. Afhankelijk van de plaats in de hersenen en de ernst van de CVA treden 1 of meerdere stoornissen op:

Hemiparese: halfzijdige verlamming

Afasie: spraakstoornissen

Hemianopsie: halfzijdige uitval van gezichtsveld

Neglectie: halfzijdige verwaarlozing/ niet bewust zijn van deel van de omgeving
Apraxie: handelingsstoornis
Agnosie: stoornis in het herkennen

(hemiparese: eenzijdige verlamming van een arm of been en of hemianopsie: verlies van gezichtsvermogen aan 1 kant van het gezichtsveld)

Pathologie Hersenen (2)

Transient Ischaemic Attack (TIA): Voorbode van een CVA!

• Tijdelijke aanval van zuurstoftekort in de hersenen
• Door embolie uit het hart of vernauwing van halsslagaders
• Verdwijnt zonder restverschijnselen

Vergelijk het maar met Angina Pectoris vs. Hartinfarct...

TIA vs. CVA

TIA

Transient Ischaemic Attack (TIA): Voorbode van een CVA!

• Tijdelijke aanval van zuurstoftekort in de hersenen
• Door embolie uit het hart of vernauwing van halsslagaders
• Verdwijnt zonder restverschijnselen

Vergelijk het maar met Angina Pectoris vs. Hartinfarct...

Hersentrauma's

Trauma Capitis	Lichte hersenschudding	Geen bewustzijnsverlies Hoofdpijn Misselijk of braken Geen amnesie
Commotio Cerebri	Hersenschudding of licht hersenletsel	Max. 15 min. buiten bewustzijn Max. 1 uur amnesie
Contusio Cerebri	Hersenkneuzing	Vrijwel zeker hersenbeschadiging

Hersenvliesontsteking: Meningitis

• Meestal door virus of bacterie
• Ernstige hoofdpijn, flinke nekstijfheid, koorts, misselijkheid, braken, puntbloedinkjes, luierpijn bij kleine kinderen, verminderd bewustzijn 
• Complicaties: Sepsis, psychische verandering, doofheid

Hersenvliesontsteking

Hersenvliesontsteking door een virus is milder van vorm en gaat vaak met een week weer over. Meest kenmerkend is dan de gevoeligheid voor licht.

Denk bij een patiënt die naast hoofdpijn koorts heeft aan een meningitis. Bij de spoed wordt dan het volgende getest:

-meningeale prikkeling/ nekstijfheid dmv teken van Brudzinski.

Patiënt ligt plat op de rug incl. de benen en arts laat nek flecteren (kin op de borst leggen). Omdat dit pijnlijk is vanwege de ontsteking aan de hersenvliezen zal de patiënt reflexmatig de knieën optrekken. Dit fenomeen wijst op meningeale prikkeling.

Heeft de patiënt naast hoofdpijn en koorts ook een veranderd bewustzijn (suf of braken) denk dan aan een bacteriële meningitis. Is indicatie voor spoedpresentatie en behandeling. Hoge mortaliteit zonder behandeling.

Bij een virale meningitis is veelal geen behandeling nodig (zie het als griep van de hersenvliezen). Patiënten zijn vaak minder ziek. Wel hoofdpijn, koorts en kunnen algemene malaise hebben maar vaak geen verandering van bewustzijn en iets minder vaak last van braken.

Migraine

Migraine: Ziekte van de hersenen, komt vooral voor bij vrouwen

• Aanvallen van heftige en bonzende hoofdpijn
• Vaak aan één kant van het hoofd
• Misselijkheid en braken
• Overgevoelig voor prikkels (licht en geluid)
• Soms vooraf gegaan door aura

Één aanval varieert in duur van enkele uren tot maximaal 3 dagen

Oorzaken/behandeling

Oorzaak: Onbekend...

Uitlokkende factoren:

• Hormonen
• Slaaptekort
• Stress of ontspanning
• Omgevingsveranderingen
• Voeding
• Erfelijkheid

Behandeling: Moeilijk...

Symptoombehandeling:

• Pijnstillers
• Anti-emetica
• Triptanen (zenuwstelsel)

Eventueel preventieve medicatie, zoals bètablokkers (metoprolol)

Spanningshoofdpijn

Spanningshoofdpijn voelt als een knellende pijn aan de zijkanten van uw hoofd.

De hoofdpijn komt regelmatig terug.

Spanningshoofdpijn is vervelend, maar niet gevaarlijk.

Probeer door te gaan met uw werk en activiteiten.

Een gezonde leefstijl kan daarbij helpen.

Zorg ook voor beweging, afleiding en ontspanning.

Pijnstillerafhankelijke hoofdpijn

- door chronisch/ dagelijks gebruik van pijnstillers; paracetamol en NSAIDs

Clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn: Suicidal headache

• Aanvallen van plotselinge, extreem heftige en borende pijn
• Vaak aan één kant, rond één oog
• Rood oog aan de aangedane kant
• Verstopte neus of loopneus
• Wanhopig gevoel en bewegingsdrang

Clusterhoofdpijn (2)

Aanvallen: 

• Pijn is het ergst na 10 minuten
• Duur: 30 minuten tot 3 uur
• Aantal: 1 of meer aanvallen per 24 uur
• Hoeveel vaak: Clusters van weken tot maanden
• Bij wie: Vooral mannen
• Uitlokkende factor: Alcohol

Clusterhoofdpijn (3)

Behandeling:

• Inhaleren van zuivere zuurstof
• Sumatriptan helpt om de aanval te verminderen/te 
  stoppen.
• Verapamil kan helpen om de aanvallen te voorkomen. 

Opdracht: 
Zoek meer informatie rondom de behandeling en 
informeer elkaar. 

Einde

Volgende les deel 2