H2 - Grondwoord, samenstelling en afleiding

Grondwoord, samenstelling en afleiding

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsSecundair onderwijsA-stroomLeerjaar 2

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Grondwoord, samenstelling en afleiding

Wat merk je aan deze woorden? schuld - stadsschuld - onschuldig

Grondwoord

Dit is de kortste vorm van een woord.


Voorbeelden

- oven

- pen

- trui

- schuld

Samenstelling

Een samenstelling krijg je wanneer je twee of meer grondwoorden samenvoegt.

Voorbeelden

- pennenzak (pen + zak)

- geletruidrager (geel + trui + drager)

- stadsschuld (stad + schuld)

Afleiding

Een afleiding bestaat uit een grondwoord met een voorvoegsel en/of achtervoegsel. 


Voorbeelden

- smakelijk (smaak + lijk)

-  prehistorie (pre + historie)

- onschuldig (on + schuld + ig)


Kruisspin

A

Grondwoord

B

Samenstelling

C

Afleiding

Toetsenbord

A

Grondwoord

B

Samenstelling

C

Afleiding

Giftig

A

Grondwoord

B

Samenstelling

C

Afleiding

Kabeljauw

A

Grondwoord

B

Samenstelling

C

Afleiding

bedenken

A

Grondwoord

B

Samenstelling

C

Afleiding

Samenstellingen en afleidingen

Samenstellingen én afleidingen schrijf je zoveel mogelijk aan elkaar.

voetbal
voetbalwedstrijd
voetbalwedstrijdanalist
voetbalwedstrijdanalistopleider


tuinmeubelkussenopberghoes
taalontwikkelingsonderzoeksteam
kinderopvangtoeslagaffaire

Welk woord is het kernwoord (belangrijkste woord) van de samenstelling?

De tussen-n

Tussen-n schrijf je bij samenstellingen als het eerste woord alleen een meervoud op -en heeft (pannenkoek, paardenstaart).

Géén tussen-n

4: Het eerste deel is geen zelfstandig nw (hogeschool, huilebalk)

1: Het eerste deel heeft geen meervoud (tarwebrood)

2: Het eerste deel heeft een meervoud op -s. (douchekop)

3: Het eerste deel heeft een meervoud op -n én -s (gedachtegang)

5: het eerste deel verwijst naar persoon/zaak waarvan er maar één is (maneschijn)

6: het eerste deel is versterkend (beresterk)

7: versteende combinaties die als een samenstelling opgebouwd lijken te zijn, maar eigenlijk een andere herkomst hebben(papegaai)

De tussen-s

Soms komt er een tussen-s, bijvoorbeeld bij 'stationschef', 'bedrijfsfeest' of 'arbeidsrecht'.

Bij een sisklank -> verander het tweede deel door een ander woord dat niet met een sisklank begint om te bepalen of je een tussen-s moet schrijven.

Verzin een samenstelling die bestaat uit twee zelfstandige naamwoorden (substantief= persoon, dier, ding, plaats)

Verzin een samenstelling waarvan het eerste deel uit een bijvoeglijk naamwoord (adjectief) bestaat.

Verzin een afleiding. (een woord met een voor- óf een achtervoegsel)

Verzin een samenstelling dat uit drie grondwoorden bestaat.