Sociale vaardigheden
Sociale vaardigheden
Wat kunnen jullie vertellen over het filmpje?
Thema 1: Je sociale brein
Doel:
- Hoe je (sociale) brein werkt
- Hersenkraker
- Je spiegelneuronen gebruiken
- Puberteit: sociaal brein in ontwikkeling
- Wat verandert er?
- IQ en EQ
Les 1
Hoe je (sociale) brein werkt
Emoties Leren
- waar je aandacht aan geeft
- gemakkelijk concentreren
GEVOLG: betere leerprestaties
Neuronen
- Zenuwstelsel = hersenen + ruggenmerg
- 86 miljard zenuwcellen
- Supersnel berichten doorgeven via elektrische impulsen
- Chemische stofjes (neurotransmitters)
- Vuren = neuronen berichten aan elkaar
- Vaak dezelfde berichten => verbindingen (=BAND)
Spiegelneuronen
- "Ik voel wat jij voelt"
- Inlevingsvermogen of empathie
- Spiegelen van activiteiten van anderen in je hersenen
= BELANGRIJK: anderen leren begrijpen en goed met hen omgaan
Geboorte
Eigenschappen Vaardigheden = ERFENIS ouders
Dikwijls dingen doen of veel aandacht ONTWIKKELING
1. Leren heeft niet alleen te maken met je verstand, maar ook met __________________.
2. Ander woord voor de zenuwcellen die een belangrijke rol spelen in de hersenen: _________________.
3. Neuronen die regelmatig dezelfde informatie aan elkaar doorgeven maken ___________________.
4. _________________ spelen een belangrijke rol bij het herkennen van emoties.
Emoties
Neuronen
Verbindingen
Spiegelneuronen
Welke gevoelens ken je allemaal?
Vrolijk - uitbundig
Spijt - iets stoms gedaan
Boos - ontevreden
Verbazing
Schrik - angst
Teleurgesteld
Verbazing
Walging - afkeer
Bezorgd moedeloos
Schrik - angst
Boos - agressief
Trots
Les 2
Puberteit: sociaal brein in ontwikkeling
Wat verandert er?
Tijdens puberteit + adolescentie: hormonen = grote veranderingen
- herkennen van emoties (gezichtsuitdrukkingen)
- kunnen verplaatsen in een ander
- kritische blik
- bewust worden van jezelf
- gevolgen eigen gedrag inschatten
- impulsen beheersen
- korte termijn -> lange termijn
prefrontale cortex
Heftige emoties
Puber = moeite met beheersen van emoties
Heel blij Diep in de put
Waarom? Netwerken werken nog NIET goed samen
Waarvoor staan de letters REM in REM-slaap?
Hoeveel keer komen REM-slaap fases ongeveer voor als je een nacht slaapt?
2 à 3 keer
3 à 4 keer
4 à 5 keer
5 à 6 keer
IQ en EQ
Waarvoor staan deze afkortingen?
IQ
EQ
Intelligentie quotiënt
Emotioneel quotiënt
Getal
Aanvoelen
Begrijpen
Hoger = intelligenter
9 tips om emotionele intelligentie te verhogen!
1. Laat niemand je goed gevoel beïnvloeden
2. Vergeef snel fouten, maar vergeet ze niet
3. Reageer niet impulsief
4. Sta stil bij je gerealiseerde prestaties
5. Blijf niet hangen in je verleden
6. Focus op oplossingen
7. Omring je niet met negatieve mensen
8. Koester geen wraakgevoelens
9. Durf 'NEE' te zeggen
Thema 2: Je klasgenoten leren kennen
Doel:
- De eerste indruk - Je klasgenoten: je vrienden?
- Hoe ben jij? - Hoe kies je je vrienden
- Warm of koud? - Geluk is besmettelijk!
- Trek geen harnas aan! - Hoe maak en blijf je vrienden
- Eerste indruk lang niet altijd juist - Je vrienden-netwerk
- Vooroordelen - Voordelen van netwerken
- Nieuwe ontdekking: spiegelneuronen
- Test gedachtenlezen
Goede relaties? Goed voor je gezondheid!
- Lagere bloeddruk
- Beter werkend immuunsysteem
- Goed tegenwicht tegen minder prettige relaties
Les 3
De eerste indruk
Opdracht
- Elke leerling krijgt een A4-blad en schrijft hierop rechtsboven zijn naam
- Geef het papier daarna door aan een klasgenoot
- Deze schrijft hierop wat hij / zij van je weet / vindt / ....
- Geef het door aan een volgende klasgenoot
- Dit herhalen we tot iedereen zijn eigen A4-blad terug heeft
=> We sluiten af met een klasgesprek
WARM of KOUD
- Eerste ontmoeting => beoordelen persoon => WARM of KOUD?
- Actief hersengebied = INSULA
- Functie = lichaamstemperatuur +
warmte in een relatie
- WARM = aardig, behulpzaam
- KOUD = boos, egoïstisch
Nieuw schooljaar = ENG?
- Iedereen voelt zich wel wat onzeker ...
- Bouw geen HARNAS om je heen => gevoel van
afstandelijkheid en arrogantie
- Blijf gewoon jezelf!
"WEES JEZELF! JE BENT PRACHTIG EN KRACHTIG!"
VOOROORDELEN
Les 4
Het geheim van goede relaties: spiegelneuronen
Je klasgenoten: je vrienden?
- Vrienden = BELANGRIJK
=> In je klas, op school of buiten school
- Je gaat op zoek naar eigenschappen bij personen die jij belangrijk vindt
EIGENSCHAPPEN VOOR EEN VRIEND
Hoe vrienden kiezen?
- Personen zoeken met dezelfde eigenschappen
=> het beeld is belangrijker dan de werkelijkheid
=> muziek = belangrijke rol (zelfde stijl)
Opdracht "MINDMAP"
Opdracht "MINDMAP"
Onderwerp: Vrienden maken
Hoofdtakken: initiatief nemen, interesse tonen, afspraken nakomen, vrienden blijven, niet doen
Zijtakken: zelf aanvullen (= PERSOONLIJK)
TIP: gebruik kleuren en teken er misschien bij
Vrienden-netwerk
A4-blad met 3 cirkels:
- midden = IK
- 1e cirkel = beste vrienden
- 2e cirkel = vrienden of kennissen
Wie uit je netwerk kan je helpen bij je huiswerk?
Wie in je netwerk kan je helpen als je ergens een probleem mee hebt?
Welke personen in je netwerk zijn goed in iets waar jij ook goed in zou willen zijn?
Met welke dingen kun jij je vrienden of andere mensen uit je netwerk helpen?
Sociale netwerken / media
Waarom gebruik je deze sociale netwerken / media?
Om mijn vriendennetwerk te onderhouden
Vriendennetwerk uitbreiden door nieuwe contacten te leggen
Om informatie uit te wisselen en elkaar te helpen
Omdat anderen het ook doen en ik niet wil achterblijven
Omdat ik het leuk vind
Andere redenen
Roddelen
Verschil tussen negatief en positief roddelen
zelfvertrouwen stijgt
zelfvertrouwen daalt
Thema 3: Ken jezelf!
Doel:
- De behoeftepiramide
- Geluk heeft niet alleen met jezelf te maken
- Zelfkennis
- Je beste en slechtste eigenschappen
- Drie belangrijke eigenschappen
Les 3
De behoeftepiramide (Maslow)
Psycholoog Maslow (1908 - 1970)
Onderzoek behoeftepiramide
Wanneer? 2011
Wat? Klopt het wel wat Maslow zegt: mensen die alles hebben van in de piramide zijn gelukkiger
Nieuw onderzoek:
- voldaan qua lichamelijk behoeften + veilig voelen = leven waarderen
- alles van hierboven + top van de piramide = gelukkiger
Geluk
- Heeft niet alleen met jezelf te maken
- Geluk zien bij een ander draagt ook bij tot eigen geluk
=> volgorde in de behoeftepiramide ligt niet vast blijkt uit het nieuwe onderzoek
Wanneer voel jij je gelukkig?
Hoe voelt geluk voor jou? Beschrijf een aantal kenmerken.
Wat kun je doen om bij te dragen aan het geluk van anderen in je omgeving (zodat je je zelf ook gelukkiger voelt)?
Les 4
Weten waar je staat - jezelf kennen
Socrates
(Grieks filosoof 477 - 399 v. Chr.)
Uitspraak:
"Ken jezelf! Want alleen als je je
bewust bent van jezelf kun je zowel
jezelf als anderen leren kennen."
Begrip zelfkennis
Je hebt een goed beeld van ... in bepaalde situaties.
- hoe je bent
- wat je voelt
- hoe je je gedraagt
! Geheugen draagt bij aan zelfkennis (vroeger <=> toekomst)
! zelfkennis door kritisch kijken naar eigen gedrag
Welke eigenschappen ken je zoal?
Som 2 goede eigenschappen van jezelf op.
Som 2 slechte eigenschappen van jezelf op.
Thema 4: Emoties herkennen en begrijpen
Doel:
- Emoties: pieken en dalen - Op gevoelens trappen
- Op zoek naar gevoelens - Wat met negatieve emoties?
- Emoties die we allemaal (her)kennen - Je gevoelens verbergen
- Empathie: ik voel wat jij voelt - Lucht huilen op of toch niet?
- Emoties in je stem - Loner of eenzaam?
- Emotionele besmetting - Emotioneel intelligent
- Lachen is aanstekelijk
- Snelle manieren om je gevoelens te verbeteren
Les 5
Emoties: pieken en dalen
We worden meer invoelend
- Werken meer samen
- Mensen die alleen aan zichzelf denken = egoïstisch
=> hebben we een hekel aan
- Goede relaties maken je gezonder
- Bereid zijn met anderen te delen maken je geliefd
=> je gaat je beter voelen
Som 5 emoties op
Som 3 positieve (= PRETTIGE) emoties op
Som 3 negatieve (= VERVELENDE) emoties op
Is slecht sterker dan goed?
- Er zijn meer negatieve emoties dan positieve
- Negatieve emoties maken meer indruk
=> onthouden we langer
OPDRACHT
Vertel elkaar om de beurt wat je gisteren of eergisteren gedaan hebt. Als je een emotie bij hem of haar waarneemt mag je deze emotie ingeven met de naam van de persoon erachter
vb.: Blij (Sofie)
Luister naar elkaar en zoek de gevoelens
Emoties aanvoelen
- Hoe kunnen we aan iemand zien hoe die zich voelt?
=> spiegelneuronen: helpen onze gevoelens herkennen bij anderen
Emoties die we allemaal (her)kennen
- Niet in alle culturen trekken mensen hetzelfde gezicht bij het ervaren van een emotie
- Zes gezichtsuitdrukkingen zien er hetzelfde uit
=> geluk - boos - bang - verdriet - walging - verrassing
- Blinde mensen kunnen deze emoties hetzelfde uitdrukken
=> gezichtsuitdrukkingen aangeboren en niet aangeleerd
Empathie: ik voel wat jij voelt
- Anderen beter begrijpen door het herkennen van
gezichtsuitdrukkingen
- Stem, lichaamshouding en gebaren laten zien wat je voelt
Emoties in je stem
- Hoe dingen overkomen => wat je zegt en de emotie in je stem
- Praten en emoties zitten in hetzelfde hersengebied
=> Mensen die meer empathie hebben laten dit horen in hun stem
=> Kunnen ook beter emoties in de stem van anderen horen
Emotionele besmetting
- Emoties beïnvloeden ons
=> je beïnvloed anderen met jou emoties
=> anderen beïnvloeden jou met hun emoties
- Bepaalde emoties van anderen hebben invloed op jezelf
=> ontmoediging, frustratie en stress
- Andere emoties hebben minder invloed op jezelf
=> enthousiasme en geluk
Is hij boos, blij of uh...?
- Genoeg slapen en belangrijk
=> minder goed gezichtsuitdrukkingen herkennen
- Als je niet weet hoe iemand zich voelt, weet je niet hoe je je moet gedragen
=> onbedoeld anderen kwetsen
2 negatieve invloeden van jou op anderen (gevoelens)
2 negatieve invloeden van anderen op jou (gevoelens)
Les 6
Op gevoelens trappen
Lichamelijke pijn en sociale pijn
Sociale pijn:
- Niet bij de groep horen
- onrechtvaardig behandelt worden
=> mensen die gevoelig zijn voor lichamelijke pijn zijn ook gevoeliger voor sociale pijn
=> hetzelfde hersengebied te maken met het voelen van lichamelijke en psychische pijn
Je bent naar de kapper geweest. Iemand van school zegt dat je wel honderd lijkt.
Je zegt op een nette manier wat je ervan denkt.
Je wordt boos en zegt eens goed de waarheid
Je negeert de ander(en) en gaat weg.
Je wilt aardig zijn en zegt iets anders dan je denkt.
Een klasgenoot heeft een nieuw shirt en vraagt je enthousiast wat je ervan vindt. Jij vindt het lelijk.
Je zegt op een nette manier wat je ervan denkt.
Je wordt boos en zegt eens goed de waarheid
Je negeert de ander(en) en gaat weg.
Je wilt aardig zijn en zegt iets anders dan je denkt.
Een klasgenoot pest iemand uit je klas die jij best aardig vindt. Jij weet dat je klasgenoot het heel vervelend vindt door deze persoon gepest te worden en er nachtmerries van heeft.
Je zegt op een nette manier wat je ervan denkt.
Je wordt boos en zegt eens goed de waarheid
Je negeert de ander(en) en gaat weg.
Je wilt aardig zijn en zegt iets anders dan je denkt.
Je hebt een klasgenoot die altijd hoge cijfers haalt, maar voor iedere toets helemaal in de stress schiet en tegen je zegt dat hij/zij zeker een onvoldoende krijgt.
Je zegt op een nette manier wat je ervan denkt.
Je wordt boos en zegt eens goed de waarheid
Je negeert de ander(en) en gaat weg.
Je wilt aardig zijn en zegt iets anders dan je denkt.
Iemand doet uit de hoogte tegen je en noemt je een sukkelaar.
Je zegt op een nette manier wat je ervan denkt.
Je wordt boos en zegt eens goed de waarheid
Je negeert de ander(en) en gaat weg.
Je wilt aardig zijn en zegt iets anders dan je denkt.
Een niet zo populaire klasgenoot is erg ziek. Een groepje klasgenoten maakt er grapjes over.
Je zegt op een nette manier wat je ervan denkt.
Je wordt boos en zegt eens goed de waarheid
Je negeert de ander(en) en gaat weg.
Je wilt aardig zijn en zegt iets anders dan je denkt.
Soms reis je samen met iemand uit je klas naar school. Hij/zij ruikt dikwijls uit zijn/haar mond maar weet dat zelf niet. Je weet dat je klasgenoten hem/haar links laten liggen vanwege die geur. Jij hebt het goed met hem/haar voor. Wat doe je?
Je zegt op een nette manier wat je ervan denkt.
Je wordt boos en zegt eens goed de waarheid
Je negeert de ander(en) en gaat weg.
Je wilt aardig zijn en zegt iets anders dan je denkt.
Wat doe je met negatieve emoties?
Voorbeeld: Angst voor de tandarts
1. Terugtrekken: situaties die hele sterke emoties oproepen
2. Kalmeren: emoties die iets minder heftig => kalmeren door
- Afleiding
- Anders tegen de situatie aankijken
Lachen verbetert je humeur
- Vermindert je stress
- Versterkt je immuunsysteem
- Zorgt voor toename van afweesstoffen
=> als je flink lacht reageert je lichaam hetzelfde als op lichaamsbeweging
Hoe reageer je: Als iemand die je goed kent je niet groet op straat?
Hoe reageer je: Als je met iemand had afgesproken je niet belt?
Je gevoelens verbergen
In sommige situaties laat je je gevoelens liever NIET zien:
- Omdat anderen er misbruik van maken of je plagen of pesten
- Om te voorkomen dat je ongepast reageert in een situatie
- Om te voorkomen dat je iemand kwetst
=> gevoelens verbergen = vaardigheid
In welke situaties kan je best je eigen gevoelens verbergen?
Lucht huilen op of toch niet?
- Mensen die zich slecht voelen en huilen voelen zich nadien nog slecht
- Mensen die zich goed voelen en huilen voelen zich nadien
nog goed
- Getroost + geholpen worden door 1 persoon werkt beter dan
door meerdere => te maken met schaamte
Loner of eenzaam
- Ben je vaak alleen en voel je je daar goed bij => prima
- Heb je weinig vrienden, maar ben je niet graag alleen
= EENZAAM
=> anders denken over jezelf en anderen werkt effectief
tegen eenzaamheid!
Emotioneel intelligent?
Website
Boos? Trek een blij gezicht
De kans is groter dat je je beter gaat voelen.
Charles Darwin
1872
Emoties hebben te maken met:
- Brein
- Gezichtsspieren
=> gezichtsuitdrukkingen beïnvloeden je emoties
Zelfvertrouwen omhoog
Rechtop zitten => zorgt voor meer zelfvertrouwen
! Heb je zelfvertrouwen nodig ga dan rechtop staan of zitten
Geheugen voor gebeurtenissen uit je eigen leven
Hippocampus:
- opslaan van informatie
- opslaan herinneringen
= autobiografisch geheugen
Amygdala:
- koppelt emoties aan gebeurtenissen
Stemmingsverbeteraar: 3 dingen die je gebruikt om je stemming te verbeteren
Pleziercentrum van je hersenen
= Nucleus accumbens
- Zo groot als een pinda
- In het midden van je hersenen
- Beloningsgebied: prettige gevoelens door dopamine
- Wordt actief als je naar muziek luistert
2 situaties waarin je erg hebt gelachen (uitleg nadien)
Thema 5: Erbij horen of niet
Doel:
- Buitengesloten worden: een harde klap - Minder sociale pijn
- Pesten: een afwijking? - Alweer gepest? Doe er wat aan!
- Voordeel van pesten - Pesten of A-factor?
- Vragenlijst pesten en cyberpesten
- Waarin pesters en gepesten op elkaar lijken
- Stond erbij en keer er naar
- Effectieve reacties om iemand te helpen die gepest wordt
- Cyberpesten
De behoefte om erbij te horen
- Je kan afgewezen / niet geaccepteerd worden
- Schaamte + je praat er niet graag over
=> slecht voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid
+ kan aanleiding tot geweld
Les 7
Pesten doet pijn
Ben je wel eens voor een langere tijd gepest?
JA
NEE
Als je ja hebt geantwoord op de vorige vraag: wat heb je er aan gedaan?
Aan wie heb je toen durven vertellen dat je gepest werd?
Vrienden / vriendinnen
Broer / zus
Ouders
Leraar
Heb je wel eens te maken gehad met cyberpesten?
JA
NEE
Wat vind of lijkt je erger? (+ uitleggen waarom achteraf)
Gewoon pesten
Cyberpesten
Pesters <=> Gepesten
- Lijken op elkaar
- Hebben dezelfde problemen (oplossen van problemen in
sociale situaties)
- Jongens pesten meer dan meisjes
- Pester (grote verschil met gepesten):
* hekel aan school
* deden het minder goed op school
Stond erbij en keek ernaar
- Toekijken = schadelijker dan zelf gepest worden
- Last van: depressies, angst, haat en
minderwaardigheidsgevoelens
- Drie verklaringen:
* herinnering aan pesten => stress
* bang om volgend slachtoffer te worden
* last van schuldgevoelens (niet durven opkomen)
Les 8
Cyberpesten
Cyberpesten
= Digitaal pesten via bvb. sociale media, telefoon of mail
Tips
- Blokkeer het telefoonnummer dat je pest of vraag een nieuw
telefoonnummer aan
- Inloggegevens hou je voor jezelf + sterk wachtwoord
- Goede privacy instellingen op sociale media
- Stuur geen naaktfoto's of filmpjes door
- Rare voorstellen tijdens chatten => STOP onmiddellijk
- Verzamel bewijs en ga naar de politie
Cyberpesten later dan gewoon pesten?
Pesten:
- jongeren van 10 tot 14 jaar
- sterkst bij 12-jarigen
Cyberpesten:
- jongeren van 12 tot 17 jaar
- sterkst bij 15-jarigen
Website
Pester of A-factor?
- Aardige mensen => meer vrienden
=> gelukkiger, gezonder en vinden
makkelijker werk
=> meer waardering
=> kunnen beter met tegenslag omgaan
Thema 6: Communiceren en samenwerken
Doel:
- Luisteren, aanvoelen en begrijpen - Stage: waar is het goed voor?
- Afstemming - Ideeën voor een stage
- Luisteren tussen de regels door - Mensenkennis
- De waarde van zwijgen - Klaarstaan voor anderen
- Handleiding voor luisteren - Samenwerken aan een project
- Ik weet wat je denkt, wilt en voelt - Brainstormen
- Vragen om te begrijpen - Samen problemen oplossen niet altijd
- De 7 luisterstappen beter
Stage
Leerlingen die stage doen zijn beter in de volgende vaardigheden:
- Respect voor een ander
- Zelfvertrouwen
- Bewustwording van omgeving
- Waardering voor vrijwilligerswerk
Les 9
Luisteren, aanvoelen en begrijpen
Je bent iemand die goed kan luisteren, omdat je belangstelling hebt voor anderen.
Je bent iemand die niet geïnteresseerd is in de verhalen van de meeste mensen. Je hebt wel wat beters te doen.
Je bent iemand die vindt dat je van iedereen wel wat kunt leren. Daarom luister je goed naar iedereen.
Je bent iemand die vooral naar zijn eigen vrienden luistert en andere mensen niet zo belangrijk vindt.
Je bent iemand die er niet van houdt als een ander steeds maar zit te zagen over van alles en nog wat.
Je bent iemand die er niet van houdt als iemand aan één stuk door probeert leuk te zijn.
Je bent iemand die er niet van houdt als iemand steeds maar vervelende dingen over anderen aan je vertelt.
Je bent iemand die er niet van houdt als iemand zit te stoefen over zichzelf.
Je bent iemand die vaak te snel reageert en dan dingen zegt waar je later spijt van hebt.
Je bent iemand die te vertrouwen is en geen geheimen doorvertelt.
Afstemming
- Mensen praten samen + begrijpen elkaar => hersenactiviteit
lijkt op elkaar (hersengolven zien er hetzelfde uit)
- Mensen praten samen + begrijpen elkaar niet
=> hersenactiviteit lijkt niet op elkaar
De waarde van zwijgen
Griekse filosoof Plutarchus (46 v. Chr. tot 20 n. Chr.)
- Zwijgen kan nuttig zijn
- Reageer niet meteen wanneer iemand stopt met spreken
- Neem nuttige argumenten op en hou ze vast, onware
argumenten doorzie en ontmasker je beter
7 luisterstappen
Ontcijfer deze luisterstappen zelf: 1=a, 2=b, 3=c, ...
1. 15-15-7-3-15-14-20-1-3-20 13-1-11-5-14
2. 9-14-20-5-18-5-19-19-5 20-15-14-5-14
3. 12-21-9-19-20-5-18-5-14
4. 14-9-5-20 15-14-4-5-18-2-18-5-11-5-14
5. 14-9-5-20 1-1-14-22-1-12-12-5-14
6. 22-18-1-7-5-14 19-20-5-12-12-5-14
7. 16-18-15-2-5-18-5-14 20-5 2-5-7-18-25-16-5-14
Les 10
Stage: waar is het goed voor?
Welke voordelen zouden stages kunnen hebben?
Heb je zelf al een idee waar je later stage zou willen doen?
Welke eigenschappen en vaardigheden zou een vrijwilliger in de kinderopvang moeten hebben volgens jou?
Welke eigenschappen en vaardigheden zou een vrijwilliger die trainer van een sportclub wordt, moeten hebben volgens jou?
Welke eigenschappen en vaardigheden zou een vrijwilliger in een woonzorgcentrum moeten hebben volgens jou?
Goed samenwerken
= Alleen mogelijk als je goed op elkaar afstemt
- overleggen wat je moet doen
- welke gevoelens andere mensen hebben
- hoe mensen reageren op jou
Les 11
Samenwerken: alleen een druppel, samen een oceaan (Ryunosuke Satoro)
Samenwerken in stappen
1. Brainstormen 8. Taken afmaken
2. Voorstellen bespreken 9. Opnieuw rapporteren
3. Samen een project kiezen 10. Evalueren
4. Taken verdelen
5. Taken uitvoeren
6. Rapporteren
7. Elkaar helpen
Je leert meer van successen dan van fouten!
Fouten => hoe iets NIET moet
Succes => hoe iets WEL moet => worden beloond => DOPAMINE
Thema 7: Irritaties, ergernissen en ruzies
Doel:
- Hoe lang is jouw lontje? - Luisteren naar de stem binnenin je
- Ergernissen en irritaties - Het ongeluk van Phineas Gage
- Meningsverschillen - Zeggen wat je niet bevalt
- De gevoelens achter boosheid - Een ik-boodschap geven doe je zo
- Angst ... vecht- of vluchtreactie - Luisteren om conflicten op te lossen
- Jouw reactie als een ander boos op je is - Empathisch luisteren: hoe?
- Je reactie uitstellen - Jongens houden niet van praten
- Ontploffingsgevaar - Respect tonen voorkomt conflicten
Boos?
Door uit te dagen, te beledigen of vervelende dingen te zeggen?
Je blijft erover nadenken
Steeds bozer = kost ENERGIE
Boos?
Bloedsuikerspiegel daalt
Iets zoet drinken
Zelfcontrole neemt weer toe
Goede raad
Slaap er een nachtje over!!!
Les 12
Hoe lang is jouw lontje?
Hoe merk je dat anderen zich aan jou ergeren?
Wat doe je als je merkt dat je gedrag iemand ergert?
Meningsverschillen
MENING = wat men van iets of iemand vindt, hoe men oordeelt
wanneer de mening verschillen kan er ruzie ontstaan
Hoe kan je ruzie voorkomen door een meningsverschil? Tips?
Gevoelens achter boosheid
Emoties zijn de aanleiding voor boosheid
Bij sommige kan dit snel gebeuren, bij anderen traag
originalType.poll
Vecht- of vluchtreactie?
Voel jij je bedreigd of bang? amygdala (hersenen) ACTIEF
aanmaak van stresshormonen
Cortisol Adrenaline
OPDRACHT
Gevoelsthermometer
- Je krijgt een blad met een thermometer op
- Personaliseer deze helemaal naar hoe jij reageert als je boos bent!
- Wanneer is er ontploffingsgevaar? Duid dit ook aan.
Je reactie uitstellen
Als je boos bent, kan je beter niet reageren op vervelende dingen
Je zegt dan soms dingen waar je later spijt van kan krijgen
Luister naar je innerlijke stem!!!
= belangrijke rol bij beheersen van impulsief gedrag
IK-boodschap
Hoe?
- Begin je zin met 'IK' als je wilt zeggen wat je vervelend vindt
- Vertel wat je vervelend vindt
- Vertel waarom je dit vervelend vindt
- Stel eventueel een oplossing voor of bedenk samen een oplossing
Les 13
Luisteren om conflicten op te lossen
Combinatie van gesprekstechnieken
IK-boodschap + Empathisch luisteren
Empathie = Inlevingsvermogen = Je probeert de andere persoon te begrijpen
Hoe empathisch luisteren?
1. Geef de ander tijd
2. Herhaal in kort wat de ander vertelde
3. Stel vragen om de situatie duidelijker te krijgen
- stel open vragen
- stel niet teveel vragen
4. Denk na over je eigen rol in wat er gebeurd is:
- rustig: schuld toegeven, begrip vragen of jou kant van het verhaal vertellen
- boos: vraag om time-out en spreek een tijdstip af om erover te praten
Weetje
Meer sociale contacten => amygdala groter
Respect tonen voorkomt conflicten
RESPECT
= rekening houden met elkaar
= elkaar waarderen om hoe de ander is of wat hij of zij kan
= respecteren van de eigendommen van anderen
= ...
Thema 8: Moeilijke beslissingen
Doel:
- Een beslisboom maken - Verder onder druk
- Je brein weet wat je gaat kiezen voor je het zelf weet - Meer zelfcontrole
- Intuïtieve beslissingen - Reclame doorzien
- Het probleem van Heinz en hoe eerlijk is eerlijk?
- Ervaring helpt beslissen
- Pubers en risico's
- Risico's om (niet) te nemen
- Meedoen onder druk. Zijn je vrienden echt je vrienden?
- Waarom nee zeggen moeilijk is.
- Beslissen? Slaap er een nachtje over
Hoe je beslissingen neemt
Hersengebied in het midden van de prefrontale cortex
= gebied direct achter je voorhoofd
- De hele dag door neem je beslissingen: je maakt keuzes waardoor je sommige zaken onderdrukt en andere niet => activiteit van de neuronen wordt hierdoor afgeremd
Les 14
Een beslisboom maken
Beslisboom
= snelle manier om
overzicht te krijgen
van de mogelijkheden
die je hebt
Rekening houden met
- Intuïtie, wat zou jij doen als je op je gevoel afgaat?
- Eerdere ervaringen van jezelf met gelijke beslissingen
- Ervaringen van anderen die over hetzelfde onderwerp moesten beslissen
Intuïtieve beslissingen
Engels = gut feelings
! microben in je darmen hebben
een sterke invloed op je hersenen
en daardoor ook op je
emoties
Ervaring helpt beslissen
- Ervaring met een situatie => betere beslissingen
- Ervaring zorgt voor verbinding tussen bepaalde neuronen => helpen ons situaties die op elkaar lijken te herkennen en gebruik te maken van eerdere ervaringen
Puber <=> volwassene "Nemen andere beslissingen"
Les 15
Pubers en risico's
Pubers nemen meer risico's
- Onderzoek: algemeen nemen pubers meer risico's
- Wanneer ze rustig en zonder stress kunnen nadenken => voorzichtiger
Wat is het verschil dan? EMOTIES
sterke emotie = grotere kans op onverantwoorde risico's
Pubers nemen meer risico's
TIP: - Neem GEEN beslissingen als je emotioneel bent
- Eerst rustig worden
- Afgekoeld => nadenken over situatie
- Beslissing maken
Meisjes en groepsdruk om af te vallen
- Te weinig eten = NADELIG voor je ontwikkeling en concentratie
- Te weinig eten kan ook invloed hebben op het slapen
=> druk stijgt, slaap daalt (toename van angst, depressiviteit en minder goed leren)
=> extra slaap = nodig voor je lichaam in ontwikkeling
Zou je de volgende risico's nemen JA of NEE?
's Avonds alleen door een donker bos fietsen.
JA
NEE
De hond van de buren (die bijt) een koekje geven.
JA
NEE
Extreme sporten beoefenen met het risico op ongevallen.
JA
NEE
Stel: Je vrienden willen op een avond graffiti gaan spuiten op de muur van de supermarkt. Doe jij mee? Leg uit waarom wel of niet.
Stel: Je bent 14 en krijgt bij je vriend of vriendin thuis een glas rode wijn aangeboden. Neem je dit aan? Hoe pak je dit aan?
Waarom NEE zeggen moeilijk is
Resultaat onderzoek
1. Mensen met afwijkende mening: hersengebied actief wanneer men een fout maakt
2. Mensen die eens zijn: beloningsgebied actief = PRETTIG
! Even doorbijten als je NEE wilt zeggen
Wat doe je als mensen je blijven onder druk zetten / pushen om iets te doen wat je niet wilt?
Ik blijf vasthouden aan mijn besluit en laat me niet onder druk zetten
Ik doe een voorstel voor een andere activiteit waar ik wel aan mee wil doen
Ik besef dat mijn vrienden en ik het niet eens zullen worden en besluit verder geen moeite meer te doen
Ik besef dat ik mijn vrienden niet echt goed kende en vraag me af of ik niet op zoek moet naar andere vrienden
Weetje
Meer zelfcontrole met volle blaas of door spieren aan te spannen.
Jongeren en alcoholreclame
- Zien van reclame doet jongeren meer
drinken
- Vaak reclame kijken = meer drinken
- Gratis gadgets stimuleren alcoholgebruik
bij 10- tot 14-jarigen
- Ook films waarin gedronken wordt bevordert alcoholgebruik
Afronding
Wat heb je er aan gehad?
Wat vond je van de lessen sociale vaardigheden?
Wat ga je onthouden uit deze lessen sociale vaardigheden?
THE END