Politiek - C3 - Fascisme: ontstaan en kenmerken

Hoe belangrijk vinden poltieke partijen onze rechtstaat?

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMaatschappijleerHBOStudiejaar 1

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoe belangrijk vinden poltieke partijen onze rechtstaat?

Aan het einde van deze les kun je...

het ontstaan van fascisme beschrijven aan de hand van Paxtons vijf fases.


kenmerken van het fascisme volgens Stanley benoemen.


kenmerken van het fascisme herkennen en uitleggen in teksten van politieke partijen en uitspraken van andere opinieleiders.


uitleggen hoe politieke partijen zich verhouden tot de democratische rechtsstaat.

Wat weet jij al over fascisme en de democratische rechtsstaat?

Democratische rechtsstaat versus fascisme

Burgers worden beschermd tegen de macht/willekeur van de overheid.


Dit waarborgt een rechtstaat door grondrechten, onafhankelijke rechters en inspraak van de bevolking.

Democratische rechtsstaat

Fascisme

Er is geen sluitende definitie.


De leider zegt de wil van het volk te vertegenwoordigen waarbij de wil van meerderheid telt. Er is vaak een sterke leider en geloof in een sterke natie met een roemrijk verleden.

'Een fascist hoeft alleen maar een goede verteller te zijn... De brandstof voor het fascime is dan ook emotie: woede, wraak, onzekerheid en trots.'

Timothy Snyder

Het ontstaan van fascisme

Rosa Smits gebruikt Paxtons analyse: het fascisme ontstond niet plots, maar doorloopt verschillende fases.

Paxtons vijf fases van fascisme

Paxton onderscheidt vijf stappen

in het ontstaan van fascisme.


Van ideevorming

via machtsuitoefening

tot radicalisering (en verval).

Fase 1 & 2: Ontstaan en doorbraak

Fascistische ideeën ontstaan in een crisissituatie. Voorbeelden: maatschappelijke ontevredenheid, protest.

Fase 2: Organisatie

Fase 1: Ontstaan

Groepen organiseren zich vaak rond een dominante leider. Fascisten leveren kritiek op gevestigde orde en trekken ontevreden burgers aan.

Voorbeeld: Het ontstaan in Italië

Na WOI groeit het fascisme in Italië door onvrede onder veteranen, werklozen en kleine ondernemers.

Beschrijf fase 1 & 2 met voorbeelden

Kies een zelfgekozen voorbeeld (historisch of modern) en beschrijf hoe onvrede en organisatie leid(d)en tot opkomst van een radicale beweging.

5

minute

00

second

Fase 3: Machtsverwerving

Fascisten komen aan de macht, meestal niet via revolutie maar door verkiezingen en samenwerkingen in crisistijd.

VRAAG: Beschrijf fase 3 met voorbeelden

Denk aan een moment waarop partijen met extreme ideeën aan de macht komen door samenwerking met traditionele elites.

Machtsuitoefening

In de vierde fase groeit de beweging uit tot een regeringsmacht.


Door controlerende machten af te breken komen gronrechten in gevaar.


Wantrouwen in instituties wordt aangepraat en/of versterkt.


Waar bevindt Nederland zich?

Laatste fase

In deze laatste fase radicaliseert de fascistische beweging verder of raakt het in verval.



Waarom zou het kunnen dat de fascistische beweging verder radicaliseert en/of (daardoor) in verval raakt?



1

minute

00

second

Leg uit of het uiterst rechts populisme van de PVV, FvD, Ja21 en de BBB een vroege manifestatie van fascisme is?

Waar herken je fascisme aan?

Learning objective

Stanley: tien kenmerken van fascisme



7. Gendernormativiteit

  1. Harde werkers en ...

  2. Verheerlijking platteland


  1. Wapens van de rechtstaat

1. Mythisch verleden

2. Propaganda


3. Anti-intellectueel

4. Alternatieve waarheid


5. Hiërarchie

6. Slachtoffer van een complot

Fascistische kenmerken herkennen

Let op taalgebruik, symbolen, en vijandbeelden in nieuws en uitspraken van partijen. Zoek concrete voorbeelden.

Reflectie: de democratische rechtsstaat nu

Hoe erg is het nu echt in Nederland?


Hoe belangrijk vinden politieke partijen tegenwoordig de rechtsstaat?


Zie je signalen van ondermijning?


Hoe belangrijk vind je het versterken van de rechtsstaat?


Waarom zou de rechtsstaat iets kunnen zijn om voor te strijden?



Reflectie

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.