Palliatieve en terminale zorg
Welkom!
Palliatieve en terminale zorg
Welkom!
Deze slide heeft geen instructies
Palliatieve Zorg
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is palliatieve zorg?
Definitie WHO:
‘Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening, door het voorkomen en verlichten van lijden door middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van pijn en andere symptomen van lichamelijke, psychosociale en spirituele aard.’
Deze slide heeft geen instructies
Wat is palliatieve zorg?
▪︎ Niet meer te genezen
▪︎ 4 fasen van palliatieve zorg
▪︎ Verschillend verloop
Deze slide heeft geen instructies
Palliatieve en terminale zorg
Stadia van palliatieve terminale zorg:
Ziektegerichte palliatie
Symptoomgerichte palliatie
Palliatie in de stervensfase
Nazorg
1. ziektegerichte palliatie: ziekte wordt nog behandeld zonder dat genezing mogelijk is
2. Symptoomgerichte palliatie: verlichten en onder controle houden van symptomen
3. Stervensfase: kwaliteit van sterven
4. Nazorg voor naasten
DA en huisarts zorgen ervoor dat een patiënt gemarkeerd wordt als zijnde palliatief/terminaal. Bij triage kan er dan gelijk worden verwezen naar betreffende arts
Deze slide heeft geen instructies
4 fasen in de palliatieve zorg
1 ziektegericht:
de ziekte wordt behandeld zonder dat genezing mogelijk is
2. symptoomgerichte palliatie
De focus ligt op het verlichten en onder controle houden van de symptomen. De ziekte schrijdt voort, de cliënt zal verzwakken en minder mobiel worden. De symptomen verergeren en in deze fase worden beslissingen genomen rondom het levenseinde.
3. palliatie in de stervensfase: hier verschuift de aandacht van kwaliteit van leven naar kwaliteit van sterven
4. de nazorg. Dit wordt ook gezien als onderdeel van de palliatieve zorg. Soms hebben naasten behoefte aan ondersteuning tijdens de rouwarbeid
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Markering van de palliatieve fase
Deze slide heeft geen instructies
De vier dimensies van palliatieve zorg
- fysiek domein
- psychisch domein
- sociaal domein
- spiritueel domein
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Palliatief en terminaal. Is er een verschil? Zo ja, wat is het verschil?
Deze slide heeft geen instructies
Palliatie (Voor het overlijden)
Ziektegerichte palliatie
Symptoomgerichte palliatie
Doelen:
Verlichting en controle
Kwaliteit van leven
Voorkomen klachten verergeren
Beslissingen
Deze slide heeft geen instructies
Palliatie (stervensfase)
Terminale zorg
Doelen:
Kwaliteit van sterven
Fase duurt een aantal dagen
Symptoommanagement
Waardig sterven
Deze slide heeft geen instructies
Nazorg
Zorg voor het lichaam (wassen, omkleden)
Coördineren van zorg (arts laten komen voor schouwen, contact familie etc.)
Nazorg voor naasten = Palliatieve zorg
Ondersteuning (bv. gesprekken) nabestaanden
Deze slide heeft geen instructies
Beeldvorming overlijden
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De vijf fasen van rouw:
model van psychiater Elisabeth Kübler-Ross
1) Ontkenning en shock
2) Boosheid en woede
3) Marchanderen, onderhandelen
4) Verdriet, somberheid of depressie
5) Acceptatie en aanvaarding
Deze slide heeft geen instructies
Rouwtaken model William Worden
Taak 1. De realiteit van het verlies inzien en laten doordringen.
Taak 2. De pijn en het verdriet doorleven.
Taak 3. Het leven aanpassen.
Taak 4. Het verlies een plek geven en het leven opnieuw oppakken.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat kan de VPK doen in de fasen van rouw?
Deze slide heeft geen instructies
Palliatieve zorg verlenen
1) Ontkenning en shock
VPK: er te zijn voor de zorgvrager; ondersteunen in zijn dagelijkse bezigheden .
2) Boosheid en woede
VPK: rustige, respectvolle benadering. Bevestig hem in zijn recht om boos te zijn.
3) Marchanderen, onderhandelen
VPK: goed luisteren, authentiek en eerlijk zijn. Geen valse hoop geven.
4) Verdriet, somberheid of depressie
VPK: niet aan zijn lot over laten ondanks dat hij hier zelf om vraagt.
5) Acceptatie en aanvaarding
VPK: ondersteunen en te begeleiden. Eerlijkheid, luisteren en openheid.
Deze slide heeft geen instructies
Symptomen in de palliatieve fase
Deze slide heeft geen instructies
Hoeveel klachten of symptomen heeft een cliënt in de palliatieve fase vaak tegelijkertijd?
3
4
5
6
Deze slide heeft geen instructies
De surprise question is?
Een vraag stellen aan een cliënt die heel schokkend is
De vraag of het de zorgverlener zou verbazen of de cliënt binnen 6 maanden komt te overlijden
De vraag of het de zorgverlener zou verbazen of de cliënt binnen 12 maanden komt te overlijden
De vraag of de cliënt zich in de stervensfase bevindt en de palliatieve fase voorbij is.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Advanced Care Planning/ Pro-actieve Zorgplanning:
Wat is belangrijk om besproken te hebben in de palliatieve fase?
individuele levensdoelen en doelen van zorg;
levensbeschouwing en culturele achtergrond;
mogelijkheden van palliatieve zorg;
(niet)-behandelafspraken;
ziekenhuisopnames / ic-opnames;
plaats van zorg en sterven;
crisissituaties (acute verstikking, refractaire symptomen);
wilsverklaring;
wettelijke vertegenwoordiging in de situatie van (acute) verslechtering en wilsonbekwaamheid;
levenseindebeslissingen (vochttoediening, voeding, antibiotica, reanimatie, morfine voor symptoomverlichting, dialyse, palliatieve sedatie, euthanasie, weefseldonatie, bewust stoppen met eten en drinken);
draaglast en draagkracht naasten en mantelzorgers;
wensen met betrekking tot de uitvaart;
nazorg.
Deze slide heeft geen instructies
Zorg in de stervensfase
Lichamelijke signalen
Multidisciplinaire Zorg
Stervensbegeleiding cliënt en naasten
Palliatieve sedatie
Zorg voor de zorgverlener
Deze slide heeft geen instructies
wat zijn signalen van een naderende dood?
Deze slide heeft geen instructies
Stervensfase - lichamelijk
Signalen van de naderende dood (bron: pallialine)
- niet of nauwelijks meer eten en drinken
- ernstige vermoeidheid en verzwakking leidend tot volledige bedlegerigheid
- verminderde urineproductie
- snelle, zwakke pols
- koud aanvoelende, soms cyanotische extremiteiten, lijkvlekken
- spitse neus (de huid over neus en jukbeenderen verstrakt)
- verminderd bewustzijn, vaak tot volledig verlies bewustzijn enkele uren voor het overlijden
- toenemende desoriëntatie, soms met hallucinaties en terminale onrust (‘terminal restlessness' = terminaal delier)
- hoorbare, reutelende ademhaling
- onregelmatige ademhaling kort voor overlijden (Cheyne-Stokes-ademhaling)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat kan de VPK doen om lichamelijk lijden te verichten?
Deze slide heeft geen instructies
Continue sedatie versus euthanasie
Deze slide heeft geen instructies
Besluitvorming in de palliatieve fase
Deze slide heeft geen instructies
Palliatief Klinisch Redeneren
1. Breng de problematiek in kaart.
2. Vat de problematiek en het beleid samen.
3. Maak afspraken over de evaluatie van het beleid.
4. Stel het beleid zonodig bij en blijf evalueren.
Deze slide heeft geen instructies
Open Learnbeat, casus 4.9.B.4
Deze slide heeft geen instructies
4.9.D.12
Deze slide heeft geen instructies
lb 4.10.B.9
Deze slide heeft geen instructies
Vragen?
Deze slide heeft geen instructies
Volgende week:
Nazorg
Rituelen bij verschillende culturen en religies
Deze slide heeft geen instructies