Leerjaar 3
Introductie en instructie over:
Leerjaar 3
Introductie en instructie over:
Verschillende vormen fictie
Fictie kent verschillende vormen. De onderstaande vormen zijn wel de meest bekende.
Proza;
Poëzie;
Toneel.
Fictie zijn verzonnen verhalen of teksten & non-fictie zijn verslagen of teksten die gebaseerd zijn op feiten.
Waar
Niet waar
De vormen waarin Fictie voor kan komen.
Een verzonnen verhaal kan lijken op de werkelijkheid.
Een verhaal is realistisch als het lijkt op de werkelijkheid, geloofwaardig is en geen fantasie-elementen bevat.
Fictie kent doorgaans 2 vormen, namelijk:
Realistische Fictie
We spreken over realistische fictie, wanneer:
De vormen waarin Fictie voor kan komen.
er dingen voorkomen in een verhaal die niet geloofwaardig zijn.
er fantasie-elementen in een verhaal voorkomen die niet bestaan, zoals: tovenaars, zombies en aliëns.
En de 2e vorm van Fictie is:
Niet Realistische Fictie
We spreken over niet realistische fictie, wanneer:
De Realismelijn
Met behulp van de onderstaande realismelijn kun je toetsen of een verhaal realistisch of niet realistisch is.
Realistische fictie = verzonnen verhalen die echt gebeurd zouden kunnen zijn. Niet-realistische fictie = Verzonnen verhalen die niet echt kunnen gebeuren.
Waar
Niet waar
Genres
Een Genre is een verzameling van verhalen die tot dezelfde soort behoren.
Elk genre heeft zijn eigen onderwerpen en kenmerken.
avonturenroman;
historische roman;
liefdesroman;
oorlogsroman;
psychologische roman;
science fiction.
Hiernaast staan enkele voorbeelden van genres
Waargebeurde elementen
Het kan voorkomen dat er in een niet realistisch verhaal ineens waargebeurde elementen zijn toegevoegd, hoe zit dit?
Een verhaal met waargebeurde elementen blijft fictie.
Een schrijver voegt dan dingen toe aan het verhaal of verzint er dingen bij.
Wat is geen genre?
Thriller
Ontwikkelingsroman
Serie
Reisverhaal
Het vertelperspectief
Een verhaal kan vanuit verschillende standpunten/perspectieven geschreven zijn, namelijk:
Ik-perspectief.
Hij-/zij-perspectief (3de persoon)
Alwetende verteller
Wisselend perspectief (vanuit meerdere personages)
Het Ik-perspectief
Wanneer een verhaal geschreven is in het Ik-perspectief, kun je dit herkennen aan
De gebeurtenissen worden verteld vanuit de ik-vorm.
Je zit als het ware in het hoofd van de ik-persoon.
Jij beleefd als lezer de verhalen die de hoofdpersoon verteld in de ik-vorm
Het Hij/Zij-perspectief
Wanneer een verhaal in het Hij-/zij-perspectief geschreven is, herken je dit aan de volgende punten.
De gebeurtenissen worden in de hij- of zij-vorm verteld.
De lezer beleefd het verhaal aan de zijlijn, naast de hoofdpersoon.
Let op: een schrijver kan ook een wisselend perspectief gebruiken. Dan wisselen verschillende personen elkaar af.
In welk perspectief weet speelt de verteller zelf geen rol, maar weet hij alles van alle personages en gebeurtenissen?
Ik-vertelperspectief
Hij/zij-vertelperspectief
Alwetende verteller
Geen van drie
De tijd
Verhalen en de tijd zijn altijd met elkaar verbonden. Met de tijd wordt namelijk bedoeld hoe het verhaal (ver)loopt. Een verhaal kan op de volgende manieren verlopen:
chronologisch: de volgorde van de gebeurtenissen beschreven van begin naar eind.
voorgeschiedenis: Je start eigenlijk midden in het verhaal.
niet-chronologisch: De volgorde van de gebeurtenissen gaan eigenlijk van het eind naar begin.
Flashback: Wanneer je in het verhaal een sprong terug in de tijd maakt. Er wordt iets beschreven wat eerder is gebeurt en wat voor de lezer van belang is.
Opbouwschema van verhalen
Beginsituatie
Dieptepunt
Slot
Ontstaan van probleem
Steeds meer moeilijkheden
Langzame verbetering
Tot slot
Je gaat nu uit je boek
blz 168 t/m 172
Opdracht 1 t/m 3 maken
Wat niet af is, is huiswerk voor de volgende les!
Wat is een dystopische roman
een spannend verhaal met een levensbedreigende situatie
het verhaal speelt zich af in de toekomst of in de ruimte of nieuwe techniek speelt een rol
het gaat hier om het volwassen worden van de jonge hoofdpersoon
een verhaal over een wereld die door rampen of een dictatuur bijna niet meer leefbaar is
Leeservaring beschrijven
Als je je leeservaring gaat beschrijven, dan vertel je wat je van het boek vond dat je gelezen hebt.
Je kunt beoordelingswoorden gebruiken om je leeservaring te beschrijven.
Beoordelingswoorden
Wat het verhaal met je doet:
Spannend - saai
Duidelijk - verwarrend
Humoristisch - zonder humor
Veel actie - gebeurt weinig in
Verdrietig - vrolijk
Beoordelingswoorden
Realistisch of niet-realistisch?
Geloofwaardig - ongeloofwaardig
Herkenbaar - niet herkenbaar
Levensecht - bedacht
Kan echt gebeuren - kan niet echt gebeuren
Personages
Hoofdpersoon
Belangrijkste personage in een verhaal.
Meestal één hoofdpersoon. Maar soms ook meer.
Personage - hoofdpersoon
je weet wat hij denkt en voelt;
je weet wat zijn karaktereigenschappen zijn;
hij maakt een karakterontwikkeling door.
- round characters!
Personages
Hoofdpersoon:
Wordt uitgebreid beschreven: je leest wat deze persoon denkt en voelt.
Heeft meestal een probleem of opdracht in het verhaal dat opgelost of volbracht moet worden.
Personage - bijpersoon
je weet gedachten en gevoelens niet;
ze veranderen niet;
ze reageren vaak voorspelbaar.
- flat characters!
Wat wordt er bedoeld met de belangrijke kenmerken van een personage uit een verhaal?
kleur ogen, kleur haar en zijn/haar lengte
geslacht, leeftijd, gezondheid en achtergrond
wat het personage doet, zegt of denkt
de onderlinge relatie tussen hoofdpersoon, bijfiguren (helper en tegenstander)
Personages beschrijven en karakterontwikkeling
Je kunt personages beschrijven aan de hand van:
- Uiterlijk
- Kenmerken (geslacht, leeftijd, gezondheid, achtergrond)
- Karaktereigenschappen
- Relaties met andere personages
Onderwerp en thema
Onderwerp: geeft neutraal aan waar het verhaal over gaat.
Thema: formuleert kort en algemeen wat de strekking van het verhaal is.
Je kunt het thema formuleren:
in een paar woorden / in een korte zin / in een vraag.
Als een lang verhaal over een korte tijd gaat dan?
Is het verteltempo 'hoog'
Is het verteltempo 'regelmatig'
Is het verteltempo 'traag'
Dan is er sprake van een tijdsprong.
Tijd
Hoe verloopt het verhaal?
chronologisch;
- van begin naar eind
voorgeschiedenis;
- midden in het verhaal
niet-chronologisch;
- van eind naar begin
Eind
Een verhaal kan op twee manieren eindigen:
gesloten;
- het verhaalprobleem is opgelost
open;
- sommige zaken zijn nog niet opgelost (zelf invullen)
Wat is een moraal?
Een wijze les in een verhaal.
Herhalingen met een betekenis in een verhaal.
Waar het verhaal over gaat.
Een open vraag in een verhaal die niet beantwoord wordt.
Wat is Proza??
Korte verhalen;
Novelles (verhalen tussen tachtig en honderd pagina's)
Romans (verhalen langer dan honderd pagina's)
Proza zijn verhalen die je kunt herkennen aan de onderstaande kenmerken.
Wat is de vaste opbouw van een recensie? (Geef de vier punten)