H3P2 Een verzuild land in crisis

1 / 90
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo t, mavoLeerjaar 4

In deze les zitten 90 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

  • Herhaling vorige les

  • Kennen en kunnen 3.2

  • Zelfstandig werken

  • Afsluiting

Noem een gevolg van de handelsbelemmeringen voor Nederland.

Wat voor systeem voerde de Nederlandse regering in om inflatie en hongersnood te voorkomen?

A

Handelssysteem

B

Neutraliteitssysteem

C

de Pacificatie

D

Distributiesysteem

Leg uit hoe het distributiesysteem werkte.

Je kunt belangrijke gevolgen noemen van het distributiesysteem

Wat hield de revolutiepoging van Troelstra in?

A

Troelstra eiste dat Nederland zich terugtrok uit de oorlog.

B

Troelstra eiste dat de socialisten de macht overnamen.

C

Troelstra eiste dat de verkoop van aardappelen aan Duitsland werd stopgezet.

D

Troelstra eiste dat het oneerlijke distributiesysteem werd stopgezet.

Wat veranderde er toch wel voor arbeiders na de mislukte revolutiepoging van Troelstra?

Wat wil de tekenaar met deze afbeelding zeggen? Is dit een feit of een mening?

  • benoemen wat er bijzonder was aan de Tweede Kamerverkiezingen van 1918.

  • aangeven welke politieke stroming tijdens het interbellum in Nederland het grootst was.

  • twee gevolgen noemen van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

  • drie voorbeelden noemen van verzuiling in Nederland.

  • actief kiesrecht

  • passief kiesrecht

  • interbellum

  • stelsel van evenredige vertegenwoordiging

  • verzuiling

Tweede Kamerverkiezingen 1918

  • SDAP 22 zetels

  • Liberalen gehalveerd naar 20 zetels

  • Grote winnaars: confessionelen: 30 voor katholieken, 22 voor protestanten 

  • Eerste vrouw in de Tweede kamer: Suze Groeneweg


Tot in de jaren 30/40 meerderheid van confessionelen in de Tweede Kamer

Verhoudingen vóór en na de Pacificatie van 1917

'Sinterklaasfeest van 1917'

Filmfragment:

Evenredige vertegenwoordiging en het districtenstelsel.

Evenredige vertegenwoordiging

Gevolgen:

  • meerderheid confessionelen


  • meer kleine partijen van één zetel in Tweede Kamer 


  • Kamerleden van grotere partijen werden minder zelfstandig. Om gekozen te worden, moesten ze op een landelijke lijst staan. Daardoor waren ze afhankelijk van de partijleiding. Ze stemden dus altijd braaf mee waar de partijleiding voor stemden, terwijl ze en eigenlijk anders over dachten.

Voorbeeld examenvraag

originalType.dragQuestion

Pacificatie

meer kleine partijen

Liberale meerderheid

een vrouw in de kamer

koning benoemt ministers

evenredige vertegen-woordiging

1918


Verzuiling




De verdeling van de Nederlandse samenleving in 4 groepen (zuilen): protestanten, katholieken, liberalen, socialisten (tussen: ±1848 en ±1965)


Deze zuilen krijgen in de 19e eeuw allemaal hun eigen politieke partij

Video

Clipphanger:

Wat is verzuiling?

Waarom ontstaan politieke partijen?

  • Katholieken voelen zich achtergesteld. Zij strijden voor emancipatie: gelijke rechten als protestanten


  • Socialisten willen de sociaal zwakkere helpen.


  • Tegen de ideeën van de Liberalen en/of de van de Franse Revolutie (vooral protestanten)

SDAP (Sociaal Democratische Arbeiders Partij)

ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

RKSP (Rooms-Katholieke Staatspartij)

Vrijheidsbond

Pieter Jelles Troelstra (SDAP)

Ferdinand Domela Nieuwenhuis (SDB)

Herman Schaepman (Algemeene Bond van RK-kiesverenigingen)

Abraham Kuyper (ARP)

Johan Rudolf Thorbecke (Liberalen)








Leg uit deze deze poster met de verzuiling te maken heeft.

Wat is verzuiling?

  • Wat: lees 3.2 t/m 'de omroep' of neem de uitleg deel 1 in Lessonup door. Beantwoord alle leerdoelen of WB 1 t/m 4 of de eerste vierleerdoelen

  • Hoe: individueel 

  • Hulp: Boek en schrift, Lessonup, Mevrouw de Vries

  • Tijd: 25 min.

  • Uitkomst: einde van de les herhalen, WB opdrachten bespreken

  • Klaar?: Maak een begrippenoverzicht, tijdlijn en/of overzicht van belangrijke personen bij deze paragraaf. 

Wanneer kregen vrouwen actief kiesrecht?

Noem drie gevolgen van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging

Wat is de verzuiling?

A

De verdeling van Nederland per provincie waarbij opleidingsniveau een belangrijk onderdeel is.

B

De verdeling van Nederland betreft inkomen en arbeidsverdeling per provincie.

C

Sociale verdeling van de bevolking in groepen gebaseerd op levensbeschouwelijke overtuigingen

D

Het verschil tussen de randstad en het platteland uitgedrukt in cultuur.

De verzuiling bestaat uit 5 groepen

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Welke groepen horen bij de verzuiling

  • Herhaling vorige les

  • Kennen en kunnen 3.2

  • Zelfstandig werken

  • Afsluiting

Wanneer kregen vrouwen actief kiesrecht?

Noem drie gevolgen van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging

Wat is verzuiling?

Wat is de verzuiling?

A

De verdeling van Nederland per provincie waarbij opleidingsniveau een belangrijk onderdeel is.

B

De verdeling van Nederland betreft inkomen en arbeidsverdeling per provincie.

C

Sociale verdeling van de bevolking in groepen gebaseerd op levensbeschouwelijke overtuigingen

D

Het verschil tussen de randstad en het platteland uitgedrukt in cultuur.

De verzuiling bestaat uit 5 groepen

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Welke groepen horen bij de verzuiling

  • de gevolgen van de wereldwijde economie crisis in Nederland noemen.

  • uitleggen hoe het systeem met stempelen werkte.

  • het beleid van premier Colijn tijdens de crisis uiteenzetten.

  • aangeven hoe afbeeldingen/foto’s van het verleden ons beeld van een bepaalde tijd beïnvloeden.

  • aangeven of de opkomst van de NSB een gevolg op korte of lange termijn is dan de economische crisis van de jaren 

  • Beurskrach

  • Crisis

  • Colijn

  • stempelen

  • Werkverschaffingsprojecten

  • NSB
    Anton Mussert

Filmpje kijken. Daarna antwoorden:

Waarom brak er een economische crisis uit in 1929?

Hoe probeerde men te voorkomen dat mensen zwart gingen werken?





Zie filmpje: Waarom brak er een economische crisis uit in 1929?

Zie filmpje: Hoe probeerde men te voorkomen dat mensen zwart gingen werken?

Crisis in Nederland

  • Nederland wordt zwaar door de crisis geraakt: de handel met de VS en Duitsland komt vrijwel stil te staan.


  • Bedrijven en fabrieken moeten de deuren sluiten.


  • Tussen 1929 en 1935 stijgt de werkloosheid van 22.000 naar 500.000


Stempelen voor 'de Steun'



Er is nauwelijks steun van de overheid: 

alleen werklozen tussen 21 en 60 jaar krijgen de steunuitkering.


Hiervoor moeten ze 2 keer per dag in de rij staan om te stempelen. 

Dit is vooral bedoeld om zwartwerken te voorkomen.


Werkverschaffingsprojecten



Net als in andere landen probeert de overheid werklozen 

aan werk te helpen met werkverschaffingsprojecten.

Grote projecten zoals het Amsterdams Bos en de Afsluitdijk 

helpen mannen aan werk en een beetje inkomen.


Vernedering

  • De steun is vaak te laag, daarom moeten mensen ook andere hulp krijgen.


  • Zo krijg je bijvoorbeeld kleding, maar daar staat wél een stempel in: iedereen kan dat zien.


  • Je hoeft geen rijwielbelasting te betalen: maar ook dát kan iedereen zien


Aanpassingspolitiek

1934




De Nederlandse regering van minister-president Colijn besluit dat er minder uitgaven moeten zijn, omdat er minder inkomsten zijn: Nederland moet zich aanpassen. Lonen van ambtenaren en bij de werkverschaffing gaan omlaag, 

net als de steunuitkering. Het maakt de problemen alleen maar groter...





Zo ziet Colijn zich graag: de leider die Nederland door de storm (crisis) heen stuurt...





...en zo zien sommige Nederlanders hem: als iemand die helemaal niet helpt, maar mensen laat verzuipen!


'Colijn is een zwijn!', zeggen sommige mensen.


Jordaanoproer

1934




De verlaging van de steun én de verhoging van de huur zorgt voor 

rellen in de Amsterdamse wijk De Jordaan. Vijf mensen komen om het leven. 

De verlaging blijft. Er verandert maar één ding: de straten krijgen asfalt, 

zodat er niet meer met stenen kan worden gegooid. 

   §3.2 Een verzuild land in crisis

Crisis

  •  

  • Oplossing crisis: Aanpassingspolitiek

  •  

  • Maatregelen:

  • - Niet meer uitgeven dan binnenkomt

  • - Verlaging uitkering

  • - Werkverschaffingsprojecten






   §3.2 Een verzuild land in crisis

Democratie onder druk

  •  

  • Tijdens crisis opkomst NSB (Nationaal-socialistiche partij)

  • --> Hitler + Mussolini waren voorbeeld

  •  

  • Maar.. Extreem-rechts/links geen grote partijen

  • (Wel in Dui. en Italië)






NSB

vanaf 1931




Ook in Nederland zijn er anti-democratische groepen die vinden dat 

de oplossing voor de crisis buiten de democratie moet worden gevonden.

De Nationaal-Socialistische Beweging van Anton Mussert is een partij die geïnspireerd is door de NSDAP van Hitler.

   §3.2 Een verzuild land in crisis

Weer neutraal

  •  

  • Colijn wilde NL niet mobiliseren (ivm Hitler)

  • --> Bezuinigen en neutraliteitspolitiek





  • Wat: lees 3.2 helemaal of neem de uitleg deel 2 in Lessonup door. Beantwoord alle leerdoelen of WB opdrachten

  • Hoe: individueel 

  • Hulp: Boek en schrift, Lessonup, Mevrouw de Vries

  • Tijd: 25 min.

  • Uitkomst: einde van de les herhalen, WB opdrachten bespreken

  • Klaar?: Maak een begrippenoverzicht, tijdlijn en/of overzicht van belangrijke personen bij deze paragraaf. 

Waarom kregen die partijen geen invloed in ons land? (Lees: Weer neutraal)


A

B

C

D

De pacificatie vond plaats in 1916

A

Juist

B

Onjuist

C


D


Met de pacificatie werd actief vrouwen kiesrecht ingevoerd

A

Juist

B

Onjuist

C


D


Personen uit deze les


  • Hendrik Colijn

  • Anton Mussert

Begrippen uit deze les


  • crisis

  • werkverschaffing

  • steunuitkering

  • Aanpassingspolitiek

  • Jordaanoproer

  • NSB

Jaartallen uit deze les


  • 1929: begin crisis

  • 1932: aanleg Afsluitdijk

  • 1934: Aanpassingspolitiek

  • 1934: Jordaanoproer