2.3 Trias politica

Als jij 24 uur de macht had, wat zou jij in Nederland veranderen?

1 / 33
volgende
Slide 1: Woordwolk
newEditorMaatschappijleerMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Als jij 24 uur de macht had, wat zou jij in Nederland veranderen?

Deze slide heeft geen instructies

Een herhaling van de vorige lessen

Deze slide heeft geen instructies

Grondrechten

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Colin de conciërge gebruikt de camera's op school om leerlingen op te sporen..Eens?

A

Ja, want veiligheid op school is belangrijker dan alle grondrechten.

B

Ja, maar alleen als het gebruik van de camerabeelden noodzakelijk en proportioneel is voor de veiligheid.

C

Nee, want camerabeelden mogen nooit gebruikt worden om leerlingen op te sporen.

D

Nee, want het recht op privacy mag in Nederland nooit beperkt worden.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

2.3 Trias Politica

Deze slide heeft geen instructies

2.3 Trias politica

  • “Iedereen die macht heeft, is geneigd daar misbruik van te maken.” Montesquieu (1689-1755)


  • Trias politica: spreiding van de staatsmacht over de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.


  • Checks and balances: systeem van wederzijdse controle en evenwicht tussen de drie staatsmachten.

©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wetgevende macht

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Uitvoerende macht

Deze slide heeft geen instructies

Regering Jetten & staatssecretarissen

Deze slide heeft geen instructies

Rechterlijke macht

Deze slide heeft geen instructies

Vraag

En hoe zit het met de verdeling van macht in Autoritaire staten?


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Waarom "checks and balances"?

Checks = controle

balances = evenwicht


* alleen scheiding der machten is niet genoeg

* binnen 1 van de 3 machten kan nog machtsmisbruik ontstaan




Door onderlinge controle (checks) en samenwerking (balances) vullen ze elkaar aan


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Hongarije

De Europese Unie heeft Hongarije meerdere keren bekritiseerd vanwege zorgen over:

  • de onafhankelijkheid van rechters;

  • de scheiding der machten;

  • corruptiebestrijding;

  • persvrijheid en democratische controle.

Orban president Hongarije 2010 - 2026

Deze slide heeft geen instructies


Trias politica


Scheiding der machten

Checks and balances

Interne controle

Het feit dat burgers parlementen kunnen kiezen is ook een soort controle. Immers als ze niet functioneren kun je iemand anders stemmen

2.3 Trias politica

  • Je kunt uitleggen waarom de trias politica een belangrijk onderdeel is van de rechtsstaat.

  • Je kunt uitleggen en herkennen hoe de drie machten elkaar controleren en corrigeren.

  • Je kunt aan de hand van een voorbeeld beoordelen in hoeverre een scheiding en evenwicht van de drie machten effectief is om machtsmisbruik te voorkomen.

©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Deze slide heeft geen instructies

De regering en de Tweede Kamer hebben samen de uitvoerende macht

A

Goed

B

Fout

C


D


Deze slide heeft geen instructies

  • De centrale vraag is:


  • Hoe houden de drie machten in Nederland elkaar in evenwicht?

2.3 Trias politica

©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Deze slide heeft geen instructies

  • Trias politica

2.3 Trias politica

  • “Iedereen die macht heeft, is geneigd daar misbruik van te maken.” Montesquieu (1689-1755)


  • Trias politica: spreiding van de staatsmacht over de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.


  • Checks and balances: systeem van wederzijdse controle en evenwicht tussen de drie staatsmachten.

©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Deze slide heeft geen instructies

Scheiding der machten in de rechtsstaat

In een democratische rechtsstaat wordt de macht verdeeld volgens de trias politica. De wetgevende macht maakt de wetten, de uitvoerende macht voert ze uit en de rechterlijke macht beoordeelt of burgers en overheid zich eraan houden. Door deze verdeling wordt voorkomen dat één instelling te veel macht naar zich toetrekt. Zo beschermt de scheiding der machten de vrijheid van burgers en de werking van de democratie.

trias politica
rechterlijke
macht
democratie
monarchie
uitvoerende
gezag
grondwet

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Jurisprudentie en het Openbaar Ministerie

Wanneer rechters uitspraken doen, kunnen die samen nieuwe jurisprudentie vormen. Dat betekent dat eerdere rechterlijke beslissingen richting geven aan latere zaken. In strafzaken speelt ook het Openbaar Ministerie een centrale rol. Deze instantie beslist of een verdachte wordt vervolgd en vertegenwoordigt daarbij het algemeen belang. De uiteindelijke straf wordt echter niet door het OM, maar door de rechter bepaald.

jurisprudentie
Openbaar Ministerie
vervolgd
rechter
advocatuur
vrijgesproken
grondwetsherziening
burgemeester

Deze slide heeft geen instructies

  • Checks and balances

2.3 Trias politica

  • Controle op uitvoerende macht door:

  • wetgevende macht: parlement controleert of de regering de goede dingen doet en de dingen goed doet. Parlement heeft bevoegdheden om ministers ter verantwoording te roepen en bij te sturen.

  • rechterlijke macht: controleert of de uitvoerende macht handelt binnen de kaders van de wet en doet hierover uitspraak. Rechters baseren zich hierbij ook op jurisprudentie.


©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Deze slide heeft geen instructies

  • Checks and balances

2.3 Trias politica

  • Controle op wetgevende macht door rechterlijke macht:

  • Rechters toetsen nationale wetgeving aan internationale wetgeving.

  • Rechters mogen wetten niet aan de Grondwet toetsen.

©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Deze slide heeft geen instructies

  • Checks and balances

2.3 Trias politica

  • Controle op rechterlijke macht door:

  • interne controle: na uitspraak van rechter is hoger beroep mogelijk. Na uitspraak van een hogerberoepsrechter is het mogelijk naar de Hoge Raad te gaan.

  • bijsturing door wetgevende macht: is de deze het niet eens met een uitspraak van een rechter binnen de kaders van de wet, dan kan deze reageren met een wetswijziging.



©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Deze slide heeft geen instructies

Checks and balances tussen staatsmachten

Hoewel de staatsmachten van elkaar gescheiden zijn, oefenen zij ook controle op elkaar uit. Dit systeem heet checks and balances. De regering moet zich bijvoorbeeld verantwoorden aan het parlement, terwijl rechters besluiten van de overheid kunnen toetsen aan hogere regels. Andersom kan de wetgever de bevoegdheden van bestuur en rechtspraak wettelijk begrenzen. Zo ontstaat een evenwicht dat misbruik van bevoegdheden helpt voorkomen.

checks and balances
parlement
begrenzen
bevoegdheden
coalitie
grondrechten
uitbreiden
meerderheid

Deze slide heeft geen instructies