Les 2 tekst en woordenschat
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Wat moet je je afvragen als je een tekst leest/luistert?
.
Waar gaat het over? (onderwerp)
Wat voor een soort tekst is het? (tekstsoort)
Waarom is het geschreven? (tekstdoel?)
Voor wie is het geschreven? (publiek/doelgroep)
Tekstdoelen
Informeren (iets te weten komen)
Amuseren/vermaken
Instrueren (hoe je iets moet doen)
Overtuigen (mening en standpunt geven)
Activeren/overhalen (zorgen dat iemand iets doet)
Lesdoelen
Je weet het verschil tussen hoofdzaken en bijzaken en herkent deze in een tekst
Je weet wat je kan doen bij moeilijke woorden in de tekst
Je oefent met een tekst en vragen
Hoofd- en bijzaken
Hoofdzaken
Elke geschreven of gesproken tekst gaat ergens over, dat is het onderwerp.
Een tekst heeft ook een doel: informeren, instrueren, overtuigen, overhalen of amuseren.
Niet alle informatie is even belangrijk om dat doel te bereiken. Sommige informatie kun je weglaten. Informatie die echt belangrijk voor het tekstdoel is, noem je hoofdzaken.
Zonder deze informatie kun je de tekst niet begrijpen.
Bijzaken
Naast hoofdzaken bevat een tekst ook vaak bijzaken. Een tekst bereikt zijn doel niet zonder de hoofdzaken, maar kan zijn doel wel bereiken zonder de bijzaken.
Voorbeelden en extra uitleg zijn bijzaken. Ze maken de tekst helderder of leuker. Bijzaken kun je weglaten.
Hoofdzaak - bijzaak
Verschillende automerken, zoals Audi, Volkswagen en Mercedes, brengen volgend jaar een nieuw model elektrische auto op de markt.
Hoofd- en bijzaken
In elke tekst staat belangrijke en minder belangrijke informatie. Hoofdzaken geven de belangrijke informatie over het onderwerp van de tekst. Het onderwerp, de hoofdgedachte, de conclusie of een samenvatting geven veel informatie over de hoofdzaak van de tekst.
Voorkeursplaatsen voor de hoofdzaak zijn bijvoorbeeld de titel, het begin of eind van een tekst. Aan het begin van de tekst vind je het onderwerp en soms de hoofdgedachte van de tekst. Vaak vind je de hoofdgedachte aan het eind van een tekst.
Lezen en woordenschat
Met een grote woordenschat kan je beter lezen,
door te lezen krijg je een grotere woordenschat...
Datzelfde geldt voor schrijven:
Met een grotere woordenschat kun je je beter uitdrukken.
Taaltest
https://www.mbotaaltest.nl/woordenschat-mbo
4
minute
00
second
A: 2000
B: 16.000
C. 32.000
D: 60.000
Er zijn zo'n 250.000 Nederlandse woorden. Hoeveel woorden ken jij (schatting)?
Woordenschat per niveau
Taalniveau 1F -> 2.000 tot 12.000 woorden
Taalniveau 2F -> 15.000 tot 20.000 woorden
Taalniveau 3F -> 32.000 tot 42.000 woorden
Taalniveau 4F -> 50.000 tot 80.000 woorden
Wat denk je dat hier staat?
Waar denk je nu dat de tekst over gaat?
Waar gaat de tekst over?
Voorvoegsels
Een voorvoegsel staat vóór een woord.
Het verandert de betekenis van dat woord.
Voorbeelden zijn on-, her- en in-.
Door naar het voorvoegsel te kijken, kun je moeilijke woorden beter begrijpen.
Denk aan:
bekend - onbekend
examen - herexamen
formeel - informeel
Achtervoegsels!
Sommige woorden eindigen met een achtervoegsel. Je kunt de betekenis van een achtervoegsel vaak zelf raden.
Bijvoorbeeld: Mijn broer is een beoefenaar van taekwondo.
Beoefen+aar=iemand die taekwondo beoefent.
Veel voorkomende achtervoegsels zijn:
-aar, -lijk, -heid, -teit, -baar, -atie, -aard, -isch, -ing, -ig, -sel, -loos, -vol, -lijks
zonder waarde
elke week
Welk achtervoegsels kunnen achter respect?
met veel humor
Welke achtervoegsels kunnen achter gevoel?
Bedenk woorden met het achtervoegsel -heid en -teit
Voorvoegsel/achtervoegsel
je misdragen - je slecht gedragen
hersenloos - zonder hersens
waardeloos - zonder waarde
herexamen - opnieuw examen doen
non fictie - niet verzonnen
douane
weeg
incheck
vliegtuig
vertrek
tegen
terug
Maak de samenstellingen compleet
vliegen
balie
schaal
maatschappij
hal
komen
medewerker
Een grotere woordenschat....
Je begrijpt teksten, verhalen, nieuws, opdrachten etc. beter.
Je kan je mening, gedachten en ervaringen beter delen.
Je voelt je zekerder over jezelf.
Het wordt leuker om te lezen en bijvoorbeeld om naar podcasts te luisteren.
Het maken van opdrachten en toetsen op school gaat beter.
Hoe kan jij je woordenschat vergroten?
Zoek een woord op waarvan jij denkt dat niemand in de klas de betekenis kent.
Geen vieze woorden of scheldwoorden a.j.b.
Oefenen
Je leest de tekst "Slim trainen" en maakt de bijbehorende vragen.
We kijken klassikaal na.
15
minute
00
second
Oefenen
Je leest de tekst "Slim trainen" en maakt de bijbehorende vragen.
We kijken klassikaal na.
Oefenen met schrijven?
Schrijf een samenvatting van deze tekst >
in een samenvatting staan alleen de hoofdzaken.
15
minute
00
second
Antwoorden:
B
C
A
B
A
A – slim trainen
C
A – hoofdzaak
B – bijzaak
B – informeren
Mogelijke antwoorden:
Het lichaam heeft tijd nodig om te herstellen.
Te veel belasting kan leiden tot vermoeidheid.
Te veel trainen kan blessures veroorzaken.
Inspanning en herstel moeten in balans zijn.ext
Ben je in de teksten woorden of uitdrukkingen tegengekomen die je niet kende? Hoe ben je daarmee omgegaan?
Lesdoelen
Je weet het verschil tussen hoofdzaken en bijzaken en herkent deze in een tekst
Je weet wat je kan doen bij moeilijke woorden in de tekst
Je oefent met een tekst en vragen
Volgende les
Opbouw van teksten
Informatieve teksten