Grammatica A: Woordsoorten

Woordsoorten

* Je weet de kenmerken en functies van de verschillende woordsoorten. 

* Je kunt bepalen welke woorden behoren tot de geleerde negen woordsoorten. 

* Je kunt beredeneren waarom een woord tot een van deze negen woordsoorten behoort.



1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Woordsoorten

* Je weet de kenmerken en functies van de verschillende woordsoorten. 

* Je kunt bepalen welke woorden behoren tot de geleerde negen woordsoorten. 

* Je kunt beredeneren waarom een woord tot een van deze negen woordsoorten behoort.



Deze slide heeft geen instructies

Redekundig en taalkundig

Er zijn twee manieren om een zin te ontleden:

TO (taalkundig ontleden): losse woorden bekijken en kijken tot wat voor woordsoort die behoren.


RO (redekundig ontleden): Je kijkt naar welke woorden samen een zinsdeel vormen en wat de functie van die zinsdelen is. 

Deze slide heeft geen instructies

Grammatica

Alle regels voor het maken van woorden en zinnen bij elkaar, noem je grammatica. 

Veel regels heb je geleerd toen je taal ging gebruiken. Daarom maak je meestal vanzelf goede zinnen en snap je de betekenis van een zin. 

In klas 1 en 2 heb je dit al gedaan en we gaan weer een klein stukje meer leren. 

Deze slide heeft geen instructies

Welke woordsoorten ken jij nog?

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht:

Maak bij elk woord twee zinnen waarin het woord een andere woordsoort heeft. Onderstreep het woord, benoem de woordsoort en leg kort uit hoe het komt dat het woord van woordsoort is veranderd. Doe dat met de volgende woorden: 


                                   licht - hard - plan - binnen - dat.

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht 2:

Bestudeer de dia's 7 t/m 23 in deze les. 


Maak oefening: 2, 3, 5, 6, 9 en 12. 

Deze slide heeft geen instructies

Grammatica woordsoorten

Deze woordsoorten ken je al:

  • naamwoorden: zelfstandig, bijvoeglijk

  • voorzetsel

  • voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, aanwijzend, vragend

  • werkwoorden: zww, hww, kww, wkww

  • telwoorden: hoofdtelwoord (bepaald, onbepaald), rangtelwoord (bepaald, onbepaald)

  • tussenwerpsel

  • voegwoorden

  • bijwoorden



Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

zelfstandig naamwoord:

- je kunt er een lidwoord (de, het, een) voor zetten:      het boek

- je kunt er een verkleinwoord van maken:                        het boek - het boekje

- je kunt er meestal een meervoud van maken:              het boek - de boeken

- het is een eigennaam:                                                              Jan, Mc Donald's, Breda



Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

bijvoeglijk naamwoord:

- zegt iets over een zelfstandig naamwoord:                 het leuke boek

- kan voor of na een zelfstandig naamwoord staan:  Het boek is leuk.

- stoffelijk bijvoeglijk naamwoord verandert niet:      het papieren boek

Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

voorzetsel:

- woorden als:   in, over, onder, tussen, tot, naar, van

- staat voor een zelfstandig naamwoord:   in het huis, onder de brug

- kan door een ander voorzetsel vervangen worden: naar het huis, op de brug

Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen


Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

aanwijzend voornaamwoord:

- woorden als:                           deze, dit, die, dat, zulke, dergelijke, zo'n

- wijs iets of iemand aan:    dit boek, deze school, dergelijke appels, zo'n huis


Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

vragend voornaamwoord:

- woorden als: wie, wat, welke, wat voor (een)

- vraagt naar een persoon of ding:
          Wie zei dat?
          Wat eet jij?
          Welk boek?
          Wat voor een pizza wil jij?

- Let op: hoe, waarom, hoeveel, ... zijn géén vragende voornaamwoorden!

Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

werkwoorden:


zelfstandig werkwoord: maken, schrijven, lopen, ...


     - is zelfstandig: kan zonder hulp van andere werkwoorden voorkomen

     - heeft een duidelijke betekenis

     - er staat altijd maar één zelfstandig werkwoord in een zin.


Anne leert de hele dag.    -    Anne heeft de hele dag geleerd.



Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

werkwoorden:


hulpwerkwoord: zijn, hebben, zullen, worden, moeten, staan, gaan, zitten, ...


     - geeft géén handeling aan
     - helpt het zelfstandig werkwoord


Anne heeft gesport.    -    Anne moet nu gaan.    -    Anne is in Londen geweest.



Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten herhalen

Telwoorden:

  • hoofdtelwoord: geeft een hoeveelheid aan.
      - bepaald: je weet het precies: een, twee, drie, honderd  - onbepaald: je weet het niet precies: sommige, veel, alle, voldoende


Deze slide heeft geen instructies

Grammatica woordsoorten

Telwoorden:

  • hoofdtelwoord: geeft een hoeveelheid aan.
      - bepaald: je weet het precies: een, twee, drie, honderd  - onbepaald: je weet het niet precies: sommige, veel, alle, voldoende

  • rangtelwoord: geeft een volgorde aan.
      - bepaald: je weet het precies: eerste, tweede, derde, honderdste
      - onbepaald: je weet het niet precies: zoveelste, laatste, middelste


Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten

Tussenwerpsel:

- woorden als: ach, sssst, welja, wham, hè, jeetje, ...

- geeft een uiting van een gevoel, is een klanknabootsing of een woord om de aandacht te trekken.


- wordt gescheiden door een leesteken (komma, uitroepteken, punt).

             Nou nou, kan het wat minder?

             Stop! Blijf hier!

            Mmmm ... wat een goddelijke taart!


Deze slide heeft geen instructies

Woordsoorten

Voegwoord (1):

- woorden als: en, of, want, maar, dus


- verbindt 2 zinsdelen:         Hebben jullie een kat en een hond?

                                                        Wat vind je leuker: een kat of een hond?



- verbindt 2 hoofdzinnen:  Frans vind ik makkelijk, maar Duits is best moeilijk.

                                                       Het is erg warm in huis, dus ik neem een douche.

Deze slide heeft geen instructies

Grammatica woordsoorten

Voegwoord:

- verbindt:  a) twee zinsdelen
                        b) hoofdzin + hoofdzin (hier komen we in grammatica C op terug)
                        c) hoofdzin + bijzin






Deze slide heeft geen instructies

Bijwoorden

Een bijwoord is een woord dat extra informatie geeft.

Voorbeeld: Hij komt nooit op mijn verjaardag.


andere werkwoorden met vaste voorzetsels?

Bijwoorden

Een bijwoord is een woord dat extra informatie geeft.

Voorbeeld: Hij komt nooit op mijn verjaardag.


Bijwoorden kun je indelen in categorieën:

  • tijd:                                         gisteren, opeens, straks

  • ontkenning:                        niet, nooit

  • hoeveelheid:                      compleet, nauwelijks, slechts

  • graad:                                    heel, erg, zeer, graag, tamelijk

  • frequentie (hoe vaak):   altijd, soms

  • plaats, richting:                hier, daar, links, nergens

  • (rest):                                    ook, natuurlijk, misschien, gelukkig, helaas, bijvoorbeeld

andere werkwoorden met vaste voorzetsels?

Bijwoorden

Een bijwoord is een woord dat extra informatie geeft.

Voorbeeld: Hij komt nooit op mijn verjaardag.


Bijwoorden kun je indelen in categorieën:

  • tijd:                                         gisteren, opeens, straks

  • ontkenning:                        niet, nooit

  • hoeveelheid:                      compleet, nauwelijks, slechts

  • graad:                                    heel, erg, zeer, graag, tamelijk

  • frequentie (hoe vaak):   altijd, soms

  • plaats, richting:                hier, daar, links, nergens

  • (rest):                                    ook, natuurlijk, misschien, gelukkig, helaas, bijvoorbeeld

Let op:
Wanneer, waarom, waarheen, hoe en waarmee zijn ook bijwoorden!

andere werkwoorden met vaste voorzetsels?

In het werkwoordelijk gezegde kunnen twee zelfstandige werkwoorden staan.

A

waar

B

niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies

In een naamwoordelijk gezegde staat altijd een koppelwerkwoord.

A

waar

B

niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies

In elk gezegde kan een hulpwerkwoord staan.

A

waar

B

niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Een koppelwerkwoord heeft een eigen betekenis.

A

waar

B

niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Er kunnen meerdere hulpwerkwoorden in een zin staan.

A

waar

B

niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies