5.1 Handel en de opkomst van steden

Tijdvak 4: Tijd van Steden en Staten

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolmavoLeerjaar 1

In deze les zitten 31 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Tijdvak 4: Tijd van Steden en Staten

5.1 Handel en de opkomst van steden

Deze les - Leerdoelen

  • Je kunt de oorzaken noemen van de opkomst van steden in de late middeleeuwen.

  • Je kunt uitleggen dat er weer een geldeconomie ontstond.

  • Je kunt aan de hand van een voorbeeld van een middeleeuws netwerk tussen handelssteden uitleggen waarom samenwerking voordelig was.





Steden en staten

Het tijdvak Steden en Staten duurt

A

van 500 tot 1500

B

van 500 tot 1000

C

van 1000 tot 1500

D

van 1500 tot 1600

We verlaten het tijdvak van


Monniken en ridders (500-1000)

= vroege middeleeuwen

Wat is er veranderd in dat tijdvak:


Na de het uiteen vallen van het Romeinse Rijk wordt het onveiliger!


Het hofstelsel met ridders en kastelen worden belangrijk,

tevens komt de islam op als nieuwe godsdienst.



Late Middeleeuwen

Tijd van Steden en Staten 

(1000-1500)


Kenmerken:

  • Het is 'veiliger' en 'rustiger'

  • Er komt meer handel

  • Geld komt weer terug

  • Bevolking groeit

  • Er ontstaan steden

Veranderingen op het platteland

Vanaf ongeveer het jaar 1000:

- Domeinheren lieten woeste gronden ontginnen.  

(Boeren gaan moerasgebieden droogleggen . Ook kapten ze bossen. Zo kwam er meer ruimte voor akkers.)

- Drieslagstelsel: een stuk land in het eerste jaar wordt gebruikt voor wintergraan en in het tweede jaar voor zomergraan, voordat het een jaar braak komt te liggen.



Landbouwverbeteringen: 

Ook: Boeren gingen een andere ploeg gebruiken > ijzer ipv hout en een halsjuk.

Gevolgen:

  • Grotere oogst, dus meer voedsel, 

  • mensen leven langer

  • bevolking groeit

... en er is voedsel over (kan je verhandelen)

= ontstaan van de handel

Handel

Boeren gaan hun landbouwoverschot verkopen, dit doen ze op markten. 


- knooppunten van land- en waterwegen.

- bij een kastelen en kloosters


Hierdoor groeit de handel.

Ontstaan van steden

Door de groei van de bevolking kon een deel van de boeren ander werk gaan doen, bijv. handelaar worden of ambachtsman. 

In de stad waren ze vrij (geen horige boer meer)


Tussen 900-1300 ontstaan er 1000 steden in Europa

Agrarische-stedelijke samenleving 

Een maatschappij waarin de meeste mensen op het platteland wonen en in de landbouw werken, maar waar ook steden zijn, waarin veel mensen hun brood verdienen als ambachtsman of handelaar.



De geldeconomie:

Economie waarin met geld wordt betaald


Vraag: Hoe werd er betaald in de vroege Middeleeuwen?

(500-1000)



Antwoord

Ruilhandel. De mensen op een domein maakten hun spullen zelf of ruilden spullen.

Pacht werd ook in natura betaald.


Onhandig voor de domeinheer, want graan en eieren kon je slecht bewaren en onhandig voor de boeren: ruilen op de markt lastiger dan... met geld betalen.

Nog een probleem...

Ieder koninkrijk en stad had een eigen munt

Oplossing: geld wisselen


Handel en nijverheid namen toe

Dus... (samenvatting)

  • Door landbouwverbeteringen ontstonden er voedseloverschotten 

  • Overschotten werden verkocht op de markt --> HANDEL

  • Specialisatie: er ontstaan ambachten (niet iedereen hoeft in de landbouw)

  • Handelaren en ambachtsmensen gaan wonen rond de markt --> steden ontstaan

Ontstaan handelsnetwerken

Handelssteden  dreven handel met gebieden in Europa en daarbuiten. 

Veel geld verdient ook met het innen van tol.

Gevolgen toename handel

  1. groei nieuwe steden

  2. ontwikkeling geldeconomie > geldwisselaars en banken

  3. ontstaan van handel over grote afstanden in luxekoopwaar ( oa zijde, specerijen met Midden-Oosten)

  4. samenwerkingsverbanden zoals de Hanze (12e - 17e eeuw)




Meer over de Hanze...

.....in de volgende filmpjes

Het tijdvak 'Steden & Staten' kende een...

A

landbouwsamenleving

B

landbouw-stedelijke samenleving

C


D


Waarom konden aan het eind van de middeleeuwen steeds meer mensen overstappen van het beroep boer op het platteland naar een ander beroep in de stad?

A

Er hoefde niet zo veel te worden geoogst, omdat het aantal mensen afnam.

B

Er kwamen nieuwe uitvindingen in de landbouw.

C

Er kwamen steeds meer huizen in de stad.

D

Geen van de genoemde antwoorden is juist.

Wat wordt met het plaatje hiernaast uitgelegd?

A

De gilden in Europa

B

Het Hanze-verbond

C

De schepenen van steden in Europa

D

Geen van de genoemde antwoorden is juist