3.2 genen

starttaak: bs2 'genen'

1. Neem het leerdoel van blz 173 

     over in je zuidschrift.

2. Kom in deze LessonUp. 

     Sluit overige tabbladen.

1 / 33
volgende
Slide 1: Tekstslide
Nieuwe lesbewerkerBiologieMiddelbare schoolvmbo t, mavoLeerjaar 3

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

starttaak: bs2 'genen'

1. Neem het leerdoel van blz 173 

     over in je zuidschrift.

2. Kom in deze LessonUp. 

     Sluit overige tabbladen.

programma

1. terugblik bs1 genotype / fenotype

2. uitleg bs2 genen

3. aantekeningen overnemen

4. opdrachten maken

5. afsluiting

Even herhalen






Gen

Celkern

DNA

Chromosomen

Allelen

Het genotype is:

A

De informatie voor alle erfelijke eigenschappen van een organisme

B

Alle eigenschappen van een organisme.

C


D


In de afbeelding zie je een rups die een vlinder is geworden. Hebben zij hetzelfde genotype? leg uit...

Wat is een gen?

Chromosomen

en genen

Een chromosoom bevat verschillende codes.

Zo'n 'code' noemen we een gen.


Een gen codeert voor 1 specifieke erfelijke eigenschap.






Bevatten een maagcel en een cel uit bot van je vinger dezelfde genen?

Genen kunnen aan of uit staan

  • Genen kunnen aan of uit staan. 

  • Staat een cel aan dan maakt deze cel een eiwit.

  • Bij een cel in de iris staat het gen voor oogkleur aan. In de cel van je oogwit staan deze cellen uit.

Wat zijn allelen?

A

varianten van een gen

B

celkernen die in de cellen zitten

C

Specifieke eigenschappen van een organisme

D

De chromosomen in een cel

Van gen naar allel

  • Een allelenpaar bevat samen de informatie voor een erfelijke eigenschap (haartype)


  • Beide allelen kunnen verschillend zijn (krullend en stijl haar)

Cel en DN


Uit hoeveel allelen bestaat een gen?

A

1

B

2

C

3

D

4

Bevat ieder chromosoom 1 of meerdere genen?

A

1 gen

B

meerdere genen

C

dat is per chromosoom verschillend

D

dat is niet te zeggen

Van gen naar allel

  • Een allelenpaar bevat de informatie voor een erfelijke eigenschap (haartype)


  • Beide allelen kunnen verschillend zijn (krullend en stijl haar)

Cel en DN


In de afbeelding hiernaast zijn vier chromosomen schematisch getekend. Welk chromosoom vormt een paar met chromosoom 1? Leg je antwoord uit.

leerdoel

Je kunt omschrijven wat homozygoot, heterozygoot, dominant, recessief en intermediair fenotype betekenen.

Genenparen

  • Van elk chromosoom heb je er twee.

  • Op 1 chromosoom zitten meerdere genen.

  • Genen komen zoals chromosomen dus ook

     voor in paren.


Heterozygoot vs Homozygoot


Hetero = ander 

Homo = hetzelfde 

Dominante en recessieve genen

- Dominant allel = sterkere allel

  Het dominante allel zie je altijd terug in het fenotype.


- Recessief allel = zwakkere allel

   Het recessieve allel zie je alleen terug in het fenotype

   als er geen dominant allel aanwezig is. 

Dominante en recessieve genen

Dominant gen: een gen dat een ander gen overheerst (A)


Recessief gen: een gen dat onderdrukt wordt door andere genen (a)



Dominant = hoofdletter

Recessief = kleine letter 

Eigenschappen doorgeven

Homozygoot: 2 dezelfde genen

Heterozygoot: 2 verschillende genen


Dominant: gen dat overheerst over een ander gen.

Recessief: gen dat onderdrukt wordt.

Zie je alleen in het uiterlijk wanneer het genotype homozygoot is.




Allel!

Allel!

_____

_____



Dominante en recessieve allelen

- Voor de veel erfelijke eigenschappen zijn er twee verschillende allelen (heterozygoot). 


- Vaak is één van de twee dominant, bijv. erwtenplant is rode kleur dominant en wit recessief


Het allel voor rode bloemen is dominant. Wat zal het genotype voor bloemkleur zijn van de erwtenplant hiernaast?

A

AA

B

Aa

C

aa

D

Aa of aa


Het allel voor rode bloemen is dominant. Wat zal het genotype voor bloemkleur zijn van de erwtenplant hiernaast?

A

AA

B

AA of Aa

C

Aa

D

Aa of aa


Wat is het fenotype van de plant hiernaast, als het gaat om bloemkleur?

A

AA

B

AA of Aa

C

rood

D

dat kun je niet weten

Intermediair fenotype

- Geen dominant en geen recessief allel, beide even sterk.


- Bij  fenotype ontstaat dan een intermediair fenotype.


intermediare overerving

Heterozygoot heeft een eigen fenotype en kun je dus  herkennen. 

                                                 

                                                    Schrijfwijze:      

                                         AwAw  = wit

                                             Ar Ar    = rood

                                            Ar Aw    = roze


aantekeningen


homozygoot  = 2 dezelfde allelen             AA of aa

heterozygoot = 2 verschillende allelen   Aa


dominant allel = A = de sterkste, 

                                        komt terug in het uiterlijk (fenotype)

recessief allel   = a =  zie je alleen bij homozygoot genotype 

                                        in het fenotype terug


intermediair fenotype = uiterlijk waarin beide allelen even 

                                               sterk tot uiting komen (genotype: ArAw)



Maken

- maak opdrachten 1 t/m 6 (3 overslaan) (blz 175-177)


- gebruik tekst blz. 173 t/m 175

- je mag rustig samenwerken


10

m

00

s

huiswerk voor morgen

- afmaken opdrachten 1 t/m 6 (3 overslaan) (blz 175-177)


- gebruik tekst blz. 173 t/m 175

- je mag rustig samenwerken