starttaak: bs2 'genen'
1. Neem het leerdoel van blz 173
over in je zuidschrift.
2. Kom in deze LessonUp.
Sluit overige tabbladen.
starttaak: bs2 'genen'
1. Neem het leerdoel van blz 173
over in je zuidschrift.
2. Kom in deze LessonUp.
Sluit overige tabbladen.
programma
1. terugblik bs1 genotype / fenotype
2. uitleg bs2 genen
3. aantekeningen overnemen
4. opdrachten maken
5. afsluiting
Even herhalen
Gen
Celkern
DNA
Chromosomen
Allelen
Het genotype is:
De informatie voor alle erfelijke eigenschappen van een organisme
Alle eigenschappen van een organisme.
In de afbeelding zie je een rups die een vlinder is geworden. Hebben zij hetzelfde genotype? leg uit...
Wat is een gen?
Chromosomen
en genen
Een chromosoom bevat verschillende codes.
Zo'n 'code' noemen we een gen.
Een gen codeert voor 1 specifieke erfelijke eigenschap.
Bevatten een maagcel en een cel uit bot van je vinger dezelfde genen?
Genen kunnen aan of uit staan
Genen kunnen aan of uit staan.
Staat een cel aan dan maakt deze cel een eiwit.
Bij een cel in de iris staat het gen voor oogkleur aan. In de cel van je oogwit staan deze cellen uit.
Wat zijn allelen?
varianten van een gen
celkernen die in de cellen zitten
Specifieke eigenschappen van een organisme
De chromosomen in een cel
Van gen naar allel
Een allelenpaar bevat samen de informatie voor een erfelijke eigenschap (haartype)
Beide allelen kunnen verschillend zijn (krullend en stijl haar)
Cel en DN
Uit hoeveel allelen bestaat een gen?
1
2
3
4
Bevat ieder chromosoom 1 of meerdere genen?
1 gen
meerdere genen
dat is per chromosoom verschillend
dat is niet te zeggen
Van gen naar allel
Een allelenpaar bevat de informatie voor een erfelijke eigenschap (haartype)
Beide allelen kunnen verschillend zijn (krullend en stijl haar)
Cel en DN
In de afbeelding hiernaast zijn vier chromosomen schematisch getekend. Welk chromosoom vormt een paar met chromosoom 1? Leg je antwoord uit.
leerdoel
Je kunt omschrijven wat homozygoot, heterozygoot, dominant, recessief en intermediair fenotype betekenen.
Genenparen
Van elk chromosoom heb je er twee.
Op 1 chromosoom zitten meerdere genen.
Genen komen zoals chromosomen dus ook
voor in paren.
Heterozygoot vs Homozygoot
Hetero = ander
Homo = hetzelfde
Dominante en recessieve genen
- Dominant allel = sterkere allel
Het dominante allel zie je altijd terug in het fenotype.
- Recessief allel = zwakkere allel
Het recessieve allel zie je alleen terug in het fenotype
als er geen dominant allel aanwezig is.
Dominante en recessieve genen
Dominant gen: een gen dat een ander gen overheerst (A)
Recessief gen: een gen dat onderdrukt wordt door andere genen (a)
Dominant = hoofdletter
Recessief = kleine letter
Eigenschappen doorgeven
Homozygoot: 2 dezelfde genen
Heterozygoot: 2 verschillende genen
Dominant: gen dat overheerst over een ander gen.
Recessief: gen dat onderdrukt wordt.
Zie je alleen in het uiterlijk wanneer het genotype homozygoot is.
Allel!
Allel!
_____
_____
Dominante en recessieve allelen
- Voor de veel erfelijke eigenschappen zijn er twee verschillende allelen (heterozygoot).
- Vaak is één van de twee dominant, bijv. erwtenplant is rode kleur dominant en wit recessief
Het allel voor rode bloemen is dominant. Wat zal het genotype voor bloemkleur zijn van de erwtenplant hiernaast?
AA
Aa
aa
Aa of aa
Het allel voor rode bloemen is dominant. Wat zal het genotype voor bloemkleur zijn van de erwtenplant hiernaast?
AA
AA of Aa
Aa
Aa of aa
Wat is het fenotype van de plant hiernaast, als het gaat om bloemkleur?
AA
AA of Aa
rood
dat kun je niet weten
Intermediair fenotype
- Geen dominant en geen recessief allel, beide even sterk.
- Bij fenotype ontstaat dan een intermediair fenotype.
intermediare overerving
Heterozygoot heeft een eigen fenotype en kun je dus herkennen.
Schrijfwijze:
AwAw = wit
Ar Ar = rood
Ar Aw = roze
aantekeningen
homozygoot = 2 dezelfde allelen AA of aa
heterozygoot = 2 verschillende allelen Aa
dominant allel = A = de sterkste,
komt terug in het uiterlijk (fenotype)
recessief allel = a = zie je alleen bij homozygoot genotype
in het fenotype terug
intermediair fenotype = uiterlijk waarin beide allelen even
sterk tot uiting komen (genotype: ArAw)
Maken
- maak opdrachten 1 t/m 6 (3 overslaan) (blz 175-177)
- gebruik tekst blz. 173 t/m 175
- je mag rustig samenwerken
m
s
huiswerk voor morgen
- afmaken opdrachten 1 t/m 6 (3 overslaan) (blz 175-177)
- gebruik tekst blz. 173 t/m 175
- je mag rustig samenwerken