Les 2 Thema 1 Voorlichting en Preventie (sept 2025)

• newEditor
• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 1

Preventie en Voorlichting

Leerdoelen

Je benoemt aan het einde van de les wat voorlichting inhoudt
​
Je benoemt aan het einde van de les wat advies inhoudt

Je benoemt aan het einde van de les wat instructie inhoudt
​
Je benoemt aan het einde van de les wat preventie inhoudt en welke vormen van preventie bestaan

Wat betekenen de woorden 'Voorlichting' en 'Preventie'?

Voorlichting

Is een vorm van informatie geven. Je geeft voorlichting als je iemand bewust informatie geeft, die hem helpt bij het vormen van een mening of het nemen van een besluit.

Met voorlichting kunnen we een aantal algemene doelen nastreven. De kern hiervan is dat ze gericht zijn op gedragsverandering.

Doelen voorlichting

- Doel 1: Gezond gedrag

- Doel 2: Eigenregie of zelfmanagement

- Doel 3: Therapietrouw bevorderen

- Doel 4: Ongerustheid en angst verminderen

- Doel 5: Kostenbesparing

Als je wil dat voorlichting effect heeft..

Openstaan

Let op rust, sfeer en het juiste moment. Onderzoek de klacht of vraag van de patiënt. Let op emoties, zoals ongerustheid. Sluit aan bij de beleving van de patiënt. Vraag of je de patiënt voorlichting mag geven.

Als je wil dat voorlichting effect heeft..

Begrijpen

Sluit aan bij de voorkennis en het begripsniveau van de patiënt. Stimuleer de patiënt tot vragen stellen. Benadruk hoofdpunten en geef informatie mee (op papier of online).

Willen

Leg uit waarom je het advies voorstelt. Bespreek de voor- en nadelen van het advies. Bespreek de verantwoordelijkheid van de patiënt. Bespreek de invloed van anderen. Vraag de mening van de patiënt.

Als je wil dat voorlichting effect heeft..

Doen

Geef heldere, eenvoudige instructies. Bespreek problemen die kunnen optreden bij de uitvoering. Maak afspraken over wat jij en de patiënt gaan doen.

Blijven doen

Bespreek hoe de patiënt het gedrag kan volhouden. Bespreek acties bij terugval. Maak vervolgafspraken. Reageer positief op resultaten.

DOEL

Advies

• Advies geven aan iemand, is iemand iets aanraden of een tip geven. Bij advies gaat het om een mening over wat de ander zou moeten of kunnen doen.

• Advies geef je vanuit een bepaalde deskundigheid of professionele kennis. Dat betekent dat het om meer gaat dan alleen informatie geven. Een advies is meer sturend dan voorlichting.

• Advies kan je gevraagd geven, maar ook ongevraagd.

Patiënten kunnen een advies opvolgen als..

• Ze weten wat er precies moet gebeuren
  

• Ze adviezen ook willen volgen
  

• Ze adviezen kunnen uitvoeren

Kenmerken goed advies

• Het is uitvoerbaar voor de persoon aan wie je het advies geeft.​

• Het is duidelijk en laat geen twijfel open of is niet anders uit te leggen.​

• Het is begrijpelijk voor de persoon aan wie je het advies geeft.​

• Het is passend voor de persoon aan wie je het advies geeft.​

• Het is in het belang van de persoon aan wie je het advies geeft.​

• Het is gebaseerd op je deskundigheid en professionaliteit en niet alleen op je persoonlijke overtuiging.​

• Ook advies is vrijblijvend. Het is de keuze van de ander of hij het advies wil opvolgen of niet.​

Instructie

• Bij het geven van instructie leg je de patiënt uit hoe, wanneer of op welke wijze een (medisch technische) handeling uitgevoerd moet worden. Vanzelfsprekend weet je zelf hoe deze handeling volgens protocol uitgevoerd moet worden​
  

• Er zijn richtlijnen opgesteld over de uit te voeren handelingen. Deze richtlijnen zijn doorgaans opgenomen in een protocol. Wanneer men instructies geeft, wordt er dus informatie overgebracht over deze richtlijnen en de bijbehorende acties. Dit kan zijn hoe, wanneer, of en op welke manier de actie plaats moet vinden.

Preventie

• Preventie is het voorkomen dat er problemen ontstaan, door van tevoren in te grijpen. Soms kun je een probleem zien aankomen. Met preventie probeer je de situatie te stabiliseren om erger te voorkomen of neem je maatregelen om het tij te keren​.
  

• Preventie in de gezondheidszorg gaat over het voorkomen van ziekte. Door preventieve maatregelen te nemen, probeer je te bereiken dat mensen langer leven, niet vroegtijdig sterven en dat de kwaliteit van hun leven verbetert.​
  

• Ook in de hulpverlening werk je preventief. Je probeert te voorkomen, dat mensen in de problemen raken of dat problemen zich verergeren.​

Preventie

• Primaire preventie​
  

• Secundaire preventie​
  

• Tertiaire preventie​
  

• Voorkomen van het verlies van regie
  
  

Primaire preventie

Voorkomen dat een probleem of ziekte ontstaat.

Noem voorbeelden van primaire preventie

45

second

add30s

Secundaire preventie

Vroegtijdig opsporen en behandelen om erger te voorkomen. (bijv. bevolkingsonderzoek, screening).

Tertiaire preventie

Beperkingen of complicaties van een bestaande aandoening verminderen (bijv. revalidatie, nazorg).

Voorkomen van het verlies van regie

En hiermee voorkomen van afhankelijkheid van zorg. De patiënt blijft verantwoordelijk voor zijn of haar gezondheid

Voorlichting is belangrijk bij preventie.

Wat zijn de stappen?

• Preventie kan meestal niet zonder voorlichting. In de meeste gevallen moeten mensen namelijk zelf iets doen om ziekte te voorkomen. Dat is duidelijk bij tandenpoetsen, medicijnen innemen en gezond eten. Daarover moet je dus goede voorlichting geven. Je vertelt niet alleen waarom het belangrijk is, maar geeft ook praktische informatie over hoe ze dat kunnen doen.​
  

• Ook bij griepvaccinatie of een baarmoederhalsuitstrijkje doet de betrokkene iets: hij of zij ‘moet’ naar de praktijk komen op de afgesproken tijd of op de spreekuurtijden. Dat lijkt misschien niet belangrijk, maar dat is het wel.​

• Van preventie komt niet veel terecht als de voorlichting niet plaatsvindt of niet goed verloopt​

Bevolkingsonderzoek borstkanker

Bij een bevolkingsonderzoek worden vrouwen vanaf een bepaalde leeftijd regelmatig onderzocht om borstkanker in een vroeg stadium op te sporen.

Vraag: Welke vorm van preventie is dit?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Vaccinatie (of inenting) is de injectie van een vaccin in het lichaam waardoor je antistoffen aanmaakt die je beschermen tegen een infectieziekte.

Vraag: Is vaccineren primaire, secundaire of tertiaire preventie?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Vermijden van onnodige medicijnen

Een arts schrijft geen antibiotica voor bij een gewone verkoudheid, om overbodige en schadelijke behandelingen te voorkomen.

Vraag: Welke vorm van preventie is dit?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Revalidatie na een beroerte

Na een beroerte volgt vaak revalidatie om de patiënt te helpen zo zelfstandig mogelijk te functioneren en complicaties te voorkomen.

Vraag: Welke vorm van preventie is dit?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Advies: handen wassen

Een doktersassistent legt uit dat je altijd je handen moet wassen voor het eten en na toiletgebruik om besmetting met bacteriën te voorkomen.

Vraag: Wat voor soort preventie is dit?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Tandartscontrole

Bij de halfjaarlijkse tandartscontrole kijkt de tandarts of er gaatjes of tandvleesproblemen zijn, zodat dit snel behandeld kan worden.

Vraag: Welke vorm van preventie is dit?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Voorlichting: zonnebrandcrème

Een assistent geeft een jongere het advies om zonnebrandcrème te gebruiken, zodat de huid beschermd is tegen verbranding en huidkanker op latere leeftijd.

Vraag: Welke vorm van preventie is dit?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Nazorg bij diabetes

Een patiënt met diabetes (suikerziekte) krijgt regelmatig controles en advies om complicaties zoals voetwonden of nierproblemen te voorkomen.

Vraag: Welke vorm van preventie is dit?

A

Primaire preventie

B

Secundaire preventie

C

Tertiaire preventie

D

Anders

Opdracht 1 - It's Learning

Als doktersassistent geef je regelmatig voorlichting. Dat hoeft niet altijd over ingewikkelde medische onderwerpen te gaan: vaak gaat het juist over eenvoudige, dagelijkse dingen die veel invloed hebben op gezondheid.

• Vorm tweetallen

• Kies een onderwerp

• Maak een korte voorlichtingsboodschap (2 minuten)

• Leg uit waarom preventie hierbij belangrijk is

• Presenteer het samen aan de klas

• De klas geeft feedback: : Was het duidelijk, begrijpelijk, nuttig?

Patiënten stellen vaak vragen aan een doktersassistent, ook over preventie. Het is jullie taak om kort en duidelijk advies te geven, dat patiënten begrijpen en motiverend vinden.

Opdracht 2 - It's Learning

• Kies een thema (zie It's learning), en zoek hier informatie over op

• Bedenk een kort gesprek met minimaal 3 vragen of zorgen van de patiënt

• Geef als doktersassistente duidelijke, patiëntvriendelijke antwoorden

• Gebruik simpele taal, een positieve toon en praktische tips

• Werk het gesprek uit in Word/PDF/... Het mag in tekstballonnen, een stripverhaal met plaatjes of als dialoog. Wees creatief.

• Upload je opdracht in It’s Learning

Huiswerk

• Maak opdracht 2 af, en lever deze op tijd in

• Lees H1 van 'Preventie en Voorlichting'