Criminaliteit en Rechtstaat - Maatschappijkunde - Leerjaar 4.pptx

Criminaliteit en Rechtstaat

Maatschappijkunde

1 / 16
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 16 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Criminaliteit en Rechtstaat

Maatschappijkunde

Inhoudsopgave:

  • Leerdoelen Checklist 2 1 Criminaliteit in de Maatschappij

  • 1.1 Criminaliteit als begrip 3

  • 1.2 Criminaliteit als maatschappelijke probleem 4

  • 1.3 Gevolgen van criminaliteit 4

  • 1.4 Cijfers en statistieken over criminaliteit 5

  • 1.5 Beeldvorming


4-2-2025

2

1.1 Criminaliteit als begrip

Iedereen heeft waarden (wat je goed of waardevol vindt). Op basis daarvan ontstaan normen (afspraken over hoe je je naar elkaar toe gedraagt). Normen zijn ongeschreven regels. Zo zijn er bijvoorbeeld fatsoensnormen of groepsnormen.


Een wet is een geschreven regel: een door de overheid vastgestelde regel die voor iedereen geldt. De wetten zijn dus ontstaan op basis van de waarden in een maatschappij


4-2-2025

3

1.1 Criminaliteit als begrip

Criminaliteit is gedrag dat door de wet strafbaar gesteld wordt. In het wetboek van strafrecht staan alle bepalingen over strafbraak gedrag:

• Overtredingen: kleine criminaliteit: vervelend of gevaarlijk Bijvoorbeeld: wildplassen, openbaar dronkenschap en verboden terrein betreden (artikel 461)

> Maximaal 1 jaar hechtenis, meestal geen strafblad, behandeld door kantonrechter.

• Misdrijven: zware criminaliteit: hierbij vallen slachtoffers Bijvoorbeeld: moord, doodslag, vandalisme, mishandelingen, verkrachting, inbraak, diefstal en heling.

> Maximaal levenslange gevangenisstraf, altijd een strafblad, behandeld door strafrechter. Overtredingen en misdrijven worden ook wel delicten genoemd.

4-2-2025

4

1.1 Criminaliteit als begrip

Daarnaast zijn nog er andere wetboeken waarin gedrag strafbaar kan worden gesteld, zoal de Wegenverkeerswet (misdrijf: rijden onder invloed, doorrijden na een ongeval / overtreding: zonder helm op een bromfiets, door rood rijden), Wet Economische Delicten en Opiumwet (drugswet).

Ook moeten alle Nederlanders zich houden aan de rechtsregels van de Europese Unie en internationale verdragen

4-2-2025

5

1.1 Criminaliteit als begrip

Criminaliteit is een tijd gebonden begrip: opvattingen over criminaliteit en hoe dit kan worden voorkomen of bestreden veranderen in de loop van tijd. Hierdoor ontstaan nieuwe rechtsregels.

Ook is Criminaliteit is een plaatsgebonden begrip: opvattingen over criminaliteit verschillen per land/cultuur. Voorbeelden van beide: afschaffing godslastering, bestraffen homoseksualiteit, legalisering prostitutie, softdrugsbeleid (gedoogbeleid) en abortus- en euthanasiewet

4-2-2025

6

Inhoudsopgave:

  • Leerdoelen Checklist 2 1 Criminaliteit in de Maatschappij

  • 1.1 Criminaliteit als begrip 3

  • 1.2 Criminaliteit als maatschappelijke probleem 4

  • 1.3 Gevolgen van criminaliteit 4

  • 1.4 Cijfers en statistieken over criminaliteit 5

  • 1.5 Beeldvorming



4-2-2025

7

1.2 Criminaliteit als maatschappelijk probleem

Criminaliteit is een maatschappelijk probleem. 2 duidelijke kenmerken:

• Criminaliteit is een sociaal probleem: veel mensen hebben er last van en het is in strijd met normen en waarden.

Mensen vinden dat er actie moet worden ondernomen om het tegen te gaan. Er is in de samenleving veel schade door criminaliteit.

Daarnaast zijn er ook vaak 3) verschillende meningen over de oplossing en 4) is er veel media aandacht voor. Kortom: Criminaliteit is een Maatschappelijk vraagstuk (AMV).

4-2-2025

8

Inhoudsopgave:

  • Leerdoelen Checklist 2 1 Criminaliteit in de Maatschappij

  • 1.1 Criminaliteit als begrip 3

  • 1.2 Criminaliteit als maatschappelijke probleem 4

  • 1.3 Gevolgen van criminaliteit 4

  • 1.4 Cijfers en statistieken over criminaliteit 5

  • 1.5 Beeldvorming



4-2-2025

9

1.3 Gevolgen van criminaliteit 4

Criminaliteit als maatschappelijk probleem blijk, naast de 4 bekende kenmerken van het AMV, ook uit de gevolgen van criminaliteit voor burgers en samenleving. Materiële schade: schade die is uit te drukken in geld.

• criminaliteit berokkent schade aan burgers, bedrijven en de overheid

• de bestrijding van criminaliteit kost de overheid geld; burgers merken dit via hun belastingen • de kosten die voortvloeien uit particuliere beveiliging

• bedrijven rekenen schade als gevolg van criminaliteit vaak door in de prijzen voor hun producten of diensten. De burger merkt dit als consument

• verzekeringsbedrijven berekenen hogere premies

• burgers en bedrijven nemen maatregelen om criminaliteit te voorkomen: woningbeveiliging, camera’s in winkels, particuliere bewakingsdiensten

4-2-2025

10

1.3 Gevolgen van criminaliteit

Immateriële schade: schade die niet is uit te drukken in geld.

• gevoelens van angst en onveiligheid

• burgers voelen zich in hun bewegingsvrijheid beperkt

• optreden van emotionele en geestelijk schade vooral bij gewelddadige delicten

• aantasting van het rechtsgevoel, morele verontwaardiging

• verandering van opvattingen over goed en kwaad – normvervaging

4-2-2025

11

Inhoudsopgave:

  • Leerdoelen Checklist 2 1 Criminaliteit in de Maatschappij

  • 1.1 Criminaliteit als begrip 3

  • 1.2 Criminaliteit als maatschappelijke probleem 4

  • 1.3 Gevolgen van criminaliteit 4

  • 1.4 Cijfers en statistieken over criminaliteit 5

  • 1.5 Beeldvorming


4-2-2025

12

1.4 Cijfers en statistieken over criminaliteit

1. Politiestatistieken: cijfers over strafbare feiten die bij de politie bekend zijn. Kanttekeningen:

• veel misdrijven en overtredingen zijn niet bekend bij de politie

• zichtbare vormen van criminaliteit (bv. geweld, verkeersdelicten) zijn vaker bekend dan minder zichtbare vormen, zoals bijvoorbeeld fraude

• niet iedereen doet aangifte: van sommige misdrijven (bv. diefstal en inbraak) wordt meer aangifte gedaan dan van andere (bv. seksueel geweld of vandalisme) – hierdoor kloppen de statistieken vaak niet

• de bevolking groeit, de cijfers groeien niet altijd mee (bv. dus 5% zou bijv. 4% moeten zijn)

• selectief opsporingsbeleid beïnvloedt de cijfers: waar de politie zich meer aandacht aan besteed (soort criminaliteit, groepen in de samenleving) zal ook meer cijfers opleveren

4-2-2025

13

Inhoud

  • Leerdoelen Checklist 2 1 Criminaliteit in de Maatschappij

  • 1.1 Criminaliteit als begrip 3

  • 1.2 Criminaliteit als maatschappelijke probleem 4

  • 1.3 Gevolgen van criminaliteit 4

  • 1.4 Cijfers en statistieken over criminaliteit 5

  • 1.5 Beeldvorming



2/4/2025

14

1.5 Beeldvorming

Massamedia berichten relatief vaak over criminaliteit: het is belangrijk nieuws en levert kijkcijfers op. De media bepalen voor een belangrijk deel de beeldvorming over criminaliteit. Deze beeldvorming klopt niet altijd: agressieve, zware criminaliteit lijkt relatief meer aanwezig dan het in werkelijkheid is: vermogenscriminaliteit (Criminaliteit waarbij het gaat om materiële winst, vaak ten kosten van iemand anders, zoals stelen.) komt bijvoorbeeld veel vaker voor. Ook besteden niet alle massamedia evenveel en op dezelfde manier aandacht aan criminaliteit: de ene nieuwsbron is zakelijk en de ander is sensationeel. Uit onderzoek blijkt dat mensen die sensatiekranten lezen zijn vaker bezorgd zijn over criminaliteit. De media dragen zo bij aan het stereotyperen (vaststaand, simpel beeld neerzetten) van criminaliteit: mensen denken zo bijvoorbeeld dat vooral jongeren (en) allochtonen crimineel zijn omdat deze groep vaak op een bepaalde manier in het nieuws komt. De media bepalen voor een belangrijk deel de publieke opinie (algemene mening in samenleving): mensen krijgen door de media een duidelijke mening over het voorkomen en bestraffen van criminaliteit. Volgens sommigen ontstaat crimineel gedrag door de media, bijvoorbeeld door geweldige films en games.

2/4/2025

15

Meer informatie kom nog erbij. Tot nu toe heb ik het zo gelaten.

in de toetsweek van lj 4 gaan jullie het hebben over C & R

2/4/2025

16