Het circulatiestelsel
Module 3
Les 3
Het circulatiestelsel
Module 3
Les 3
het circulatiestelsel
D - vaatstelsel
Je vertelt de kenmerken van bloedvaten
Je vertelt welke factoren belangrijk zijn bij bloeddruk
Je vertelt wat de functie van lymfe is
AANVULLEND VOOR VERPLEEGKUNDIGEN
Je verklaart het bloeddrukverloop in bloedvaten
Je vertelt welke factoren belangrijk zijn bij bloeddruk
Je noemt het lymfestelsel en -knopen
D2 - vaten van de bloedsomloop
het bloedvatenstelsel bestaat uit drie soorten bloedvaten...
slagaders (arteriën)
haarvaten (capillairen)
aders (venen)
vaten van de bloedsomloop
slagaders voeren het bloed van het hart af
haarvaten in organen wisselen stoffen uit met de omgeving
aders voeren het bloed naar het hart toe
vaten van de bloedsomloop
normale bloedsomloop
hart → orgaan → hart
enkele bloedvaten liggen tussen twee organen
poortader systeem
hart → orgaan1 → orgaan2 → hart
vaten van de bloedsomloop
kransslagaders voorzien het hart van zuurstof en voeding
komen direct vanuit de aorta
linker en rechter AC
elk vertakt om het hele hart te voorzien
kan verstoppen (vooral L) bij hartklachten
vaten van de bloedsomloop
bloedvaten zijn opgebouwd uit...
een binnenlaag (tunica intima)
dekweefsel
bij grote vaten: lekvrij
vaten van de bloedsomloop
bloedvaten zijn opgebouwd uit...
een binnenlaag (tunica intima)
dekweefsel
bij grote vaten: lekvrij
bij haarvaten: met lekgaatjes (enige laag)
vaten van de bloedsomloop
bloedvaten zijn opgebouwd uit...
een middenlaag (tunica media)
spierweefsel
om bloeddruk op te vangen
om bloed goed voort te duwen
in slagaders dikker dan in aders
vaten van de bloedsomloop
bloedvaten zijn opgebouwd uit...
een buitenlaag (tunica externa)
bindweefsel
stevigheid en bescherming
grote vaten hebben in deze laag bloedvaten en zenuwen
vaten van de bloedsomloop
grote slagaders gebruiken de spierlaag om bloed voort te duwen
kleine slagaders (arteriolen) gebruiken de spierlaag om te bepalen hoeveel bloed naar organen gaan
verwijding (dilatatie)
vernauwing (constrictie)
vaten van de bloedsomloop
haarvaten vormen de overgang tussen slagaders en aders...
stoffen worden uitgewisseld
de bloeddruk bepaalt
hoog → filtratie in de omgeving
laag → absorptie in het bloedvat
vaten van de bloedsomloop
aders hebben een dunne spierwand...
om bloed op te slaan
waar aderkleppen zitten (om terugstroom te voorkomen)
aderklep
vaten van de bloedsomloop
D5 - circulatie en bloeddruk
de druk op de binnenkant van bloedvaten is bloeddruk (tensie)...
hoog bij een hart slag (systole)
laag bij een hart in rust (diastole)
hoe verder van het hart, hoe lager de bloeddruk
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk wordt meestal gemeten in een slagader (arteriële druk)
circulatie en bloeddruk
de polsdruk is het drukverschil tussen de systolische en diastolische druk...
PD = SD - DD
normaal (in rust) 30-40 mmHg
> 60 komt door stugge bloedvaten
< 30 komt door hartfalen
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk is niet overal even hoog...
in de aorta wisselt de druk van 120 (systole) naar 80 (diastole)
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk is niet overal even hoog...
in de aorta wisselt de druk
grote slagaders hebben een rekbare wand om de druk op te vangen
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk is niet overal even hoog...
in de aorta wisselt de druk
grote slagaders hebben een rekbare wand om de druk op te vangen
kleine slagaders moeten het bloed goed voortduwen
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk is niet overal even hoog...
haarvaten hebben geen schommelingen in de bloeddruk
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk is niet overal even hoog...
haarvaten hebben geen schommelingen in de bloeddruk
bij aders is de druk bijna nul, kleppen voorkomen terugstroom
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk is niet overal even hoog...
in de kleine omloop is niet veel druk nodig om het bloed naar de longen te krijgen
circulatie en bloeddruk
deze factoren bepalen de bloeddruk...
hoeveelheid bloed per slag
circulatie en bloeddruk
deze factoren bepalen de bloeddruk...
hoeveelheid bloed per slag
weerstand die bloedvaten geven
circulatie en bloeddruk
in aderen is de bloeddruk laag → kans op terugstroom...
aderkleppen
spierpomp (in kuiten)
hart- en adempomp
circulatie en bloeddruk
de bloeddruk wordt in het brein geregeld door de wijdte in bloedvaten te veranderen...
via zenuwen
via hormonen (in het bloed)
circulatie en bloeddruk
D8 - lymfestelsel
de haarvaten wisselen stoffen uit...
door de bloeddruk komt vloeistof uit het haarvat in de omgeving
weefselvocht
overschot aan vocht, onnodige of gevaarlijke stoffen gaan naar een lymfevat
dit vocht heet lymfe
lymfestelsel
lymfe stroomt door een lymfevat...
apart systeem naast de bloedsomloop
lymfevaten hebben kleppen om terugstroom te voorkomen
lymfestelsel
een aantal vaten komen uit bij een lymfeknoop...
hier wordt het vocht gefilterd
afval eruit
schadelijke stoffen (zoals ziekte-kiemen) eruit
schone lymfe komt in de bloedbaan
lymfestelsel
lymfeknopen zitten overal, vooral waar contact met 'buiten' mogelijk is...
mondkeelholte
luchtwegen
oksel en lies
maagdarmkanaal
lymfestelsel
het grootste lymfevat is de borstbuis...
deze komt uit in een sleutelbeenader → holle ader
lymfestelsel