1.1 A, B en C: Koning en parlement

H1: Staatsinrichting van NL 1848 - nu

§1.1 koning en parlement   

A: oorzaken van de nieuwe grondwet

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H1: Staatsinrichting van NL 1848 - nu

§1.1 koning en parlement   

A: oorzaken van de nieuwe grondwet

§1.1

Koning en parlement

A

Oorzaken van de nieuwe grondwet

Leerdoel:

Je kan twee oorzaken noemen voor de Nederlandse grondwetsherziening in 1848.

Begrippen:

grondwet

grondrechten

constitutionele monarchie

B

De grondwet van 1848

Leerdoel:

Je kan drie veranderingen noemen door de grondwetsherziening van 1848.

Begrippen:

onschendbaar

staatshoofd

ministeriële verantwoordelijkheid

C

De Luxemburgse kwestie

Leerdoel:

Je kan uitleggen dat de Luxemburgse kwestie duidelijk maakte dat het parlement in Nederland de macht had.

Begrippen:

Luxemburgse kwestie

 

regering

parlement

 

parlementair stelsel

districtenstelsel

Meer dan 200 jaar was NL een republiek: land zonder koning.


1813: NL werd (met België en Luxemburg) een monarchie onder koning Willem I.
--> Koninkrijk der Nederlanden.  


§1.1

Koning en parlement

A

DeBoze burgers

Oorzaken van de nieuwe grondwet

1815: eerste grondwet (constitutie) 

--> document waarin staat vastgelegd: 

  • Regels over het bestuur van het land

  • Macht van de koning (monarch)

  • Grondrechten van alle burgers. Grondrechten zijn de basisrechten, zoals vrijheid van meningsuiting.


Nederland werd een constitutionele monarchie: macht koning vastgelegd in grondwet.


§1.1

Koning en parlement

A

DeBoze burgers

Oorzaken van de nieuwe grondwet

Een constitutie is

A

Een wetboek

B

Een geloof

C

Een grondwet

D

Een parlement

In de grondwet van 1815 had koning Willem I veel macht:

  • De ministers waren dienaren van de koning. Koning en ministers vormden samen de regering.

  • Het parlement (Eerste- en Tweede Kamer) had weinig te zeggen.

  • De koning benoemde de leden van de Eerste Kamer.

  • De mensen van de Provinciale Staten kozen de leden van de Tweede Kamer.

  • Hij bepaalde waar het belastinggeld heen ging.


§1.1

Koning en parlement

A

DeBoze burgers

Oorzaken van de nieuwe grondwet

  • 1830: België scheidt zich af van NL na korte oorlog.
     

  • Willem I wilde België terug en gaf (te)veel geld uit aan het leger.
    --> Spanningen tussen koning en
          parlement.
     

  • 1840: Willem II werd koning 


§1.1

Koning en parlement

A

DeBoze burgers

Oorzaken van de nieuwe grondwet

Constitutionele monarchie?

A

koning is de baas

B

koning heeft niets te vertellen

C

is een republiek

D

koning moet zich houden aan de grondwet

  • Liberale parlementslid Thorbecke wilde de grondwet veranderen.

  • Liberalen komen op voor vrijheid van de burgers en vinden dat regering zo min mogelijk regels moet maken.


Revolutiejaar 1848: in verschillende Europese steden braken revoluties uit, eis: meer vrijheid en democratie.  
--> ook in NL onrustig   
--> Koning Willem II had een keuze: een beetje macht of geen macht? gaat overstag. 
--> Thorbecke krijgt opdracht tot schrijven nieuwe grondwet  

§1.1

Koning en parlement

A

DeBoze burgers

Oorzaken van de nieuwe grondwet

De grondwet van 1848

 belangrijke politieke veranderingen:

  • De koning werd onschendbaar --> ministers verantwoordelijk voor wat de koning deed/zei

  • De koning bleef staatshoofd

  • Ministers hebben: ministeriële verantwoordelijkheid --> ze moeten aan het parlement uitleggen hoe en waarom ze dingen doen.

  • Censuskiesrecht: rijke mannen die genoeg belasting betalen mochten stemmen (11%)

§1.1

Koning en parlement

B

DeBoze burgers

De grondwet van 1848

Macht ligt bij het parlement --> parlementair stelsel.
 

  • TK: elke 4 jaar door burgers gekozen
    --> districtenstelsel: elk gebied (district) in NL
          kiest 1 kamerlid. (100d/100z)
    --> direct  

  • EK: gekozen door de Provinciale Staten. 
    --> indirect  

§1.1

Koning en parlement

B

DeBoze burgers

De grondwet van 1848

Examenopdrachten bespreken

Examenopdrachten bespreken

Examenopdrachten bespreken

Examenopdrachten bespreken

§1.1

Koning en parlement

B

DeBoze burgers

De grondwet van 1848

Nieuwe rechten parlement:

  • recht van amendement (wetsvoorstellen wijzigen)

  • recht van enquête (onderzoek instellen)


Nieuwe rechten volk:

Meer grondrechten, bijv. 

  • vrijheid van onderwijs

  • recht van vereniging

  • recht van vergadering

§1.1

Koning en parlement

B

DeBoze burgers

De grondwet van 1848

§1.1 koning en parlement   

C: de Luxemburgse kwestie


1849: Willem III
-> vond macht afstaan moeilijk


§1.1

Koning en parlement

C

DeBoze burgers

De Luxemburgse kwestie

§1.1

Koning en parlement

B

DeBoze burgers

De grondwet van 1848

  • 1867:  Luxemburgse Kwestie.

  • Ruzie tussen parlement en regering 

  • Willem III wilde Luxemburg stiekem verkopen.

  • Parlement boos

  • Door de ministeriële verantwoordelijkheid kon het parlement niet de koning aanpakken. Wel eisten ze het ontslag van de ministers. Uiteindelijk gebeurde dit.

  • Koning moest macht parlement accepteren.


§1.1

Koning en parlement

C

DeBoze burgers

De Luxemburgse kwestie

Examenopdrachten bespreken

Examenopdrachten bespreken

DOEN