Jouw unieke eigenschappen en DNA
Jouw unieke eigenschappen en DNA
Wat weet je al over DNA en erfelijkheid?
Leerdoel
Aan het eind van de les kun je uitleggen:
hoe jouw eigenschappen uniek zij
hoe je DNA krijgt van je ouders
wat erfelijkheid en omgeving betekenen
wat evolutie inhoudt.
Wat ga je leren?
Je ontdekt waarom geen enkel organisme hetzelfde is, hoe erfelijke eigenschappen worden doorgegeven, en hoe veranderingen in DNA soorten laten evolueren.
Wat zijn eigenschappen?
Eigenschappen zijn kenmerken zoals haarkleur, oogkleur en vorm van je kin. Je krijgt ze deels door je DNA en deels door invloeden van buitenaf.
Introductie film
Wat is DNA?
DNA is het molecuul in elke cel dat de handleiding bevat voor jouw lichaam. Elk mens heeft een unieke combinatie van DNA.
Iedereen is uniek
Niemand heeft exact hetzelfde DNA, behalve eeneiige tweelingen. Daardoor heeft ieder organisme unieke eigenschappen.
DNA in alle cellen
In al je lichaamscellen zit hetzelfde DNA. Dus jouw haarkleur en oogkleur zijn overal in je lichaam terug te vinden door dat DNA.
Overerving: zo krijg je DNA
Je krijgt de helft van je DNA van je moeder en de helft van je vader. Bij bevruchting smelten de celkernen van de eicel en zaadcel samen.
Wat bepaalt jouw eigenschappen?
Legt vast hoe je eruitziet en werkt. Dit erf je van je ouders.
Omgeving
DNA
Ook je omgeving (zoals zonlicht of voeding) beïnvloedt hoe je eigenschappen tot uiting komen.
Voorbeeld: invloed van de omgeving
Als het weinig regent, groeien de wortels van planten dieper. De omgeving zorgt dus ook voor veranderingen.
Wanneer ééneiige tweeling gescheiden wordt en allebei in verschillende leefomstandigheden groot worden gebracht.
Eigenschappen kunnen veranderen
Verf je je haar of krijg je een litteken? Dan veranderen je eigenschappen, maar niet je DNA.
Hoe ontstaan nieuwe eigenschappen?
Bij het delen van lichaamscellen kan DNA een beetje veranderen. Daardoor ontstaan soms nieuwe eigenschappen.
Stamboom en verwantschap
Een stamboom laat zien welke eigenschappen van generatie op generatie worden doorgegeven.
Miljoenen soorten op aarde
Alle soorten, van dieren tot bacteriën, hebben uniek DNA en eigen kenmerken.
Wat is evolutie?
Evolutie is het proces waarbij soorten veranderen. Als gunstige eigenschappen worden doorgegeven, ontstaan op den duur nieuwe soorten.
Waarom is dit belangrijk?
Door te begrijpen hoe eigenschappen en DNA werken, snap je waarom jij uniek bent en hoe de natuur verandert.
Wat maakt jou uniek?
Opdrachten maken
Maak eerst startopdracht 1
Klaar?
Maak de opdrachten 2 t/m 5
Klaar?
Begrippenlijst (af)maken
Samenvatting maken
Leerdoelen checken
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.