1.6 Reductiedeling (meiose)

Reductiedeling (meiose)

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolmavoLeerjaar 3

In deze les zitten 18 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Reductiedeling (meiose)

Open de les met het idee dat ieder mens erfelijke eigenschappen van beide ouders krijgt. Leg uit dat daarvoor speciale cellen nodig zijn: geslachtscellen met maar de helft van het normale aantal chromosomen.

Leerdoelen

Je kunt beschrijven hoe een reductiedeling (meiose) verloopt, wat het doel van de meiose is en wat de kenmerken ervan zijn.


Je kunt de verschillen in de bouw van zaadcellen en eicellen noemen.


Je kunt beschrijven hoe geslachtschromosomen het geslacht van een mens bepalen.

Deze slide heeft geen instructies

Geslachtscellen

  • Mensen planten zich geslachtelijk voort

  • Daarvoor zijn geslachtscellen nodig

  • Zaadcellen zijn mannelijke geslachtscellen

  • Eicellen zijn vrouwelijke geslachtscellen

  • Deze cellen geven erfelijke informatie door

Deze slide heeft geen instructies

Waarom meiose nodig is

Lichaamscellen hebben chromosomen in paren. Bij mensen zijn dat 23 paren. Geslachtscellen mogen niet ook 23 paren hebben. Daarom ontstaat bij de vorming van geslachtscellen een reductiedeling: het aantal chromosomen wordt gehalveerd.

Benadruk het woord reductie = vermindering. Koppel dit direct aan het aantal chromosomen.

Kenmerken van meiose

  • Meiose is een reductiedeling

  • Er ontstaan geslachtscellen

  • Elke geslachtscel krijgt van elk paar één chromosoom

  • Een menselijke geslachtscel heeft dus 23 chromosomen

  • Het aantal chromosomen is enkelvoudig

Deze slide heeft geen instructies

Het doel van meiose

Door meiose ontstaan geslachtscellen met 23 chromosomen. Bij de bevruchting komen de chromosomen van vader en moeder weer samen. Zo krijgt de bevruchte eicel weer 23 chromosomenparen.

Laat leerlingen het verband zien tussen meiose en bevruchting: eerst halveren, daarna weer samenvoegen.

Meiose stap 1 en 2

  • De cel waaruit geslachtscellen ontstaan heeft chromosomen in paren

  • Eerst wordt van elke DNA-keten een kopie gemaakt

  • De DNA-ketens worden korter en dikker

  • Daardoor worden de chromosomen zichtbaar

Deze slide heeft geen instructies

Meiose stap 3 en 4

  • Het kernmembraan verdwijnt

  • De chromosomen gaan in het midden van de cel liggen

  • De chromosomenparen gaan uit elkaar

  • Daarna deelt de cel

  • In elke dochtercel zit nu één chromosoom van elk paar

Deze slide heeft geen instructies

Meiose stap 5 en 6

  • Daarna gaan de twee DNA-ketens van elk chromosoom uit elkaar

  • De cellen delen nog een keer

  • Er ontstaan vier cellen

  • In elke cel komt elk chromosoom nog maar één keer voor

  • De nieuwe geslachtscellen zijn dus enkelvoudig

Gebruik hier de woorden vier cellen en enkelvoudig heel precies. Dat zijn kernpunten van deze basisstof.

Bouw van zaadcel en eicel

  • Een zaadcel is klein

  • Een zaadcel heeft een zweepstaart

  • Een eicel is groter

  • Een eicel heeft geen zweepstaart

Deze slide heeft geen instructies

Belangrijk verschil

Zaadcellen en eicellen zijn allebei geslachtscellen, maar hun bouw is niet hetzelfde. In deze les zijn vooral twee verschillen belangrijk: grootte en het wel of niet hebben van een zweepstaart.

Deze slide heeft geen instructies

Bevruchting

Bij de bevruchting versmelt de kern van een eicel met de kern van een zaadcel. Daardoor worden uit enkelvoudige chromosomen weer 23 chromosomenparen gevormd.

Deze slide heeft geen instructies

Geslachtschromosomen

  • Eén chromosomenpaar is het paar van de geslachtschromosomen

  • Deze chromosomen bevatten erfelijke informatie voor het geslacht

  • Er zijn twee soorten: X-chromosoom en Y-chromosoom

Deze slide heeft geen instructies

XX en XY

  • Meisjes hebben XX

  • Jongens hebben XY

  • De kern van een eicel bevat altijd X

  • De kern van een zaadcel bevat X of Y

Zeg expliciet dat de eicel altijd X bevat. Daarmee kunnen leerlingen straks logisch volgen waardoor het geslacht wordt bepaald.

Waardoor ontstaat een meisje of jongen?

Eicel met X + zaadcel met X → XX = meisje


Eicel met X + zaadcel met Y → XY = jongen


Het chromosoom in de zaadcel bepaalt dus het geslacht van de baby.

Deze slide heeft geen instructies

Samenvatting

  • Meiose is nodig om geslachtscellen te maken

  • Het aantal chromosomen wordt gehalveerd tot 23

  • Er ontstaan vier cellen

  • Zaadcellen en eicellen verschillen in bouw

  • Bij de bevruchting bepaalt de zaadcel het geslacht

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

reductiedeling (meiose) - celdeling waarbij het aantal chromosomen wordt gehalveerd

geslachtscel - cel die nodig is voor voortplanting

zaadcel - mannelijke geslachtscel

eicel - vrouwelijke geslachtscel

chromosoom - drager van erfelijke informatie

enkelvoudig - elk chromosoom komt één keer voor

bevruchting - versmelting van een eicel en een zaadcel

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

DNA-keten - deel van een chromosoom dat eerst wordt gekopieerd

kernmembraan - vlies om de celkern

geslachtschromosomen - chromosomen die het geslacht bepalen

X-chromosoom - geslachtschromosoom dat in eicellen altijd aanwezig is

Y-chromosoom - geslachtschromosoom dat alleen in sommige zaadcellen zit

XX - combinatie van geslachtschromosomen bij een meisje

XY - combinatie van geslachtschromosomen bij een jongen

Deze slide heeft geen instructies