Fases van Timmers-Huigens
Ervaringsordening bij mensen met een verstandelijke beperking
Fases van Timmers-Huigens
Ervaringsordening bij mensen met een verstandelijke beperking
Lesdoelen
Na de les kan de student
De 4 ervaringsordeningen benoemen en uitleggen
beschrijven hoe ervaringsordening helpt bij begeleiding
Waarom is ervaringsordening belangrijk?
Begrijpen hoe iemand de wereld ervaart
• Inzicht in informatieverwerking
• Begrijpen waar iemand veiligheid uit haalt
• Ondersteuning beter afstemmen
4 vragen:
- Is hun lichaam veilig?
- Is de omgeving betrouwbaar?
- Kennen zij de onderlinge verbinding?
- Mogen zij zichzelf zijn?
Graad van verstandelijke beperking
Zeer ernstig (IQ 0-20) → ontwikkelingsleeftijd: tot 2 jaar Niveau ervaringsordening: Lichaamsgebonden
Ernstig (IQ 20-35) →Ontwikkelingsleeftijd: 2-4 jaar. Niveau ervaringsordening: Associatief
Matig (IQ 35-50) →Ontwikkelingsleeftijd 4-6 jaar. Niveau ervaringsordening:Associatief/Structurerend
Licht (IQ 50-75) → Ontwikkelingsleeftijd 6-12 jaar. Niveau ervaringsordening:Structurerend
Zwakbegaafd (IQ 70-85) → ontwikkelingsleeftijd > 12 jaar Niveau ervaringsordening: Vormgevend
85-115
De vier ordeningsfases
1. Lichaamsgebonden
2. Associatief
3. Structurerend
4. Vormgevend
Eerste twee = herkenning
Laatste twee = begrip
Lichaamsgebonden ervaringsordening
• Wereld ervaren via het lichaam
• Hier en nu centraal
• Veiligheid door lichamelijk contact
• Friemelen, wiegen, vastpakken bij spanning
Associatieve ervaringsordening
• Veiligheid door vaste patronen
• Alles volgens vaste volgorde
• Verandering geeft onrust
• Voorbeeld: vaste volgorde bij ontbijt
Structurerende ervaringsordening
• Begrijpt verbanden en regels
• Kan variëren binnen een structuur
• Meer flexibiliteit mogelijk
Vormgevende ervaringsordening
• Zelfstandig keuzes maken
• Eigen oplossingen bedenken
• Zelf kleding kopen en voorkeuren ontwikkelen
Herkenning versus begrip
Herkenning = routine in bekende situaties
Begrip = kennis toepassen in nieuwe situaties
Herkenning wordt vaak verward met begrip.
Overvraging
Wanneer er meer wordt verwacht dan iemand aankan.
Gevolgen: stress, boosheid, terugtrekken, probleemgedrag.
Kunnen versus aankunnen
Kunnen = verstandelijk niveau
Aankunnen = sociaal-emotioneel niveau
Iemand kan iets begrijpen maar emotioneel niet aankunnen.
Sociaal-emotioneel niveau
Bepaalt:
Welke eisen je stelt
Wat je mag verwachten
Welke begeleiding nodig is
Hoe je communiceert
Casus
Sanne heeft een matige verstandelijke beperking.Bij verandering van haar ochtendroutine raakt zij in paniek.
Welke ervaringsordening past hierbij?
Opdracht
Stellingen
Leerdoelen
Na de les kan de student
De 4 ervaringsordeningen benoemen en uitleggen
beschrijven hoe ervaringsordening helpt bij begeleiding