Thema 1. Verbranding: basisstof 1.1 (aangepast 1-9-2026)

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1,3,4,5,6

Afspraken

Je telefoon is

in je zakkie

jas over de stoel

koptelefoon weg

Schoolspullen

Klassenindeling!

3

minute

00

second

add30s

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Agenda voor vandaag

1. Basisregels

2. Kennismakingsronde

3. Praktische info (afspraken, lestijden, schoolspullen enz)

4. Starten met de basisstof 1.1

5. Opdrachten maken

6. les afsluiten

              Startklaar

• Op je plek zitten 

• Telefoon thuis of in de kluis

• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

3

minute

00

second

add30s

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de deur, noemt hen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent maakt expliciet wat startklaar betekent: telefoons zijn thuis of in de kluis, leerlingen zijn ingelogd in LessonUp en hun schoolspullen liggen klaar op tafel. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit door succescriteria voor gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren expliciet te maken.

Ga op je laptop naar 

lessonup.app

Vul de code (linksonder in beeld) van deze lessonUp in. Vul je naam in en doe mee!

AAN DE SLAG

JdW-klimwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   

2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   

3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   

4. Evaluatie:
   Afsluiting

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   

2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   

3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   

4. Evaluatie:
   Afsluiting

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Overzicht Periode 1

• Thema 1

• Benodigde lesmaterialen:  Boek biologie voor Jou (BvJ); Map, laptop en schrijfbenodigheden.

Titel van de les: Verbranding en ademhaling

subtitel:  1.1 Verbranding 

Thema 1 Verbranding en Ademhaling 

(Video uit Bvj digitaal basisstof 1.1.): verbranding van kaarsvet).

           Leerdoelen

1.1.1 (R). Je weet dat voor verbranding zuurstof nodig is en dat koolstofdioxide ontstaat 

1.1.2  (T1). Je kunt koolstofdioxide aantonen met een indicator.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

             Burgerschapsdoel

je kunt één manier noemen om bewust met energie om te gaan.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Wat weet jij al over verbranding?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

                       Verbranding 

Verbranding:

Een reactie van een brandstof  (zoals kaarsvet) met zuurstof.  

Hierbij ontstaan nieuwe stoffen: koolstofdioxide (CO₂) en water (H₂O).

Tegelijk komt energie vrij: in de vorm van warmte en licht !!!

Verbranding:

Brandstof + zuurstof --->     koolstofdioxide  +  water +  energie

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Voorbeeld van een brandstof

Hout en  papier (gemaakt van houtvezels cellulose): kunnen goed verbranden.

*Benzine

Glucose (uit voedsel):

5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven. 

                       Verbranding bij de mens

Verbranding in jouw lichaam:

*Brandstof  + zuurstof --->    water + koolstofdioxide    +    energie

*Voorbeeld van een brandstof: 

Glucose: uit voedsel (eten)!!!!

                 

*Verbranding: vindt plaats in alle cellen van een organisme.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Extra uitleg

Wat gebeurt er als je een glas over een brandende kaars zet?

A

De kaars blijft branden.

B

De kaars gaat uit.

C

c.

D

d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Waarom gaat de kaars uit?

                       Verbranding 

Als je een kaars aansteekt, zie je licht en voel je warmte. 

Als een kaars brandt, verbrandt er kaarsvet. Kaarsvet is een brandstof. 

Voor verbranding is .............................. nodig?

(Verbranding:

Brandstof + zuurstof → water + koolstofdioxide + energie)!!!

(Video uit Bvj digitaal  basisstof 1.1.): verbranding van kaarsvet).

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

 Aantonen van kooldioxide met een indicator (1)

Indicator: een stof die laat zien dat een andere stof aanwezig is.

Als een kaars brandt, vindt er een verbranding plaats.

Bij de verbranding ontstaan dus:

***Water (H₂O)

***Koolstofdioxide (CO₂)

Water kun je zien als kleine druppeltjes tegen een koud glas boven de vlam.

Koolstofdioxide kun je niet zien.

Koolstofdioxide kun je aantonen met kalkwater.

     Aantonen van kooldioxide met een indicator (2)

Kalkwater is een stof die reageert met koolstofdioxide:

Helder kalkwater is eerst doorzichtig.

Als er koolstofdioxide bijkomt, wordt het troebel.

Terugkijken 

op de leerdoelen

1.1.1 Ik weet  nu dat voor verbranding zuurstof nodig is en dat koolstofdioxide ontstaat.

1.1.2 Ik kan koolstofdioxide aantonen met een indicator.

Checklist:

• Zijn de leerdoelen behaald?

• Les in context plaatsen van de periode 

• Het leren en het gedrag samen evalueren

• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Welke 2 stoffen ontstaan bij de verbranding?

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Begrippen uit deze les
           

• Verbranding: een chemische reactie van een brandstof met zuurstof, waarbij energie vrijkomt.

• Brandstof: is een stof die kan verbranden.

• Zuurstof: is een gas dat in de lucht zit en is nodig voor de verbranding,

• Zonder zuurstof stopt een verbranding.

• Energie (zoals warmte en licht) komt vrij bij verbrandiING.

• Verbranding: brandstof + zuurstof → water + koolstofdioxide + energie

• Indicator: stof waarmee je een andere stof aantoont

           Aan de slag

Heb je geen een vragen, start met de volgende opdrachten:

• Basisstof 1 opgaven: 2, 3, 6, 7, 8 en 9!!

• Met wie: in tweetallen

• Tijd: 20 min.

• Hulp: vraag aan de docent                                Klaar: Ga door met samenhang!!

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen

                              Antwoorden

1. Practicum (volgt nog)!!

2a. Brandstof: kaarsvet 

2b. Stof in de lucht: zuurstof (gas).

3a. De 2 vormen van energie (verbranding kaarsvet) :  licht en warmte.

3b. De 2 stoffen die ontstaan: water en koolstofdioxide.

5. Practicum (volgt nog)!!

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

              Antwoorden 

6a.  Een indicator: een stof waarmee je kunt aantonen dat een andere stof aanwezig is.

6b. Kalkwater  is de indicator voor koolstofdioxide.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

                                   Antwoorden

7a. De twee stoffen  die nodig zijn nodig voor verbranding:

brandstof + zuurstof

7b. Bij verbranding ontstaat:

water + koolstofdioxide +energie

7c. De vergelijking van verbranding: 

brandstof + zuurstof → water + koolstofdioxide + energie

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

                          Antwoorden     

8. Voor verbranding is een brandstof nodig.

Deze stoffen dienen als brandstof: benzine, hout, olie, papier en vet!!

9. Voor de verbranding van het hout is zuurstof nodig. Als de kachel de hele dag brandt, wordt er steeds meer zuurstof uit huis opgebruikt. Door het raam op een kiertje te zetten, kan er nieuwe zuurstof het huis binnenkomen.

 

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Eindslide.

           Afsluiting

Checklist:

• Zijn de leerdoelen behaald?

• Les in context plaatsen van de periode 

• Het leren en het gedrag samen evalueren

• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Groot

Klein