Democratische Rechtsstaat
5.1 & 5.2 & 5.3
Herhalen van
en oefenen met
paragraaf 5.1 + 5.2 + 5.3
5.1 Vrijheid en onvrijheid
Leerdoelen:
je weet wat een rechtstaat is en je weet het verschil tussen rechtsstaten, autoritaire staten en dictaturen
Gaat over: de begrippen: rechtsstaat, autoritaire staat en dictatuur
Rechtsstaat
een rechtsstaat is: een land waar de rechten en plichten
van de burgers én van de overheid in wetten staan
Autoritaire landen
autoritaire landen zijn: landen waarin een kleine groep
mensen de macht heeft en de regels bepaalt.
Dictatuur
Dictaturen zijn de meest strenge autoritaire staten.
In een dictatuur bepaald de leider alles!
Vraag: Welk begrip hoort er niet bij? En waarom?
1). Rechtsstaat – Dictatuur – Grondrechten – Niemand staat boven de wet
2). Eerlijke verkiezingen – Autoritaire staat – Beperkte vrijheid – Weinig inspraak
3). Dictatuur – Censuur– Vrijheid van meningsuiting –
Eén leider met veel macht
5.2 Leven in een rechtsstaat
Leerdoelen:
je weet wat een de Grondwet is, kunt voorbeelden geven van grondrechten en je weet wat mensenrechten zijn.
Gaat over: de begrippen: Grondwet, grondrechten en mensenrechten
Grondwet
In de Grondwet staan de afspraken over hoe de overheid en
burgers met elkaar omgaan.
Grondrechten
In de Grondwet staan grondrechten, basisrechten die elke inwoner
van Nederland heeft.
Bijvoorbeeld: het verbod op discriminatie, de vrijheid van meningsuiting, het recht om te stemmen en het recht op privacy.
Mensenrechten
Er zijn ook mensenrechten: rechten voor elk mens, waar die ook woont.
Bijvoorbeeld:
• het recht op onderwijs
• de vrijheid van meningsuiting
• het recht om te trouwen met wie je wilt
Vraag: Welk begrip hoort er niet bij? En waarom?
1). Grondwet – Afspraken tussen overheid en burgers – Grondrechten – Boetes voor overtredingen
2). Grondrechten – Vrijheid van meningsuiting – Taakstraf – Recht op privacy
3). Mensenrechten – Alleen in Nederland geldig –
Geldt voor iedereen – Verenigde Naties
5.3 Macht
Leerdoelen:
je kunt de drie verschillende machten benoemen, uitleggen waarom ze gescheiden zijn en het begrip persvrijheid uitleggen
Gaat over: de begrippen: Macht (wetgevend, uitvoerend, rechterlijk) en persverheid
Macht
Macht is de mogelijkheid om het
gedrag van anderen te beïnvloeden.
Scheiden der machten
De wetgevende macht stelt wetten vast waaraan burgers en de overheid zich moeten houden.
De uitvoerende macht voert de eenmaal goedgekeurde wetten uit.
De rechterlijke macht beoordeelt of de overheid en burgers zich wel aan de wet houden.
Persvrijheid
Bij het beperken van de macht van de overheid spelen ook de media een rol.
In Nederland kunnen journalisten ongehinderd hun werk doen.
Bijvoorbeeld om misstanden bij de overheid aan te tonen.
Dat is persvrijheid.
Vraag: Welk begrip hoort er niet bij? En waarom?
1). Politieke partij – Wetgevende macht – Uitvoerende macht – Rechterlijke macht
2). Rechter – Onafhankelijk – Oordeelt over schuld – Maakt wetten
3). Persvrijheid – Overheid – Journalisten – Controleren van de macht