Spelling: Les 1
Klinkers en medeklinkers
Ik haat spelfouten!
Je verwisselt twee letters en je hele bericht is geürineerd.
Spelling: Les 1
Klinkers en medeklinkers
Ik haat spelfouten!
Je verwisselt twee letters en je hele bericht is geürineerd.
Lesdoelen
- Je kan het verschil uitleggen tussen korte (gedekte) en lange (vrije) klinkers en voorbeelden geven van elk type.
- Je kan in een gegeven woord herkennen of een klinker of medeklinker verdubbeld moet worden, en dat correct toepassen.
- Je kan woorden met Franse herkomst of vreemde spelling correct schrijven, rekening houdend met de juiste accenttekens en spellingregels.
- Je kan eindmedeklinkers correct schrijven door het woord te verlengen en zo de juiste spelling te bepalen.
- Je kan aan de hand van auditieve klanken bepalen welke schrijfwijze correct is bij moeilijke medeklinkers (zoals wr-, ch-, c-, qu-...) en deze correct toepassen.
In het alfabet staan zes klinkers. Schrijf ze op:
Noem eens woorden met alleen maar klinkers
Noem 4 medeklinkers
Noteer een meervoud met verdubbeling medeklinker / -en
Klinkers en medeklinkers
In het alfabet staan klinkers en medeklinkers. Om goed te kunnen spellen is het belangrijk om te weten welke letters de klinkers en welke de medeklinkers zijn.
Een klinker kun je altijd gewoon uitspreken. Alle Nederlandse klinkers zijn: a, e, o, u en i. Alle andere letters uit het alfabet zijn medeklinkers.
Sommige woorden bestaan alleen uit klinkers: ui, ei, aai.
Andere woorden bestaan uit klinkers en medeklinkers: buiten, meiden, graaien.
Met klinkers kun je korte klanken en lange klanken maken.
- woorden met een korte klank. Je hoort de klanken a, e, o, u en i kort. Als je klanken kort hoort, schrijf je maar één klinker.
vb: bank, bed, post, put, vis
- woorden met een lange klank. Je hoort de klanken a, e, o, u en i lang. Om te laten zien dat een klank lang is, kun je de klinker twee keer schrijven.
vb: kaart, feest, boot, stuur
- Sommige woorden hebben korte en lange klanken.
vb: lantaarn, kantoor, alleen
Heeft het woord een lange of korte klank: mes
Heeft het woord een lange of korte klank: vuur
Noteer de woorden met 1 klinker: klaas-nog-zuurtjes-Pim-twee
De u in 'muggen' klinkt als
second
een lange klinker
een korte klinker
De o in 'spotten' klinkt als
second
een lange klinker
een korte klinker
De e in 'wezen' klinkt als
second
een lange klinker
een korte klinker
De a in 'bijna' klinkt als
second
een lange klinker
een korte klinker
De a in 'wangen' klinkt als
een lange klinker
een korte klinker
Bijzondere klinkerregels
/ee/ aan einde = twee letters: zee, twee
/oo/ voor ch = twee letters: goochelaar
/uu/ voor w = één letter: huwelijk
/ie/ bij lange klank: gieten, frieten
Doffe /e/ schrijf je op verschillende manieren: de, lelijk, datum
Spelling van de i-klank
Schrijf i: ridder, artikel, spaghetti, januari
Schrijf ie: vakantie, koffie, skiede
Schrijf y: hobby, pony, whisky
Franse woorden en accenten
Alleen accenten op e: é, è, ê
coupé, carrière, enquête
Geen accenten op andere klinkers: paté, ragout
vrouwelijk = é → ee: logé → logee
Vreemde woorden en afkortingen
Vreemde spelling blijft: coach, interview, showbizz
Let op afkortingen: cd, tv, pc, wc, bh
Spelling van medeklinkers
Beginwoord: schrijf wat je hoort
Uitzonderingen:
v in veertig (je hoort f)
z in zestig (je hoort s)
wr- (i.p.v. vr-): wrak, wrok
ch i.p.v. sj: chalet, chauffeur
c i.p.v. s: cent, cinema
Enkele of dubbele medeklinkers
Na een korte klinker volgt vaak een dubbele medeklinker.
• Knallen, bessen, hekken
Na een lange klinker en open lettergreep volgt meestal één medeklinker.
• Praten, sturen, lezen, stoken, schieten
Vooral woorden die aan een andere taal ontleend zijn, zijn vaak lastig. Daarnaast is het niet altijd goed te horen of je met een korte of lange klinker te maken hebt. Bovendien spreekt niet iedereen alle woorden hetzelfde uit. Hier volgen enkele lastige woorden. (zie volgende dia)
Accommodatie
Allergisch
Appartement
Comité
Commissie
Correspondentie
Dromedaris
Herinneren
Imiteren
Immigreren
Interessant
Oppositie
Rapporteren
Saboteren
Solliciteren
Supporters
Wanneer moet je dubbele medeklinkers gebruiken?
second
Bij een korte klinker in meervoud.
bij lange klinkers in meervoud.
bij lange klinkers in enkelvoud.
Bij korte klinkers in enkelvoud.
Bij een korte klinker moet je twee medeklinkers gebruiken. Maar wat is de uitzondering?
second
Als het onderwerp nog gedaan moet worden, maar wel meervoud is.
Wanneer het onderwerp vaker dan twee keer gebruikt word in een zin
Als er de, het of een voor staat.
Er zijn geen uitzonderingen.
Enkele of dubbele medeklinkers
De boel sabo_eren. (met opzet laten mislukken)
second
Enkele of dubbele medeklinkers
Iets niet kunnen a_reciëren. (waarderen)
second
Enkele of dubbele medeklinkers
Ergens over ra_orteren. (vertellen hoe het is)
second
Enkele of dubbele medeklinkers
Even a_art gaan zitten. (uit elkaar)
second
Spelling enkele of dubbele medeklinkers De su_orters vieren feest. (aanhangers van een club)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers De mooiste a_ractie van de Efteling. (iets waar je naartoe gaat om je te vermaken)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers In ca_egorieën indelen. (soorten)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Iets in een ca_alogus opzoeken. (lijst met opsomming van dingen/verzameling)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Die partij zit in de o_ositie. (tegenpartij)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Het pi_oreske dorp. (mooi om te zien en met de uitstraling dat het leven er rustig en prettig is)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Iemand nadoen of i_iteren. (nadoen)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Een perfecte i_itatie. (het nadoen van een ander)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Zich goed a_useren. (vermaken)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Overal co_entaar op hebben. (kritiek)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Ergens op tijd a_iveren. (aankomen)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Dat zijn concu_enten van elkaar. (iemand die hetzelfde wil bereiken als jij)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Dat is goed voor je ca_ière. (loopbaan)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Dat is een inte_essant voorstel. (als iets of iemand je aandacht trekt en je er meer over wilt weten)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Die doorgang is geba_icadeerd. (versperren)
Spelling enkele of dubbele medeklinkers Met iemand chatten en co_esponderen. (briefwisseling)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Zij heeft een rimpe_oos gezicht. (zonder rimpels)
Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt
Zich ergens aan on_rekken.
(ervoor zorgen dat je iets niet hoeft te doen)
second
Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt
Hij is een beetje bal_adig. (vernielzuchtig/wild)
second
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Ergens doe_oos rondlopen. (zonder doel)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Ergens a_ergisch voor zijn. (overgevoelig zijn voor bepaalde stoffen)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Die vrouw is inva_ide. (wie door ziekte of ouderdom niet meer alles zelf kan/gebrekkig)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Hij ba_anceerde op het randje. (proberen in evenwicht te blijven)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Die lijnen lopen para_el. (evenwijdig)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Niet van gou_ash houden. (Hongaarse stoofschotel)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Er zijn ta_oze mogelijkheden. (groot in aantal)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Een boek met i_ustraties. (een ondersteunend plaatje bij een tekst of een verhaal)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt De insta_atie van de cv-ketel. (plaatsing en aansluiten)
Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: l of ll, s of ss
Dat boek is 14 mi_imeter dik.
second
Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: l of ll, s of ss
Die zaak is fai_iet. (bankroet)
second
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss Zij wil stewarde_ worden. (iemand die aan boord van een vliegtuig zorgt voor de veiligheid en de bediening van de passagiers)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss De regi_eur van die film. (iemand die de leiding heeft bij het maken van een film of toneelstuk )
Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss
Met notari_en samenwerken. (jurist)
second
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss De kroku_en staan in bloei. (lentebloem uit een bloembol)
Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss Tv-kijken via de sate_iet. (schotel)
Toets
Je toets staat klaar in het vak Nederlands van Smartschool, bij oefeningen.