Les 1: Spelling: Klinkers en medeklinkers

Spelling: Les 1

Klinkers en medeklinkers

Ik haat spelfouten!

Je verwisselt twee letters en je hele bericht is geürineerd.

1 / 67
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsSecundair onderwijsTechnisch secundair onderwijsLeerjaar 6

In deze les zitten 67 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Spelling: Les 1

Klinkers en medeklinkers

Ik haat spelfouten!

Je verwisselt twee letters en je hele bericht is geürineerd.

Lesdoelen

- Je kan het verschil uitleggen tussen korte (gedekte) en lange (vrije) klinkers en voorbeelden geven van elk type.

- Je kan in een gegeven woord herkennen of een klinker of medeklinker verdubbeld moet worden, en dat correct toepassen.

- Je kan woorden met Franse herkomst of vreemde spelling correct schrijven, rekening houdend met de juiste accenttekens en spellingregels.

- Je kan eindmedeklinkers correct schrijven door het woord te verlengen en zo de juiste spelling te bepalen.

- Je kan aan de hand van auditieve klanken bepalen welke schrijfwijze correct is bij moeilijke medeklinkers (zoals wr-, ch-, c-, qu-...) en deze correct toepassen.

In het alfabet staan zes klinkers. Schrijf ze op:

Noem eens woorden met alleen maar klinkers

Noem 4 medeklinkers

Noteer een meervoud met verdubbeling medeklinker / -en

Klinkers en medeklinkers

In het alfabet staan klinkers en medeklinkers. Om goed te kunnen spellen is het belangrijk om te weten welke letters de klinkers en welke de medeklinkers zijn. 

Een klinker kun je altijd gewoon uitspreken. Alle Nederlandse klinkers zijn: a, e, o, u en i. Alle andere letters uit het alfabet zijn medeklinkers.

Sommige woorden bestaan alleen uit klinkers: ui, ei, aai.


Andere woorden bestaan uit klinkers en medeklinkers: buiten, meiden, graaien.


Met klinkers kun je korte klanken en lange klanken maken.


- woorden met een korte klank. Je hoort de klanken a, e, o, u en i kort. Als je klanken kort hoort, schrijf je maar één klinker.

vb: bank, bed, post, put, vis

- woorden met een lange klank. Je hoort de klanken a, e, o, u en i lang. Om te laten zien dat een klank lang is, kun je de klinker twee keer schrijven.

vb: kaart, feest, boot, stuur

- Sommige woorden hebben korte en lange klanken.

vb: lantaarn, kantoor, alleen

Heeft het woord een lange of korte klank: mes

Heeft het woord een lange of korte klank: vuur

Noteer de woorden met 1 klinker: klaas-nog-zuurtjes-Pim-twee

De u in 'muggen' klinkt als

10

second

A

een lange klinker

B

een korte klinker

De o in 'spotten' klinkt als

10

second

A

een lange klinker

B

een korte klinker

De e in 'wezen' klinkt als

10

second

A

een lange klinker

B

een korte klinker

De a in 'bijna' klinkt als

10

second

A

een lange klinker

B

een korte klinker

De a in 'wangen' klinkt als

A

een lange klinker

B

een korte klinker

C


D


Bijzondere klinkerregels

  1. /ee/ aan einde = twee letters: zee, twee

  2. /oo/ voor ch = twee letters: goochelaar

  3. /uu/ voor w = één letter: huwelijk

  4. /ie/ bij lange klank: gieten, frieten

  5. Doffe /e/ schrijf je op verschillende manieren: de, lelijk, datum

Spelling van de i-klank

Schrijf i: ridder, artikel, spaghetti, januari


Schrijf ie: vakantie, koffie, skiede


Schrijf y: hobby, pony, whisky

Franse woorden en accenten

Alleen accenten op e: é, è, ê


coupé, carrière, enquête


Geen accenten op andere klinkers: paté, ragout


vrouwelijk = é → ee: logé → logee

Vreemde woorden en afkortingen

Vreemde spelling blijft: coach, interview, showbizz


Let op afkortingen: cd, tv, pc, wc, bh

Spelling van medeklinkers

Beginwoord: schrijf wat je hoort

Uitzonderingen:

v in veertig (je hoort f)

z in zestig (je hoort s)

wr- (i.p.v. vr-): wrak, wrok

ch i.p.v. sj: chalet, chauffeur

c i.p.v. s: cent, cinema

Enkele of dubbele medeklinkers

Na een korte klinker volgt vaak een dubbele medeklinker.

• Knallen, bessen, hekken

Na een lange klinker en open lettergreep volgt meestal één medeklinker.

• Praten, sturen, lezen, stoken, schieten

Vooral woorden die aan een andere taal ontleend zijn, zijn vaak lastig. Daarnaast is het niet altijd goed te horen of je met een korte of lange klinker te maken hebt. Bovendien spreekt niet iedereen alle woorden hetzelfde uit. Hier volgen enkele lastige woorden. (zie volgende dia)

Accommodatie

Allergisch

Appartement

Comité

Commissie

Correspondentie

Dromedaris

Herinneren

Imiteren

Immigreren

Interessant

Oppositie

Rapporteren

Saboteren

Solliciteren

Supporters



Wanneer moet je dubbele medeklinkers gebruiken?

10

second

A

Bij een korte klinker in meervoud.

B

bij lange klinkers in meervoud.

C

bij lange klinkers in enkelvoud.

D

Bij korte klinkers in enkelvoud.

Bij een korte klinker moet je twee medeklinkers gebruiken. Maar wat is de uitzondering?

10

second

A

Als het onderwerp nog gedaan moet worden, maar wel meervoud is.

B

Wanneer het onderwerp vaker dan twee keer gebruikt word in een zin

C

Als er de, het of een voor staat.

D

Er zijn geen uitzonderingen.

Enkele of dubbele medeklinkers

De boel sabo_eren. (met opzet laten mislukken)

20

second

Enkele of dubbele medeklinkers

Iets niet kunnen a_reciëren. (waarderen)

20

second

Enkele of dubbele medeklinkers

Ergens over ra_orteren. (vertellen hoe het is)

20

second

Enkele of dubbele medeklinkers

Even a_art gaan zitten. (uit elkaar)

20

second

Spelling enkele of dubbele medeklinkers De su_orters vieren feest. (aanhangers van een club)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers De mooiste a_ractie van de Efteling. (iets waar je naartoe gaat om je te vermaken)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers In ca_egorieën indelen. (soorten)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Iets in een ca_alogus opzoeken. (lijst met opsomming van dingen/verzameling)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Die partij zit in de o_ositie. (tegenpartij)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Het pi_oreske dorp. (mooi om te zien en met de uitstraling dat het leven er rustig en prettig is)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Iemand nadoen of i_iteren. (nadoen)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Een perfecte i_itatie. (het nadoen van een ander)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Zich goed a_useren. (vermaken)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Overal co_entaar op hebben. (kritiek)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Ergens op tijd a_iveren. (aankomen)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Dat zijn concu_enten van elkaar. (iemand die hetzelfde wil bereiken als jij)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Dat is goed voor je ca_ière. (loopbaan)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Dat is een inte_essant voorstel. (als iets of iemand je aandacht trekt en je er meer over wilt weten)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Die doorgang is geba_icadeerd. (versperren)

Spelling enkele of dubbele medeklinkers Met iemand chatten en co_esponderen. (briefwisseling)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Zij heeft een rimpe_oos gezicht. (zonder rimpels)

Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt

Zich ergens aan on_rekken.

(ervoor zorgen dat je iets niet hoeft te doen)

20

second

Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt

Hij is een beetje bal_adig. (vernielzuchtig/wild)

20

second

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Ergens doe_oos rondlopen. (zonder doel)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Ergens a_ergisch voor zijn. (overgevoelig zijn voor bepaalde stoffen)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Die vrouw is inva_ide. (wie door ziekte of ouderdom niet meer alles zelf kan/gebrekkig)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Hij ba_anceerde op het randje. (proberen in evenwicht te blijven)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Die lijnen lopen para_el. (evenwijdig)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Niet van gou_ash houden. (Hongaarse stoofschotel)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Er zijn ta_oze mogelijkheden. (groot in aantal)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt Een boek met i_ustraties. (een ondersteunend plaatje bij een tekst of een verhaal)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt De insta_atie van de cv-ketel. (plaatsing en aansluiten)

Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: l of ll, s of ss

Dat boek is 14 mi_imeter dik.

20

second

Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: l of ll, s of ss

Die zaak is fai_iet. (bankroet)

20

second

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss Zij wil stewarde_ worden. (iemand die aan boord van een vliegtuig zorgt voor de veiligheid en de bediening van de passagiers)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss De regi_eur van die film. (iemand die de leiding heeft bij het maken van een film of toneelstuk )

Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss

Met notari_en samenwerken. (jurist)

20

second

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss De kroku_en staan in bloei. (lentebloem uit een bloembol)

Spelling Enkele of dubbele medeklinker. Vul in: d of dd, l of ll, t of tt, s of ss Tv-kijken via de sate_iet. (schotel)

Toets

Je toets staat klaar in het vak Nederlands van Smartschool, bij oefeningen.