Criminaliteit en straffen

• Burgerschap
• Praktijkonderwijs
• Leerjaar 2

Criminaliteit en straffen

Leerdoelen:

• We leren wat wetten zijn. 
• We leren wat criminaliteit is. 
• We leren wat strafbaar gedrag is.
• We leren het verschil tussen overtredingen en misdrijven.

Inleiding

Theorie

Opdrachten
Verwerking
Afsluiting

Waar 

ben ik?

In de inleiding introduceren we het onderwerp en bekijken we wat jij hier al over weet.

Bij theorie slides krijg je informatie over het onderwerp door tekst, plaatjes, audio en video.

Bij opdrachten testen we je kennis.

We sluiten de les af en blikken terug.

Tijdens de verwerking maak je een opdracht om te controleren of je de les goed hebt begrepen.

Waar
ben ik?

Criminaliteit en straffen

Criminaliteit is overal op de wereld een probleem, maar wanneer ben je nou een crimineel? Is dat het geval als je door rood licht rijdt of pas als je iets steelt?

In deze les ga je meer leren over criminaliteit.

Criminaliteit

Waar denk jij aan bij 

criminaliteit?

Criminaliteit

geen vertrouwen meer

Criminelen doen zulke erge dingen. Een advocaat is doodgeschoten en Peter R. de Vries ook. Ik vraag me steeds vaker af of de overheid criminelen wel kan tegenhouden.

onveiligheid

Er is laatst bij mij ingebroken. Ze hebben het hele huis overhoop gehaald en mijn tv meegenomen. Dat vind ik vervelend, maar ik vind het nog erger dat ik mij in mijn eigen huis niet veilig voel.

schade

Ik heb zo lang gespaard voor mijn scooter en nu is het weg. 1500 euro opeens weg. Dat is echt een grote schade.

zelf beslissen

<div>Ik heb mijn eigen winkel. Er is al twee keer ingebroken en de politie kan niets doen. De volgende keer dat er wordt ingebroken, sta ik klaar en als ik de inbrekers dan tegenkom, dan pak ik ze zelf aan.<br></div>

meer politie nodig

Criminelen slaan steeds vaker digitaal toe. Ook het werk in de wijk staat onder druk. De politie heeft meer geld nodig om te kunnen blijven doen wat nodig is.

In deze les gaan we het hebben over criminaliteit. Waarom is criminaliteit een probleem? 

Bekijk hieronder een aantal voorbeelden.

Theorie 1

Regels en wetten

In de samenleving hebben we regels en afspraken met elkaar gemaakt. 

Veel van deze regels hebben we opgeschreven.

Dat zijn wetten, waar iedereen zich aan moet houden.

De wetten staan in hele dikke boeken. Dat noem je wetboeken.

Theorie 1

Artikel 2

De Nederlandse strafwet is voor iedereen in Nederland geldig die schuldig is aan een strafbaar feit.

Artikel 10

Een gevangenisstraf kan tijdelijk of levenslang zijn.

Het Wetboek van Strafrecht bestaat uit heel veel kleine lettertjes en regels.

Waarom is het belangrijk om regels op te schrijven in wetten?

In een wetboek staan wetten.

Deze uitspraak is ...

1. juist
2. onjuist

Theorie 1

Wat is strafbaar gedrag?

Voordringen aan een kassa is een vorm van asociaal gedrag.

Het is wel vervelend, maar niet verboden, want het staat niet in de wet.

Stelen of iemand mishandelen zijn ook voorbeelden van asociaal gedrag, maar deze staan wel in de wet.

Als je dit toch doet, dan is dat strafbaar gedrag.

Je kunt dan een straf krijgen.

Theorie 2

Video: Wat als JIJ iets crimineels doet? (Bron: NOS Jeugdjournaal)

Titel: Wat als JIJ iets crimineels doet? | UITGEZOCHT #9

Bron: NOS Jeugdjournaal

Link: https://youtu.be/O2HuNFSHtEA

Asociaal gedrag is altijd strafbaar.

1. juist
2. onjuist

Voordringen is een vorm van asociaal gedrag.

1. juist
2. onjuist

Berend zegt tegen Guusje: "Als je door rood rijdt, ben je een crimineel.".

Wat vind jij van deze uitspraak? Heeft Berend gelijk? 

Theorie 1

Overtreding en een misdrijf

Niet alles wat strafbaar is, is even erg. 

Iemand mishandelen is erger dan door rood licht rijden. 

Daarom maken we een verschil tussen:

Theorie 3

overtredingen

- Minder ernstige strafbare feiten.<div>- Je krijgt hiervoor vaak een boete.</div><div>- Je krijgt meestal <b>geen</b> strafblad.</div><div>Voorbeelden: door rood rijden, zwartrijden, wildplassen.</div>

misdrijven

- Ernstige strafbare feiten.<div>- Je kunt een gevangenisstraf krijgen.</div><div>- Je krijgt hiervoor een strafblad als je ouder bent dan twaalf jaar.</div><div>- Als je een misdrijf pleegt dan ben je een crimineel.<br><div><div>Voorbeelden: rijden onder invloed, mishandeling, diefstal en moord.<br></div></div></div>

de blinddoek

Als iemand iets strafbaars heeft gepleegd dan moet een rechter oordelen of en welke straf iemand krijgt.&nbsp;<div><br></div><div>De blinddoek staat ervoor dat de rechter niet kijkt naar de persoon, of je nou rijk of arm bent, beroemd, wit of zwart. Het maakt niet uit.</div>

de weegschaal

De weegschaal staat voor het afwegen van wat er gebeurd is en de omstandigheden.

het zwaard

Het zwaard staat voor de beslissing die de rechter moet nemen.

Vrouwe Justitia

Vrouwe justitia is de godin van de rechtvaardigheid. Ze staat als symbool voor de rechtvaardigheid.

In de eindopdracht leren leerlingen meer over een rechtszaak en de rol van de rechter.

Een overtreding is hetzelfde als een misdrijf.

1. juist
2. onjuist

Alle misdrijven zjn even zwaar.

1. juist
2. onjuist

Voor misdrijven is de straf zwaarder dan voor overtredingen.

1. juist
2. onjuist

Voordringen bij de bakker is een overtreding.

1. juist
2. onjuist

Uitleg: Dit is asociaal gedrag, maar niet in de wet vastgelegd dus geen strafbaar gedrag.

overtreding

misdrijf

Wat past bij wat?

Sleep naar misdrijf of overtreding.

iemand oplichten

openbare dronkenschap

wildplassen

mishandeling

een moord

diefstal

door rood rijden

Criminaliteit en straffen:

• In de samenleving hebben we regels en afspraken met elkaar gemaakt. 
• Opgeschreven regels noemen we wetten.
• Voordringen is asociaal gedrag, maar niet strafbaar. 
• Er zijn twee soorten strafbaar gedrag: overtredingen en misdrijven.
• Misdrijven zijn ernstiger dan overtredingen.

Om te 
onthouden

Verwerking

Jeugd

criminaliteit

Niet alleen volwassenen plegen strafbare feiten, ook jongeren kunnen strafbare feiten plegen. Dat noemen we jeugdcriminaliteit.

Op de volgende slides zie je een aantal voorbeelden van jongeren die iets heel ergs hebben gedaan.

Jullie opdracht is om in groepjes van drie te overleggen wat er moet gebeuren met deze jongeren en hoe we hen het beste kunnen helpen.

Deze verwerkingsopdracht ligt in het verlengde van de eindopdracht waarin de leerlingen als rechter gaan spelen in een rechtszaak. 

Leg voordat je de stellingen laat zien ook aan leerlingen uit dat een straf soms ook nodig is. We proberen als maatschappij iemand zo goed mogelijk te helpen, maar iemand heeft wel iets ergs gedaan en de maatschappij moet ook veilig zijn. 

Vince, 16 jaar

Wat heeft Vince gedaan?

Vince heeft een oudere vrouw beroofd.<div><br></div><div>De vrouw ging boodschappen doen en toen ze naar buiten liep, heeft Vince haar tas afgepakt. De oudere vrouw is gevallen, maar heeft verder geen ernstige verwondingen.</div><div><br></div><div>Ze is wel heel erg geschrokken.</div><div><br></div><div>Vince kon gelijk gepakt worden door een vrouw die het zag gebeuren en ze kon Vince tegenhouden.</div><div><br></div><div>Toen kwam de politie.</div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div>
<br><div>Toen kwam de politie.</div><div>
</div></div>

Waar komt Vince vandaan?

Vince leeft samen met zijn moeder. Zijn vader kent hij niet.<div><br><div></div><div>Vince zit op een praktijkschool. Hij spijbelt veel en hangt vaak rond met oudere jongens waarvan de politie weet dat ze zich bezighouden met diefstallen.
</div><div><br></div><div>Vince vindt voetbal leuk en zijn coach is heel positief over hem.</div><div>
</div></div>

Wat nu?

Wat vind jij dat er met Vince moet gebeuren?<div>- Gevangenisstraf.</div><div>- Geschorst worden van school.</div><div>- Verplicht in een bejaardentehuis ouderen helpen.</div><div>- Geen contact meer met die oudere jongens.</div><div>- Iets anders.</div>

Deze verwerkingsopdracht ligt in het verlengde van de eindopdracht waarin de leerlingen als rechter gaan spelen in een rechtszaak. 

Leg voordat je de stellingen laat zien ook aan leerlingen uit dat een straf soms ook nodig is. We proberen als maatschappij iemand zo goed mogelijk te helpen, maar iemand heeft wel iets ergs gedaan en de maatschappij moet ook veilig zijn. 

Louisa, 17 jaar

Wat heeft Louisa gedaan?

Louisa zit op het mbo.<div><br><div></div><div>Ze heeft vorige week dinsdag een klasgenoot uit het niets met een schaar in haar arm gestoken.
</div><div><br></div><div>De klasgenoot bloedde flink en is naar het ziekenhuis gebracht. Het gaat nu goed met de klasgenoot.
</div><div><br></div><div>Louisa is op school gelijk opgepakt door de politie.</div><div>
</div><div>
</div></div>

Waar komt Louisa vandaan?

Louisa woont in Rotterdam met haar ouders en jongere zus.<div><br>Louisa wordt op het mbo erg gepest en ze is heel depressief (ze voelt zich heel ongelukkig).&nbsp;</div><div><br></div><div>Louisa is nog nooit in aanraking gekomen met de politie en haar ouders waren erg verbaasd.&nbsp;</div>

Wat nu?

Wat vind jij dat er met Louisa moet gebeuren?<div>- Gevangenisstraf.</div><div>- Geschorst worden van schoo.</div><div>- Van school gestuurd worden.</div><div>- Taakstraf.</div><div>- Geldboete.</div><div>- Hulp krijgen, maar verder niks.</div><div>- Iets anders.</div>

Deze verwerkingsopdracht ligt in het verlengde van de eindopdracht waarin de leerlingen als rechter gaan spelen in een rechtszaak. 

Leg voordat je de stellingen laat zien ook aan leerlingen uit dat een straf soms ook nodig is. We proberen als maatschappij iemand zo goed mogelijk te helpen, maar iemand heeft wel iets ergs gedaan en de maatschappij moet ook veilig zijn. 

Abdul, 18 jaar

Wat heeft Abdul gedaan?

Abdul is voor de derde keer opgepakt voor het stelen van een scooter.
<div>
</div><div>Hij werd drie dagen geleden samen met twee vrienden op heterdaad betrapt toen ze 's avonds probeerden een Vespa te stelen.
</div><div><br></div><div>Abdul verzette zich hevig bij zijn arrestatie, maar kon uiteindelijk in de boeien worden geslagen door de politie.</div><div>
</div>

Waar komt Abdul vandaan?

Abdul gaat niet meer naar school. Hij is na het behalen van zijn havo-diploma gestopt met school.<div><br>&nbsp;
<div>
</div><div>Abdul woont in een pleeggezin. Zijn pleegouders geven aan dat hij een intelligente jongen is, maar dat hij een hele moeilijke jeugd heeft gehad waarin hij als kind is mishandeld.
</div><div><br></div><div>Zijn pleegouders weten dat hij in het verleden vaker in aanraking is gekomen met de politie. Ze proberen hem zo goed mogelijk te begeleiden. Het leek erop dat het de goede kant op ging.</div><div>
</div></div>

Wat nu?

Wat vind jij dat er met Abdul moet gebeuren?<div>- Gevangenisstraf.</div><div>- Uit huis geplaatst worden.</div><div>- Taakstraf.</div><div>- Schadevergoeding.</div><div>- Iets anders.</div>

Deze verwerkingsopdracht ligt in het verlengde van de eindopdracht waarin de leerlingen als rechter gaan spelen in een rechtszaak. 

Leg voordat je de stellingen laat zien ook aan leerlingen uit dat een straf soms ook nodig is. We proberen als maatschappij iemand zo goed mogelijk te helpen, maar iemand heeft wel iets ergs gedaan en de maatschappij moet ook veilig zijn. 

Deze les hebben we het gehad over criminaliteit en straffen. Je kunt nu naar de eindopdracht gaan.