5.2 Conservatisme en politiek liberalisme

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

§5.2 Conservatisme en politiek liberalisme

Programma les 1

1. Introductie: de negentiende eeuw 

2. Voorkennis 

3.  §5.1 De industriële revolutie

4. Leerdoel 1 & 2: oorzaken & gevolgen 

5. Afsluiting 

De negentiende eeuw 

1800-1900 (H5. &  H6.) 

Van vroegmoderne tijd (1500-1800) naar                  moderne tijd (vanaf 1800)

Eeuw van GIGANTISCHE VERANDERINGEN:

1. Industrialisatie: komst van (stoom)machines (§5.1) '

2. Natiestaten werden geboren: Duitsland, Italië en koninkrijk Nederland. Sterk gevoel van nationalisme ontstond (§5.2, §6.1) 

3. Emancipatie: vrouwen, arbeiders, religieuze minderheden, slaven streven voor gelijke rechten, tot slaafgemaakten (§5.3, §5.4)

4. Verregaande kolonisatie: Europese landen koloniseren Afrika & Azië (§6.2)

5. Nationalisme: overal in Europa kwam sterke voorliefde voor eigen cultuur van het eigen volk op. Ook natiestaten werden geboren: Duitsland, Italië  en koninkrijk Nederland (§5.2, §6.1) 

Welk kapitalistische systeem ontstond tijdens de vroegmoderne tijd?

A

Handelskapitalisme: systeem waarbij winst wordt gegenereerd door handel en wordt geherinvesteerd in om nog meer winst te maken.

B

Handelskapitalisme: systeem waarbij winst wordt gegenereerd en wordt geherinvesteerd in om nog meer winst te maken.

C

Handelskapitalisme: systeem waarin ondernemers geld investeren in de productie van goederen met als doel zoveel mogelijk winst te maken.

D

Modern kapitalisme: systeem waarin ondernemers geld investeren in de productie van goederen met als doel zoveel mogelijk winst te maken.

Welke twee gebeurtenissen zorgden ervoor dat Europa “op z’n kop” stond vóór 1814?

A

De Industriële Revolutie en de Eerste Wereldoorlog

B

De Franse Revolutie en de veroveringen van Napoleon

C

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog en de Koude Oorlog

D

De Middeleeuwen en de Renaissance

5. Ik kan verklaren wat de reden is achter de restauratie én uitleggen wat er afgesproken werd tijdens het congres van Wenen. (1814-1815) 

Lees blz. 133 restauratie 

• Reden: Koningshuizen, geestelijken getraumatiseerd door Franse revolutie + Napoleon! Frankrijk moest omsingeld worden door sterke natiestaten! 

• Afspraken congres v. Wenen: macht oude koningen en keizers (ancién regime) herstellen (restaureren) --> Afspraken voor deze restauratie werden gemaakt  tijdens congres van wenen. (1814-1815) 

• Als reactie op de restauratie ontstaan ontstaan er twee stromingen: conservatisme en politieke liberalisme.

In 1814-1815 bepaalde het Weens Congres, onderbroken door de ontsnapping van Napoleon van Elba tot zijn nederlaag in Waterloo, de toekomst van Europa

§5.2 Conservatisme en politiek liberalisme

6. Ik kan uitleggen dat de opkomst van het conservatisme en politieke liberalisme beide een reactie waren op het herstel van ancién regime.

Lees blz. 133 Conservatisme en politiek liberalisme

7. Ik kan, aan de hand van twee redenen, uitleggen waarom 1848 een belangrijk jaartal is. 

Lees blz. 134 nieuwe revoluties 

2p. Leg uit wat de restauratie inhield én wat de reden was achter de restauratie.

§5.2 Conservatisme en politiek liberalisme

6. Ik kan uitleggen dat de opkomst van het conservatisme en politieke liberalisme beide een reactie waren op het herstel van ancién regime.

• Conservatieven: aanhangers v. de restauratie. (Alles bij het 'oude' laten)

• Dachten dat een volk niet in staat was zichzelf te besturen. (tegen ideeën Franse revo.) Een vorst zorgt voor stabiliteit. 

• Politiek liberalen: aanhangers ideeën franse revo. (vooral stedelijke burgerij) Tegen restauratie! Voor volksvertegenwoordiging (inspraak in bestuur) en vrijheden! (meningsuiting)

7. Ik kan, aan de hand van twee redenen, uitleggen waarom 1848 een belangrijk jaartal is. (Sorry één) 

• REDEN één HET REVOLUTIEJAAR 1848! 

§5.2 Conservatisme en politiek liberalisme

7. Ik kan, aan de hand van twee redenen, uitleggen waarom 1848 een belangrijk jaartal is. (Sorry jullie hebben er pas één)

• REDEN één HET REVOLUTIEJAAR 1848! 

• Als gevolg van het revolutiejaar liet bange Willem II (Koning van NL) de grondwet herschrijven

8. Ik kan uitleggen hoe de macht in de Nederland verschoof door de nieuwe grondwet van 1848 én twee grondwetswijzigingen + twee klassieke grondrechten noemen. 

De grondwet van 1848

• Grondwet werd democratischer door deze herschreven grondwet. (volk kreeg meer macht in plaats van koning.) Alleen rijke mannen mochten stemmen. (Censuskiesrecht)

• Grondwetswijziging 1: NL werd parlementaire democratie. 

• Grondwetswijziging 2: Ministeriële verantwoordelijkheid: Ministers waren voortaan verantwoordelijk voor regeringsbeleid. (In plaats van koning)

• Grondrecht 1: Vrijheid van vereniging en vergadering 

• Grondrecht 2: Vrijheid van meningsuiting, vrijheid van drukpers 

§5.3 Socialisme

9. Ik kan uitleggen wa arom de sociale kwestie ontstond, wat deze inhield en tot welke drie reacties deze kwestie leidde door: 

- Uit te leggen waarom de sociale kwestie ontstond. 

- Uit te leggen wat dit betekent. 

- Uit te leggen tot welke drie reacties er op de kwestie waren. 

10. Ik kan uitleggen wat socialisme inhoudt en hoe de sociaaldemocraten en communisten beide verschillende ideeën hoe ze de situatie van de arbeiders konden verbeteren door: 

- Uit te leggen wat socialisme inhoudt. 

- Uit te leggen hoe sociaaldemocraten dachten over het verbeteren van de situatie van arbeiders. 

- Uit te leggen hoe communisten dachten de situatie van arbeiders te verbeteren. 

Economie in vroegmoderne tijd 

1500 - Europese overzeese expansies (Portugezen, Spanjaarden) 

1600 - ontstaan wereldeconomie (WIC, VOC) 

ONTSTAAN WERELDHANDEL! 

Nieuwe economisch systeem.

• Handelskapitalisme: 

• systeem waarbij winst wordt gegenereerd door handel en wordt geherinvesteerd in om nog meer winst te maken.

4. Ik kan uitleggen wat modern kapitalisme en economisch liberalisme inhoudt. 

• De Schotse filosoof Adam Smith pleitte in zijn beroemde werk The Wealth of Nations uit 1776 voor een zo groot mogelijke economische vrijheid. (geen bemoeienis van de overheid)

• modern kapitalisme (industrieel kapitalisme)

• Een economisch systeem waarin ondernemers geld investeren in de productie van goederen met als doel zoveel mogelijk winst te maken. 

• economisch liberalisme

• Het streven naar een economisch systeem waarbij de staat zich zo min mogelijk bemoeit met de economie en de ondernemer maximale vrijheid heeft.

Handelskapitalisme 

Modern kapitalisme