H1 par 4 De Opstand
Deel 1
H1 par 4 De Opstand
Deel 1
Planning
- Introductie
- Leerdoelen
- Uitleg stof
- Leerdoelen
- Opdracht
- Afsluiting
Leerdoelen
In deze paragraaf leer je...
op welke manieren de Bourgondiërs hun macht weten te vergroten in de veertiende eeuw.
met drie voorbeelden uitleggen hoe Filips de Goede het particularisme in de Nederlandse gewesten tegenging.
uitleggen hoe de Bourgondische tijd overgegaan is in de Habsburgse Nederlanden.
Wat weet je al over de Nederlandse Opstand?
De Nederlanden
- De Nederlanden bestonden uit 17 staatjes (gewesten) met elk een eigen hertog of graaf
- Tussen 1515 en 1543 onder leiding van Karel V
- Karel had als hertog of graaf overal de hoogste macht, de soevereiniteit, maar dat betekende niet dat hij zomaar alles mocht beslissen
- Hij moest rekening houden met de rechten van zijn onderdanen
- Elk gewest had eigen regels, wetten en belasting en ook een eigen bestuur: De Staten
- Daarin werden steden, adel en geestelijken van het gewest vertegenwoordigd
- De steden hadden met stadrechten veel zelfstandigheid
- Karel V bestuurde de Nederlanden vanuit Brussel,
maar ook keizer van Duitsland en koning van Spanje
en vaak onderweg om oorlog te voeren
- Voor de contacten met de gewesten benoemde hij een hoge edelman als vertegenwoordiger: stadhouder
Staatsvorming en centralisatie
- Karel werkte aan staatsvorming en centralisatie in de Nederlanden
- Hij wilde de belasting omhoog voor oorlog en paleizen
- Maar wie moet er belasting betalen?
- Daarnaast wilde Karel meer centrale wetten die overal geldig waren
- Want hoe werkte dit eerst?
- In de gewesten groeide ontevredenheid over deze maatregelen
- Edelen en burgers bang dat dit schadelijk zou zijn voor hun rechten en welvaart
Filips II
- In 1555 werd Karel opgevolgd door zoon
- Filips II
- Filips ging door met centralisatiepolitiek van vader
- Nog hogere belastingen voor oorlogen
- Ook ging hij door met vervolgingen protestanten
- De meedogenloze manier waarop hij dit deed ging veel bestuurders in NL te ver
De Opstand tegen Spanje
- Wanneer Filips Brussel verliet om terug te gaan naar Spanje namen de protesten in de Nederlanden toe
- Hij kon niet meer vertrouwen op zijn plaatsvervangers (Stadhouders)
- Willem van Oranje (stadhouder Holland, Zeeland en Utrecht) was voor godsdienstvrijheid en wilde protestantisme toestaan
Het smeekschrift der Edelen
- 1566 schreven een groep edelen een smeekschrift, gericht aan Margaretha van Parma
- De halfzus van Filips en landvoogdes
- Zij smeekten de vervolgingen op de calvinisten te stoppen
- Zij gaf toe en beloofde tijdelijk te stoppen met de vervolgingen
- Er ontstonden hagenpreken: kerkdiensten in de openlucht.
De Beeldenstorm 1566
- Door de hagenpreken werden mensen aangezet de relikwieën te vernielen
- Overal in NL bestormden protestanten katholieke kerken en vernielde alle versieringen
- Toen Filips dit hoorde was hij woedend
- Hij stuurde de gevreesde hertog van Alva naar de Nederlanden
- De hertog van Alva trok met een groot leger richting de Nederlanden
- Hij vormde een speciale rechtbank, en legde doodstraf op aan honderden calvinisten
- Alva wilden de Nederlanders gehoorzaam maken met terreur (schrikbewind): een bestuur dat zijn onderdanen bang maakt met geweld
- Bloedraad
- Tienduizenden mensen sloegen op de vlucht
- Ook Willem van Oranje vluchtte naar Duitsland
- In Duitsland zette hij een leger op de been en viel twee jaar later 1968 de Nederlanden binnen
- De oorlog tegen Spanje was nu begonnen (Tachtigjarige Oorlog / De Opstand)
- Alva sloeg Willem van Oranje terug
- Hij moest zich terugtrekken in Duitsland
- Alva dacht onverslaanbaar te zijn
- Maar zo bleef het niet...
Wordt vervolgt
Leerdoelen
In deze paragraaf leer je...
- Hoe de Nederlanders ontevreden werden over de politiek van hun vorsten
- Hoe de Nederlanders in opstand kwamen tegen hun vorst
Afsluiting
Deze week deel 1 volgende week deel 2
Met werkboek: 4, 5, 6, 7, 8 (5 mag in het werkboek)
- Zonder werkboek: leg uit waarom het 6de couplet van het Wilhelmus (bron 16) zo goed bij de Opstand past. Gebruik 200 woorden.
- Creatief: Bedenk hoe een gesprek tussen een Nederlander en Spanjaard in die tijd gegaan moet zijn. Laat ze allebei 3 punten van kritiek op de ander noemen.