Ontdekkers en veroveraars

Ontdekkers en veroveraars

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 27 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Ontdekkers en veroveraars

Open met het idee dat Europa in de middeleeuwen nog weinig verre reizen maakte. Deze les laat zien hoe handel, ontdekkingsreizen en verovering met elkaar samenhingen.

Lesdoel

Ik kan uitleggen waarom Europeanen nieuwe zeeroutes zochten en hoe dat leidde tot handelsposten, kolonies en verovering.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen bij ontdekkingsreizen en handel?

Gebruik de reacties als voorkennis: denk aan schepen, specerijen, handel, Azië, Columbus, Portugal. Koppel daarna terug aan het lesdoel.

Handel met het Midden-Oosten en Azië

  • In de middeleeuwen maakten mensen weinig verre reizen

  • Reizen gingen vaak naar heilige plaatsen, zoals Rome en Jeruzalem

  • Door de kruistochten kwam er meer contact tussen Europa en het Midden-Oosten

  • Daardoor groeide ook de handel tussen deze gebieden

Benadruk verandering over tijd: eerst weinig contact, later meer contact door kruistochten. Houd de focus op handelscontacten, niet op militaire details van de kruistochten.

Waarom waren specerijen zo belangrijk?

Specerijen waren voor rijke Europeanen erg gewild.


  • Ze gaven eten meer smaak

  • Ze hielpen voedsel langer te bewaren

  • Ze groeiden niet in Europa

  • Daarom moesten ze uit Azië komen

Noem als voorbeelden nootmuskaat, kaneel, peper en kruidnagel. Leg uit dat specerijen luxeproducten waren.

Tussenhandel maakte specerijen duur

  • Arabische handelaren kochten specerijen in Azië

  • In het Midden-Oosten verkochten zij die door aan Europese kooplieden

  • Dit heet tussenhandel

  • Door deze extra schakel werden specerijen duurder

Gebruik het begrip tussenhandel precies zo, omdat het later terugkomt in de begrippenlijst. Laat zien dat de prijs stijgt door doorverkoop.

Waarom zochten Europeanen een nieuwe route?

Specerijenhandel was erg winstgevend. Europese vorsten en kooplieden wilden daarom zelf in Azië komen, zonder tussenhandel. Een eigen zeeroute kon handel goedkoper en winstgevender maken.

Verbind hier oorzaak en gevolg duidelijk: grote vraag naar specerijen + hoge prijs door tussenhandel = zoektocht naar nieuwe route.

Waarom zochten Europeanen een nieuwe zeeroute naar Azië?

A

Om specerijen goedkoper te halen

B

Om heilige steden te bezoeken

C

Om meer kruistochten te voeren

D

Om Europa groter te maken

Toetst oorzaak-gevolg uit slides 2-5: specerijen waren gewild en duur door tussenhandel, dus zocht men een eigen route.

Vul de juiste woorden in

Rijke Europeanen wilden graag specerijen. Die kwamen uit Azië en werden vaak verkocht via tussenhandel. Daardoor werden ze duur.

specerijen
Azië
tussenhandel
Amerika
kolonie
plantage
Indië

De kernwoorden komen direct uit de eerste subtopic en begrippenlijst.

Portugal zoekt een route naar Indië

  • Europese vorsten wilden zelf een route naar Indië vinden

  • Met Indië bedoelde men toen een groot deel van Azië

  • De koning van Portugal stuurde ontdekkingsreizigers op pad

  • Zij moesten om Afrika heen varen

Leg kort uit dat 'Indië' in deze tijd niet hetzelfde is als alleen het land India in de moderne betekenis.

Diaz en Vasco da Gama

  • Bartholomeus Diaz bereikte in 1488 Kaap de Goede Hoop

  • Tien jaar later bereikte Vasco da Gama echt Indië

  • Daarmee was een zeeroute van Europa naar Azië gevonden

  • Dat was belangrijk voor de handel in specerijen

Als leerlingen moeite hebben met jaartallen, leg de nadruk op volgorde: eerst Diaz, daarna Vasco da Gama.

Handelsposten langs de route

  • Langs de Afrikaanse kust en in Azië kwamen handelsposten

  • Dat waren plekken waar handel werd gedreven met de plaatselijke bevolking

  • Veel handelsposten lagen op handige plaatsen aan zee

  • Sommige groeiden later uit tot nederzettingen

Gebruik Fort Elmina als voorbeeld van een vroege Portugese handelspost. Houd het bij de functie als handelspost; verdere latere geschiedenis kan kort genoemd worden als context.

Wie bereikte als eerste Kaap de Goede Hoop?

A

Vasco da Gama

B

Marco Polo

C

Bartholomeus Diaz

D

Christoffel Columbus

Veel leerlingen halen Diaz en Vasco da Gama door elkaar. Diaz kwam eerst; Vasco da Gama bereikte later Indië.

Vul de juiste woorden in

De koning van Portugal stuurde ontdekkingsreizigers op pad. Zij voeren om Afrika heen naar Indië. Langs de route kwamen handelsposten.

Portugal
Afrika
Indië
handelsposten
Spanje
Amerika
kolonies
specerijen

Controleert de route, het begrip Indië en het begrip handelspost.

Columbus koos een andere route

  • Christoffel Columbus wilde via het westen naar Indië varen

  • De Portugese koning wees zijn plan af

  • Daarna kreeg hij steun van de Spaanse koningin

  • Columbus vertrok dus in Spaanse dienst

Benadruk het verschil met Portugal: Portugal koos de route om Afrika heen, Columbus wilde westwaarts varen.

Een nieuw werelddeel

  • Na drie maanden zag Columbus land

  • Hij dacht dat hij in Indië was

  • Daarom noemde hij de inwoners Indianen

  • Later ontdekten anderen dat dit een nieuw werelddeel was: Amerika

Wijs erop dat Columbus zelf dacht dat hij Azië had bereikt. Dat misverstand is historisch belangrijk.

Spanje en Portugal verdelen Amerika

Na de ontdekking van Amerika kwamen Spanje en Portugal elkaar in de weg. De paus bepaalde dat het continent tussen deze twee landen werd verdeeld. Zo probeerden zij ruzie over gebied en macht te voorkomen.

Noem alleen de grote lijn van de verdeling. De precieze naam van het verdrag is niet nodig, omdat die niet in de brontekst staat.

Waarom noemde Columbus de inwoners Indianen?

A

Hij zocht nieuwe kolonies

B

Hij dacht dat hij in Indië was

C

De paus had dat besloten

D

Zij kwamen uit Spanje

Toetst het misverstand van Columbus uit slides 9-11.

Vul de juiste woorden in

Columbus voer voor Spanje naar het westen. Hij dacht dat hij Indië had bereikt, maar later bleek dat het Amerika was.

Spanje
Indië
Amerika
Portugal
Afrika
Azië
kolonie

Laat leerlingen het verschil zien tussen doel en uitkomst van de reis van Columbus.

Van nederzetting naar kolonie

  • Spaanse en Portugese dorpen groeiden uit tot kolonies

  • Een kolonie ligt buiten het eigen land

  • Toch staat zo'n gebied onder gezag van het moederland

  • Zo breidden Europese landen hun macht uit

Leg het begrip kolonie eenvoudig uit: bestuur op afstand, maar wel onder controle van het Europese land.

De gevolgen voor de oorspronkelijke bewoners

De verovering van Amerika ging ten koste van de oorspronkelijke bewoners. Vele miljoenen mensen stierven. Europese expansie bracht dus niet alleen handel en winst, maar ook groot menselijk leed.

Hier ligt het historische perspectief op gevolgen. Laat zien dat dezelfde gebeurtenis voor Europeanen winstgevend kon zijn, maar voor de bewoners rampzalig.

Waarom stierven zo veel mensen?

  • Europese legers hadden sterkere wapens

  • De bevolking werd uitgebuit op plantages

  • Europese ziekten, zoals pokken en mazelen, waren dodelijk voor veel inwoners

Oorzaak 1 en 2

Oorzaak 3

Leg plantages uit als grote terreinen waar producten voor Europa werden verbouwd, zoals koffie, thee of tabak. Maak duidelijk dat geweld, dwangarbeid en ziekte samenwerkten.

Wat is een kolonie?

A

Een route naar Azië

B

Een plek voor ruilhandel

C

Een gebied onder vreemd gezag

D

Een markt voor specerijen

Begrip uit slide 12 en de begrippenlijst.

Vul de juiste woorden in

In Amerika stierven veel oorspronkelijke bewoners. Europeanen gebruikten sterkere wapens, lieten mensen werken op plantages en brachten ook ziekten mee.

wapens
plantages
ziekten
handelsposten
specerijen
vorsten
zeeroutes

Controleert de drie oorzaken van sterfte uit slides 13-14.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen één kerninzicht noemen, bijvoorbeeld: specerijen waren duur, Portugal zocht een route, Columbus ontdekte Amerika, kolonies en plantages ontstonden, of de gevolgen voor bewoners waren groot.

Welk deel hielp jou het meest?

Mogelijke antwoorden: de kaart, de begrippen, de meerkeuzevragen, het verhaal over Columbus, of de uitleg over handel en tussenhandel. Geen vaste goede antwoorden.

Begrippen

specerijen - gedroogde delen van tropische planten die gerechten smaak geven

tussenhandel - handel via een tussenpersoon die producten doorverkoopt

handelspost - een plek waar handel werd gedreven met de plaatselijke bevolking

kolonie - een gebied buiten het eigen rijk dat onder gezag staat van dat rijk

plantage - een terrein waar producten werden verbouwd voor Europa

Indië - in deze tijd de naam voor een groot deel van Azië

Deze slide heeft geen instructies