Ontdekkers en veroveraars
Ontdekkers en veroveraars
Open met het idee dat Europa in de middeleeuwen nog weinig verre reizen maakte. Deze les laat zien hoe handel, ontdekkingsreizen en verovering met elkaar samenhingen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen waarom Europeanen nieuwe zeeroutes zochten en hoe dat leidde tot handelsposten, kolonies en verovering.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij ontdekkingsreizen en handel?
Gebruik de reacties als voorkennis: denk aan schepen, specerijen, handel, Azië, Columbus, Portugal. Koppel daarna terug aan het lesdoel.
Handel met het Midden-Oosten en Azië
In de middeleeuwen maakten mensen weinig verre reizen
Reizen gingen vaak naar heilige plaatsen, zoals Rome en Jeruzalem
Door de kruistochten kwam er meer contact tussen Europa en het Midden-Oosten
Daardoor groeide ook de handel tussen deze gebieden
Benadruk verandering over tijd: eerst weinig contact, later meer contact door kruistochten. Houd de focus op handelscontacten, niet op militaire details van de kruistochten.
Waarom waren specerijen zo belangrijk?
Specerijen waren voor rijke Europeanen erg gewild.
Ze gaven eten meer smaak
Ze hielpen voedsel langer te bewaren
Ze groeiden niet in Europa
Daarom moesten ze uit Azië komen
Noem als voorbeelden nootmuskaat, kaneel, peper en kruidnagel. Leg uit dat specerijen luxeproducten waren.
Tussenhandel maakte specerijen duur
Arabische handelaren kochten specerijen in Azië
In het Midden-Oosten verkochten zij die door aan Europese kooplieden
Dit heet tussenhandel
Door deze extra schakel werden specerijen duurder
Gebruik het begrip tussenhandel precies zo, omdat het later terugkomt in de begrippenlijst. Laat zien dat de prijs stijgt door doorverkoop.
Waarom zochten Europeanen een nieuwe route?
Specerijenhandel was erg winstgevend. Europese vorsten en kooplieden wilden daarom zelf in Azië komen, zonder tussenhandel. Een eigen zeeroute kon handel goedkoper en winstgevender maken.
Verbind hier oorzaak en gevolg duidelijk: grote vraag naar specerijen + hoge prijs door tussenhandel = zoektocht naar nieuwe route.
Waarom zochten Europeanen een nieuwe zeeroute naar Azië?
Om specerijen goedkoper te halen
Om heilige steden te bezoeken
Om meer kruistochten te voeren
Om Europa groter te maken
Toetst oorzaak-gevolg uit slides 2-5: specerijen waren gewild en duur door tussenhandel, dus zocht men een eigen route.
Vul de juiste woorden in
Rijke Europeanen wilden graag specerijen. Die kwamen uit Azië en werden vaak verkocht via tussenhandel. Daardoor werden ze duur.
De kernwoorden komen direct uit de eerste subtopic en begrippenlijst.
Portugal zoekt een route naar Indië
Europese vorsten wilden zelf een route naar Indië vinden
Met Indië bedoelde men toen een groot deel van Azië
De koning van Portugal stuurde ontdekkingsreizigers op pad
Zij moesten om Afrika heen varen
Leg kort uit dat 'Indië' in deze tijd niet hetzelfde is als alleen het land India in de moderne betekenis.
Diaz en Vasco da Gama
Bartholomeus Diaz bereikte in 1488 Kaap de Goede Hoop
Tien jaar later bereikte Vasco da Gama echt Indië
Daarmee was een zeeroute van Europa naar Azië gevonden
Dat was belangrijk voor de handel in specerijen
Als leerlingen moeite hebben met jaartallen, leg de nadruk op volgorde: eerst Diaz, daarna Vasco da Gama.
Handelsposten langs de route
Langs de Afrikaanse kust en in Azië kwamen handelsposten
Dat waren plekken waar handel werd gedreven met de plaatselijke bevolking
Veel handelsposten lagen op handige plaatsen aan zee
Sommige groeiden later uit tot nederzettingen
Gebruik Fort Elmina als voorbeeld van een vroege Portugese handelspost. Houd het bij de functie als handelspost; verdere latere geschiedenis kan kort genoemd worden als context.
Wie bereikte als eerste Kaap de Goede Hoop?
Vasco da Gama
Marco Polo
Bartholomeus Diaz
Christoffel Columbus
Veel leerlingen halen Diaz en Vasco da Gama door elkaar. Diaz kwam eerst; Vasco da Gama bereikte later Indië.
Vul de juiste woorden in
De koning van Portugal stuurde ontdekkingsreizigers op pad. Zij voeren om Afrika heen naar Indië. Langs de route kwamen handelsposten.
Controleert de route, het begrip Indië en het begrip handelspost.
Columbus koos een andere route
Christoffel Columbus wilde via het westen naar Indië varen
De Portugese koning wees zijn plan af
Daarna kreeg hij steun van de Spaanse koningin
Columbus vertrok dus in Spaanse dienst
Benadruk het verschil met Portugal: Portugal koos de route om Afrika heen, Columbus wilde westwaarts varen.
Een nieuw werelddeel
Na drie maanden zag Columbus land
Hij dacht dat hij in Indië was
Daarom noemde hij de inwoners Indianen
Later ontdekten anderen dat dit een nieuw werelddeel was: Amerika
Wijs erop dat Columbus zelf dacht dat hij Azië had bereikt. Dat misverstand is historisch belangrijk.
Spanje en Portugal verdelen Amerika
Na de ontdekking van Amerika kwamen Spanje en Portugal elkaar in de weg. De paus bepaalde dat het continent tussen deze twee landen werd verdeeld. Zo probeerden zij ruzie over gebied en macht te voorkomen.
Noem alleen de grote lijn van de verdeling. De precieze naam van het verdrag is niet nodig, omdat die niet in de brontekst staat.
Waarom noemde Columbus de inwoners Indianen?
Hij zocht nieuwe kolonies
Hij dacht dat hij in Indië was
De paus had dat besloten
Zij kwamen uit Spanje
Toetst het misverstand van Columbus uit slides 9-11.
Vul de juiste woorden in
Columbus voer voor Spanje naar het westen. Hij dacht dat hij Indië had bereikt, maar later bleek dat het Amerika was.
Laat leerlingen het verschil zien tussen doel en uitkomst van de reis van Columbus.
Van nederzetting naar kolonie
Spaanse en Portugese dorpen groeiden uit tot kolonies
Een kolonie ligt buiten het eigen land
Toch staat zo'n gebied onder gezag van het moederland
Zo breidden Europese landen hun macht uit
Leg het begrip kolonie eenvoudig uit: bestuur op afstand, maar wel onder controle van het Europese land.
De gevolgen voor de oorspronkelijke bewoners
De verovering van Amerika ging ten koste van de oorspronkelijke bewoners. Vele miljoenen mensen stierven. Europese expansie bracht dus niet alleen handel en winst, maar ook groot menselijk leed.
Hier ligt het historische perspectief op gevolgen. Laat zien dat dezelfde gebeurtenis voor Europeanen winstgevend kon zijn, maar voor de bewoners rampzalig.
Waarom stierven zo veel mensen?
Europese legers hadden sterkere wapens
De bevolking werd uitgebuit op plantages
Europese ziekten, zoals pokken en mazelen, waren dodelijk voor veel inwoners
Oorzaak 1 en 2
Oorzaak 3
Leg plantages uit als grote terreinen waar producten voor Europa werden verbouwd, zoals koffie, thee of tabak. Maak duidelijk dat geweld, dwangarbeid en ziekte samenwerkten.
Wat is een kolonie?
Een route naar Azië
Een plek voor ruilhandel
Een gebied onder vreemd gezag
Een markt voor specerijen
Begrip uit slide 12 en de begrippenlijst.
Vul de juiste woorden in
In Amerika stierven veel oorspronkelijke bewoners. Europeanen gebruikten sterkere wapens, lieten mensen werken op plantages en brachten ook ziekten mee.
Controleert de drie oorzaken van sterfte uit slides 13-14.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen één kerninzicht noemen, bijvoorbeeld: specerijen waren duur, Portugal zocht een route, Columbus ontdekte Amerika, kolonies en plantages ontstonden, of de gevolgen voor bewoners waren groot.
Welk deel hielp jou het meest?
Mogelijke antwoorden: de kaart, de begrippen, de meerkeuzevragen, het verhaal over Columbus, of de uitleg over handel en tussenhandel. Geen vaste goede antwoorden.
Begrippen
specerijen - gedroogde delen van tropische planten die gerechten smaak geven
tussenhandel - handel via een tussenpersoon die producten doorverkoopt
handelspost - een plek waar handel werd gedreven met de plaatselijke bevolking
kolonie - een gebied buiten het eigen rijk dat onder gezag staat van dat rijk
plantage - een terrein waar producten werden verbouwd voor Europa
Indië - in deze tijd de naam voor een groot deel van Azië
Deze slide heeft geen instructies