4 Voorkennis - Rekenen met een verhoudingstabel

Rekenen met een verhoudingstabel

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Rekenen met een verhoudingstabel

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan rekenen met een verhoudingstabel en uitleggen dat je boven en onder steeds met hetzelfde getal vermenigvuldigt of deelt.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen bij een verhoudingstabel?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen, zoals: keer, delen, tabel, verhouding, hetzelfde, pijlen, rekenen.

Wat is een verhoudingstabel?

Een verhoudingstabel is een tabel met twee rijen.


De getallen horen bij elkaar in een vaste verhouding.


Als je in de bovenste rij met een getal vermenigvuldigt of deelt, dan doe je onder precies hetzelfde.

Benadruk dat het niet gaat om losse sommen, maar om getallenparen die bij elkaar horen. De kern is: dezelfde stap boven en onder.

De vaste regel

Bij de pijlen in een verhoudingstabel geldt:


boven × 2 → dan onder ook × 2

boven : 5 → dan onder ook : 5


Je mag dus alleen rekenen als de bewerking in beide rijen gelijk is.

Gebruik eventueel handgebaren of kleuren voor dezelfde pijlstap. Veel leerlingen kijken alleen naar één rij; stuur steeds terug naar beide rijen tegelijk.

Eenvoudig voorbeeld

| potloden | 1 | 2 | 4 |

|---|---:|---:|---:|

| euro | 3 | 6 | 12 |


Van 1 naar 2 is × 2.

Dan moet van 3 naar 6 ook × 2.


Van 2 naar 4 is weer × 2.

Dan moet van 6 naar 12 ook × 2.

Lees de tabel hardop als paren: 1 potlood hoort bij 3 euro, 2 potloden bij 6 euro. Zo zien leerlingen de verhouding als samenhang.

Vergroten en verkleinen

In een verhoudingstabel kun je:


  • vergroten met × 2, × 5, × 10

  • verkleinen met : 2, : 5, : 10

  • tussenstappen gebruiken als dat handig is

Leg uit dat leerlingen niet altijd in één stap hoeven te rekenen. Een tussenstap maakt de tabel vaak overzichtelijker.

Handige tussenstappen

Je kiest vaak een makkelijke stap.


Voorbeeld:


| broodjes | 2 | 4 | 8 |

|---|---:|---:|---:|

| euro | 5 | 10 | 20 |


Eerst × 2, daarna nog een keer × 2.

Laat zien dat 2 naar 8 ook in één keer ×4 kan, maar dat twee keer ×2 vaak duidelijker is voor beginners.

Wat moet in beide rijen hetzelfde zijn?

A

de bewerking

B

het antwoord

C

het eerste getal

D

de context

Toetst de kernregel uit slides 2-6: boven en onder doe je dezelfde vermenigvuldiging of deling.

Vul de juiste woorden in

Een verhoudingstabel heeft twee rijen. Als je boven met × 2 rekent, doe je onder precies hetzelfde. Je kunt een tabel vergroten of verkleinen. Soms gebruik je een tussenstap om makkelijker te rekenen.

rijen
× 2
vergroten
tussenstap
kolommen
+ 2
schatten
eindstap

Sluit aan bij de uitleg over de vaste regel en handige tussenstappen.

Van klein naar groot

Soms begin je met 1.


| flesjes | 1 | 3 | 6 |

|---|---:|---:|---:|

| statiegeld in € | 0,15 | 0,45 | 0,90 |


Van 1 naar 3 is × 3.

Van 3 naar 6 is × 2.

Hier zien leerlingen dat kommagetallen ook in een verhoudingstabel passen. Houd de aandacht bij dezelfde bewerking, niet bij de context.

Van groot naar klein

Je kunt ook terugrekenen.


| appels | 8 | 4 | 2 |

|---|---:|---:|---:|

| euro | 12 | 6 | 3 |


Van 8 naar 4 is : 2.

Dan moet van 12 naar 6 ook : 2.

Benadruk dat delen hetzelfde idee is als kleiner maken. Dit helpt leerlingen die denken dat een verhoudingstabel alleen voor vermenigvuldigen is.

Een ontbrekend getal vinden

Voorbeeld:


| pennen | 3 | 6 | 9 |

|---|---:|---:|---:|

| euro | 4 | 8 | ? |


Van 3 naar 6 is × 2.

Van 6 naar 9 is + 3 en dat mag niet in een verhoudingstabel.


Beter: van 3 naar 9 is × 3.

Dus van 4 naar ? is ook × 3 → 12.

Dit is een belangrijk misverstand: optellen in één rij en dan ook optellen in de andere rij lijkt logisch, maar past niet bij verhoudingstabellen. De relatie moet via vermenigvuldigen of delen lopen.

Slim kiezen van een route

Je hoeft niet elke stap te gebruiken.


Kies de route die het makkelijkst is:


  • rechtstreeks van 2 naar 10 met × 5

  • of via 2 → 4 → 10

  • als boven × 5 is, dan onder ook × 5

Leg uit dat meerdere routes mogelijk zijn, zolang de bewerkingen maar kloppen. Dit voorkomt dat leerlingen denken dat er maar één goede tabelopbouw is.

Veelgemaakte fout

Niet goed:


| snoepjes | 2 | 4 | 6 |

|---|---:|---:|---:|

| euro | 3 | 5 | 7 |


Boven doe je steeds + 2.

Onder doe je ook + 2.


Dat is geen verhoudingstabel, want de verhouding blijft niet gelijk.

Laat eventueel controleren met de verhouding 2 hoort bij 3, maar 4 hoort dan niet bij 5 in dezelfde verhouding. Hier kun je kort het idee van 'gelijke verhouding' benoemen zonder formeel te worden.

Zo controleer je jezelf

Controleer steeds deze 3 punten:


  • Horen de getallenparen bij elkaar?

  • Gebruik ik boven en onder dezelfde bewerking?

  • Reken ik met × of : en niet alleen met + of -?

Deze slide vat de denkstappen samen. Gebruik dit als vast controlelijstje bij elk voorbeeld dat je mondeling bespreekt.

Welke stap past bij 8 appels naar 4 appels?

A

+ 4

B

× 2

C

: 2

D

- 2

Controleert of leerlingen begrijpen dat je ook kunt terugrekenen met delen.

Maak de tekst compleet

Bij een ontbrekend getal kijk je naar de juiste bewerking. Van 3 naar 9 is × 3, dus van 4 naar 12 ook. In een verhoudingstabel reken je met × of :, niet alleen met + of -. Zo blijft de verhouding gelijk.

bewerking
× 3
×
:
optelling
: 3
+
-

Verwerkt de belangrijke fout uit slides 9-12: niet optellen, maar vermenigvuldigen of delen.

Hoe controleer jij een verhoudingstabel?

Bespreek dat een goed antwoord noemt: dezelfde bewerking boven en onder, vaste verhouding, geen alleen + of - gebruiken.

Wat heb je vandaag geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen wat ze echt meenemen uit de les.

Wat hielp jou het best bij deze les?

Reflectie op didactiek: denk aan voorbeelden, tussenstappen, of de regel 'boven en onder hetzelfde'.

Wat vond je nog lastig?

Reflectie op moeilijkheden. Mogelijke punten: delen, route kiezen, ontbrekend getal vinden, verschil met + en -.

Begrippen

verhoudingstabel - een tabel waarin twee rijen getallen in een vaste verhouding bij elkaar horen

verhouding - de vaste relatie tussen twee hoeveelheden

bewerking - wat je met een getal doet, zoals vermenigvuldigen of delen

vermenigvuldigen - een getal groter maken met keer, bijvoorbeeld × 2

delen - een getal kleiner maken door te delen, bijvoorbeeld : 2

tussenstap - een extra stap in de tabel om makkelijker te rekenen

ontbrekend getal - een vakje in de tabel dat je met de juiste verhouding uitrekent

Deze slide heeft geen instructies