Marktresultaat en overheidsinvloed.pptx
Marktresultaat en overheidsinvloed
Economie 5 vwo
Onderdelen in deze les
Marktresultaat en overheidsinvloed
Economie 5 vwo
H1. ruilwinst
We kijken in hoofdstuk 1 naar de marktvorm volkomen concurrentie = volledige mededinging
Er wordt gekeken naar de verdeling van het surplus. Het totale surplus is de som van het consumenten surplus en producenten surplus.
Daarbij spelen betalingsbereidheid en leveringsbereidheid een rol.
Het individuele surplus is het verschil tussen de betalingsbereidheid van een consument en wat hij/zij voor het product moet betalen.
individuele producenten surplus: het bedrag dat de producent aan voordeel heeft, omdat hij op de markt meer ontvangt voor zijn product dan waarvoor hij het minimaal wil verkopen.
H1 ruilwinst
De overheid gebruikt een maatschappelijke kosten-batenanalyse: In een MKBA wordt voor een beleidsvoorstel in beeld gebracht wat de positieve en negatieve effecten zijn voor de hele (Nederlandse) maatschappij, bv bij de aanleg van een snelweg.
totale consumentensurplus: het consumentensurplus van alle kopers samen.
totale producenten surplus: het producenten surplus van alle aanbieders samen.
totale surplus: de som van het consumentensurplus en het producenten surplus
H1 ruilwinst
Prijsdaling zorgt voor toename van het consumentensurplus. Dit heeft twee oorzaken:
het surplus van elke klant neemt toe; het verschil tussen de prijs en betalingsbereidheid neemt tot
er komen klanten bij die het product eerst niet wilde kopen maar bij een lagere prijs wel. Dus de prijs is onder hun betalingsbereidheid gekomen waardoor ze nu wel kopen.
Zie tabel 13 en opgave 1.9 op blz. 8 en 9
Let op: door een lagere verkoopprijs kan het producenten surplus afnemen. Benoem de twee oorzaken (prijs en hoeveelheid).
H1.3 de perfecte markt
Bij volkomen concurrentie is het totale surplus maximaal. De uitkomst van het marktevenwicht is efficiënt of (economisch) doelmatig.
Het consumentensurplus berekenen:
Vraagfunctie: Qv = -2p + 100
P = prijs in euro’s, Qv = in duizendtallen
Marktprijs is 25
Consumentensurplus bereken je door oppervlakte van de gele driehoek te bepalen:
Basis x hoogte x 0,5 = 50000 x 25 x 0,5 = 625.000
(Hoogte = 50 – 25)
H1 economische doelmatigheid
De aanbodlijn laat zien welke hoeveelheid een producent wil aanbieden bij een bepaalde prijs. Dit is afhankelijk van zijn marginale kosten. Als P < MK, dan biedt een producent niet aan, als P > MK dan wel.
Bij volkomen concurrentie valt de marginale kostenlijn samen met de aanbodlijn. Je moet de aanbodvergelijking herschrijven naar MK
Stel Qa = 2p -10 herschrijf naar marginale kostenfunctie door p en q van kant te wisselen:
Qa = 2p -10 -2p = - Q – 10 p = ½ Q + 5 MK = ½ Q + 5
H1 economische doelmatigheid
Lees goed blz. 12 en 13. Dit is lastig. Je moet het zelf doen anders snap je er geen R##T van.
RTGDFT
https://www.youtube.com/watch?v=FjRAMwCv_zw
Belangrijk om de opgaven te maken.
H1.4 de economische uitkomst
Pareto-efficient evenwicht: (= Pareto-optimaal) Het resultaat van één persoon kan niet verbeteren zonder dat dit ten koste gaat van het resultaat van iemand anders.
Toepassen op de totale markt: het marktresultaat verbetert als de vooruitgang (winst) van de één, groter is dan de achteruitgang (verlies) van de ander.
Pareto-optimum: het totale surplus is maximaal en de economische uitkomst is doelmatig.
Pareto-efficient zegt niets over eerlijkheid of rechtvaardigheid.
H1.4 economische uitkomst
Aan de marktvorm volkomen concurrentie zijn enkele maatschappelijke nadelen verbonden:
Er is sprake van een homogeen product: de consument heeft dus geen keuzemogelijkheden
Gebrek aan innovatie: omdat de prijs zakt naar bedrijfstakevenwicht en producenten in theorie geen winst overhouden ( p = GTK) blijft er geen geld over voor innovaties.
Theoretisch gezien klopt het, in de praktijk heeft niet elke producent dezelfde kostenfunctie.
H2.1 ingrijpen op de markt
Door middel van heffingen (accijnzen), subsidies en maximum- of minimumprijzen kan de overheid ingrijpen op de markt.
Subsidies zijn kostprijs verlagend, accijns is kostprijs verhogend.
Ingrijpen verstoort evenwel de doelmatigheid en leidt tot verloren surplus = deadweight loss
https://economiecompactonline.nl/vwo/harberger_driehoek.php
https://www.youtube.com/watch?v=-mEn9zxQ0Q0
H2.1.1 maximumprijzen
Het deadweight loss staat ook wel bekend als de Harberger driehoek.
Maximumprijzen dient ter bescherming van de consument.
Probleem is echter dat aanbieders de maximumprijs te laag kunnen vinden en daardoor niet meer aanbieden. De aanbodlijn verschuift daardoor naar links, bij dezelfde prijs wordt er minder aangeboden.
Er ontstaat een vraagoverschot (vraag neemt toe vanwege maximumprijs die lager is dan marktmarktprijs)
Overheid kan producenten een subsidie geven waardoor ze alsnog gaan meer gaan aanbieden.
H2.1.1 maximumprijzen
Gevolgen bij instellen maximumprijzen
Maximumprijzen tot een tekort omdat de prijs lager is dan de evenwichtsprijs (Pe). De gevraagde hoeveelheid (Hv) is groter dan de aangeboden hoeveelheid (Ha). Het totale surplus wordt kleiner en het welvaartsverlies = deadweight loss = Harberger driehoek is gelijk aan vlak C
H2.1.2 minimumprijzen
Minimumprijzen dienen ter bescherming van de producent.
De minimumprijs is de prijs waaronder het product niet mag worden verkocht. Dus de minimumprijs is hoger dan de marktprijs.
Minimumprijs = garantieprijs = interventieprijs.
De overheid garandeert het aanbodoverschot op te kopen tegen de minimumprijs of ze intervenieert (grijpt in) en koopt het aanbodoverschot tegen de minimumprijs.
Dit opkopen van het overschot kost geld: het wordt betaald middels (algemene) belastingen: indirect betaalt de burger het opkopen.
H2.1.2 minimumprijzen
Gevolgen bij minimumprijzen
Minimumprijzen leiden tot een aanbodoverschot. Het overschot zal tegen een gegarandeerde minimumprijs worden opgekocht. Burgers betalen de rekening: 1. via minimumprijs die hoger is dan evenwichtsprijs en 2. via belastingen betalen de burgers de kosten van het opkopen van het overschot
H2.1.2 minimumprijzen
Het totale surplus wordt groter omdat het producenten surplus meer toeneemt dan het consumentensurplus afneemt.
Deze toename van het totale surplus wordt echter wel betaald door de belastingbetalers. De overheid koopt tenslotte het overschot op van belastinggeld.
De kosten voor het opkopen overtreffen echter toename van het totale surplus zodat de totale welvaart uiteindelijk afneemt
H2.1.2 minimumprijzen
Europees landbouwbeleid
Opgekochte landbouwproducten werden op de wereldmarkt gedumpt tegen prijzen lager dan garantieprijs.
Ook exportsubsidies werden verleend aan Europese boeren zodat ze nog konden concurreren op de wereldmarkt.
Lees blz. 24 t/m 26 over de verstorende werking van overheidsinterventies. Ook belangrijke opgaven.
H2.1.3 minimumloon
Op de arbeidsmarkt grijpt de overheid in door het instellen van een minimumloon.
Minimumloon zal meestal van toepassing zijn op ongeschoold werk.
Voordeel minimumloon: mensen hebben een bestaansminimum, ze kunnen in levensonderhoud voorzien
Nadeel minimumloon: arbeid kan vervangen worden door kapitaal meer machines i.p.v. personeel. Dat is het geval als arbeid door instellen van minimumloon duurder wordt dan investeren in kapitaalgoederen (mechanisering en/of automatisering).
Minimumloon kan dus leiden tot uitval van vraag naar arbeid en meer werkloosheid.
H2.2 belastingen en subsidies
We onderscheiden directe belastingen en subsidies en indirecte belastingen en subsidies
Directe belasting: wordt door overheid en burgers betaald over inkomen en vermogen. (box 1 en 3)
Directe subsidies: bv inkomenssteun aan gezinnen en bedrijven.
Indirecte belastingen zijn kostprijs verhogend (denk aan accijns en btw). De verkoper moet dit aan overheid afdragen
Indirecte subsidies werken kostprijs verlagend (de verkoper ontvangt de subsidie als het product is geleverd)
H2.2 belastingen en subsidies
De overheidsinvloed gaat in deze paragraaf dus over indirecte belastingen (meestal accijns, soms btw) en indirecte subsidies.
Waarom: omdat indirecte belastingen en subsidies van invloed zijn op de kostprijs van een product. Daardoor zal de aanbodfunctie veranderen.
Kortom: directe belastingen en directe subsidies spelen in deze paragrafen geen rol (deze hebben betrekking op de consumenten en niet de aanbieders)
Onthoud dit bovenstaande goed.
H2.2.1 indirecte belastingen
Indirecte belastingen leiden tot een verhoging van de marginale kosten en daardoor verschuift de aanbodlijn naar links (naar boven).
Indirecte belastingen worden (deels) doorberekend in de prijs van het product.
Indirecte belastingen komen ten goede aan de overheid. Het leidt wel tot verlies aan surplus van consumenten en producten.
Er ontstaat dus een Harberger driehoek.
Lees aandachtig blz. 29 met de uitleg en maak goed de opgaven 2.10 t/m 2.13
H2.2.1 indirecte belastingen
Afbeelding links voor heffing en afbeelding rechts na heffing van 2 euro
H2.2.1 indirecte belastingen
H2.2.1 indirecte belastingen
De Harbergerdriehoek is het welvaartverlies en heeft een waarde van 100
H2.2.2 indirecte subsidies
Om het gebruik van bepaalde producten te stimuleren kan de overheid aan producenten indirecte subsidies geven.
Indirecte subsidies worden deels doorberekend in een lagere verkoopprijs
Indirecte subsidies: de overheid neemt een deel van de productiekosten voor haar rekening.
De aanbodlijn verschuift door de subsidie naar rechts (naar beneden)
H2.2.2 indirecte subsidies
We gaan ervan uit dat er sprake is van producenten subsidie.
Wanneer de overheid producenten subsidie geeft, zullen deze producenten bij een lagere prijs bereid zijn om hun producten aan te bieden. Door de subsidie die het bedrijf heeft gekregen kan het namelijk al een gedeelte van de kosten betalen. De aanbodlijn zal door de subsidie naar onder verschuiven. Hierdoor ontstaat er een lagere evenwichtsprijs met een grotere aangeboden hoeveelheid
H2.2.2 indirecte subsidies
Als de subsidie aan de consument (= gebruiker) wordt verstrekt verandert de vraagfunctie. (zie transferopgave 2.16)
Wanneer consumenten subsidie krijgen voor een bepaald goed verandert de betalingsbereidheid van de consument. Waar de consument eerst een bepaalde prijs bereid was te betalen, wil de consument nu deze prijs betalen + de hoogte van subsidie. Doordat de betalingsbereidheid van de consumenten stijgt, verschuift de vraaglijn naar boven. Hierdoor ontstaat er een hogere evenwichtsprijs maar neemt ook de verkochte hoeveelheid toe.
H2.2.2 indirecte subsidies + belastingen
In geval van subsidies en belastingen voor de producent verandert de aanbodfunctie. Onthoud onderstaande goed.
Bij belasting of accijns nemen de kosten per eenheid product toe in de aanbodfunctie wordt P vervangen door (P – accijns) (heffing)
Bij subsidie nemen de kosten per eenheid af in de aanbodfunctie wordt P vervangen door (P + subsidie).
Om dit te begrijpen moet je goed oefenen met opgaven die bij de paragrafen 2.2.1 en 2.2.2 horen.
Veel terugkerend onderwerp op het centraal examen.
H2.
Tip voor H2. Kijk naar het aantal open vragen in de zelftest en je weet dat dit een belangrijk hoofdstuk is. Maak dan ook alle opgaven.
H3. algemene vaardigheden
De vraagfunctie kan je herschrijven naar prijsafzet-functie (GO functie) en vice versa.
Vraagfunctie begint altijd met Qv =
Prijsafzet-functie begint altijd met P =
Stel vraagfunctie Qv = -0,2p +10 herschrijf deze naar de prijsafzet-functie
Qv = -0,2p + 10 0,2p = -Qv + 10 p = -5Qv + 50
Prijsafzet-functie = GO-functie p = -5Qv + 50
H3. onvolkomen concurrentie
Bij alle marktvormen behalve volkomen concurrentie is sprake van onvolkomen concurrentie. Dit is het grootst bij de monopolie, daarna oligopolie en als laatste monopolistische concurrentie.
Producenten hebben marktmacht: het vermogen om prijzen te beïnvloeden.
Er is dan ook sprake van marktfalen: de vrije marktwerking wordt verstoord. Op de markt komt geen optimale situatie tot stand. (niet Pareto-efficiënt).
Marktfalen is het grootst bij de marktvorm monopolie.
H3. onvolkomen concurrentie
Bij de monopolist valt de marginale kostenfunctie samen met de collectieve aanbodvergelijking. Logisch aangezien er maar één aanbieder is.
De monopolist is prijszetter, hij hoeft geen rekening te houden met andere aanbieders.
Toch zou een te hoge prijs nieuwe aanbieders kunnen lokken.
Indien er twee aanbieders zijn op een markt spreek je over een duopolie
Komen er nog 1 of enkele aanbieders (dus 3 aanbieders of meer) bij dan spreken we over een oligopolie
H3.1.1 prijsdiscriminatie
De monopolie is bij uitstek geschikt om prijsdiscriminatie toe te passen.
Prijsdiscriminatie: producenten vragen verschillende prijzen aan verschillende groepen consumenten voor hetzelfde (identiek) product. Dit kan alleen als de deelmarkten strikt gescheiden zijn. Het product kan dus niet doorverkocht worden.
de aanbieder speelt in op een verschil in betalingsbereidheid om op die manier meer winst te maken (consumentensurplus af te romen).
Je ziet dus een verschillende MO op de verschillende deelmarkten.
De MK zal op beide deelmarkt gelijk zijn aangezien het om hetzelfde product gaat.
H3.1.1 prijsdiscriminatie
Twee deelmarkten: met prijsdiscriminatie
H3.2 overheidmonopolies
Overheidsmonopolie ontstaat door overheidsmaatregel of wet. Ontstaan door wet dan noemen we het een wettelijke monopolie.
Reden voor overheidsmonopolie: om industrie te beschermen of om de kwaliteit en/of onafhankelijkheid te garanderen.
Nadeel kan zijn dat bij staatsbedrijven prikkels tot efficiëntie en innovatie ontbreken.
Begrippen: nationalisatie, liberalisering, privatisering, verzelfstandiging.
Lees paragraaf 3.2 om inzicht te krijgen in deze materie
H3.3 toezicht op de markt
Overheid heeft ook als doelstelling toezicht te houden op de markt.
Hier ligt het principaal-agent probleem om de loer.
De principaal is de opdrachtgever (bv werkgever) is de agent is de opdrachtnemer (bv werknemer). Omdat de agent bij het uitvoeren van zijn taak niet alleen denkt aan het belang van de baas (opdrachtgever), maar ook aan zijn eigen belang, is er een principaal-agentprobleem.
Andere vormen van principaal-agent relaties
Aandeelhouder NV en directie NV
Overheid en bedrijf (bij infraprojecten)
Makelaar en klant die huis wil verkopen.
Garagehouder en autobezitter (bij keuring / reparatie)
H3.3 toezicht op de markt
Let bij elk principaal-agent probleem op drie elementen:
Wie huurt wie in:
wie is de principaal en wie de agent?Eigenbelang:
waarin hebben de twee partijen een (conflicterend) belang/doel?Asymmetrische informatie:
op welke wijze heeft de agent meer informatie dan de principaal?
H3.3 toezicht op de markt
https://www.youtube.com/watch?v=hLBW6wqTpDk&t=48s
H3.3 toezicht op de markt
Een principaal-agent probleem kan op twee manieren worden opgelost:
Zorg ervoor dat de agent hetzelfde belang krijgt als de principaal.
(zoals in het voorbeeld van de aandeelhouders)Verminder de asymmetrische informatie.
Als de principaal meer informatie heeft, kan de agent minder goed zijn eigenbelang nastreven.
Vaak leidt het principaal-agent probleem wel tot extra transactiekosten. Bv toezicht op de uitvoering van een project
H3.3 toezicht op de markt
Begrippen die bij het principaal-agent probleem horen zijn:
Moral hazard
Averechtse selectie
Verzonken kosten
Berovingsprobleem (hold-upprobleem)
Lees daarvoor de casus op blz. 49 en 50
H3.3.1 Mededingingswetgeving
Bedrijven kunnen onderling afspraken maken over prijs, verdeling van de markt, afzetgebied. De afspraken tussen deze bedrijven noemen we een kartel.
Kartelvorming is verboden. De ACM ziet toe dat er concurrentie is.
Daarbij is het onwenselijk dat één of enkele bedrijven teveel marktmacht hebben.
https://www.youtube.com/watch?v=lzSnGKIDbgs&t=32s
Ook hier geldt: maak alle opdrachten van de zelftest.
H4 ontbrekende markten
Soms faalt de markt zo erg dat er helemaal geen markt ontstaat. Er is bijvoorbeeld wel vraag naar goederen maar de markt ontbreekt. In dat geval levert de overheid de goederen. Denk aan straatverlichting, dijken etc
de overheid int dan belasting en deze gelden worden gebruikt om het goed te leveren.
Collectieve goederen zijn goederen die niet splitsbaar zijn in individueel leverbare eenheden. Als ze er zijn, kan iedereen er gebruik van maken. Je kunt ze dus niet per persoon verkopen. Omdat collectieve goederen niet uitsluitbaar zijn, moet de overheid ze leveren en betalen met belastinggeld.
H4.1 Asymmetrische informatie
Asymmetrische informatie houdt in dat de ene partij meer informatie (over een product) heeft dan de ander.
Dit probleem is op te lossen door:
Informatie in te winnen (vragenlijst, zoeken op internet)
Laten keuren van een product / dienst (bv woning)
Kwaliteitskeurmerk (bv Bovag)
Bovenstaande oplossingen leiden wel tot een toename van de transactiekosten. Bv bouwkundig rapport van een woning. Lidmaatschap van de Bovag.
H4.1 Averechtse selectie
Door asymmetrische informatie ontstaat voor de verzekeraars een probleem:
Averechtse selectie: alleen de slechte risico's zullen zich verzekeren Met andere woorden: alleen mensen die van zichzelf weten dat ze een groot risico lopen sluiten een verzekering af.
Maar een verzekeraar weet niet goed of iemand een goed of slecht risico is. De verzekeraar weet meestal wel de gemiddelde kans of een schade en kent dus het gemiddelde risico. De verzekeraar zal dus een gemiddelde premie vragen.
Let op: een goed risico vindt de gemiddelde premie te hoog en zal zich dus niet verzekeren. De verzekeraar blijft zitten met slechte risico veel schade-uitkeringen en te weinig premie-inkomsten (goed risico’s verzekeren zich niet) dus hij draait verlies. Uiteindelijk kan de ‘’markt falen’’
H4.1 Averechtse selectie
Averechtse selectie is dus het proces waarbij slechte risico’s de goede risico’s van de markt verdrijven.
https://www.economielokaal.nl/averechtse-selectie/
Averechtse selectie kan een reden zijn waarom de overheid ingrijpt. Dit gebeurt bij de verplichte WA voor auto’s maar ook bij de basisverzekering in de zorgverzekeringswet (de zogenaamde ziektekostenverzekering).
https://www.youtube.com/watch?v=6md8VB21fqI
H4.2 collectieve goederen
Collectieve goederen zijn goederen die door de overheid geleverd worden en positieve externe effecten met zich meebrengen. Collectieve goederen hebben drie kenmerken:
Ze zijn niet uitsluitbaar: niemand kan van het gebruik worden uitgesloten. Bv straatverlichting is er voor iedereen.
Ze zijn niet rivaliserend: het gebruik van een collectief goed door een burger gaat niet ten koste van een andere burger. Bv straatverlichting gaat niet uit als iemand er langs is gereden
Het is niet splitsbaar: het is niet te leveren in individuele eenheden bv 10 lumen/m2 (10 lux) licht per persoon.
H4.2 collectieve goederen
Voorbeelden van collectieve goederen:
Vaccinatieprogramma van kinderen (maar ook coronavaccinatie)
Dijken
Rechtspraak
Basisonderwijs
Voortgezet onderwijs
B-wegen
H4.2 meeliftgedrag
Meeliftgedrag: als meelifter profiteer je van de bereidheid van ander om te betalen. Dit kan bedrijven ervan weerhouden om actie te ondernemen (iets op de markt te brengen).
Meeliftgedrag kan worden opgelost door:
Samenwerken: er ontstaat dan wel een bindingsprobleem, zeggen dat je meedoet betekent niet dat je dat ook echt doet……
De overheid legt een bindend contract op en middels verplichte belastingen wordt een bijdrage geleverd door bedrijven / gezinnen.
H4.2 collectieve goederen
Stel: In een dorp staan twee cafés. Het pleintje waaraan de cafés liggen is nogal donker dus wat extra verlichting is wel prettig, ook gezien de aankomende warme dagen zodat de klanten langer buiten kunnen zitten.
Kosten van het collectieve goed verlichting zijn 1400 euro. Extra opbrengst per ondernemer is 1000 euro. Hoe zit de matrix eruit.
H4.2 collectieve goederen
De beste uitkomst is als beide een bijdragen leveren. Echter als ieder zijn eigen belang nastreeft zal er geen verlichting komen. Want, ik wil wel profiteren van de verlichting maar niet meebetalen. Zo denk de ander ook. Er komt dus geen verlichting.
Deze uitkomst is niet Pareto-optimaal. Want beide gaan erop vooruit als ze een andere actie kiezen dan hun dominante strategie. Hier is sprake van een gevangen dilemma.
H4.2 meeliftgedrag oplossen
Samenwerken: spelers kijken naar de collectieve opbrengsten en niet naar de individuele opbrengsten. Kijkend naar de cafés betekent dit dat ze beiden ff 700 ekkies ophoesten voor de verlichting. Het levert ze 1000 per café meer op dus de winst is euro 300 per café. Ze gaan er dus beiden op vooruit. Hier is geen sprake van kartelvorming.
Spelers binden zichzelf door de sociale norm, we kennen elkaar van de al jaren en kinderen spelen met elkaar.
Zelfbinding door zeggen iets wel of niet te doen. Ik betaal als jij dit ook doet. (dit is overigens een zwakke vorm van zelfbinding want iemand kan er makkelijk onderuit)
Geloofwaardige zelfbinding: bv gezamenlijke rekening openen. Of een stichting/bv/nv oprichten waarbij beiden partijen een financiële bijdrage in storten.
H4.2.1 Tragedy of the commons
https://www.youtube.com/watch?v=roc9VSnoMLM
https://www.youtube.com/watch?v=fcj38f50Nfk
https://www.youtube.com/watch?v=1qW7sE9quYw
https://www.youtube.com/watch?v=l7psaI1K3tY
Zelf paragraaf 4.2.1 lezen.
H4.3 Externe effecten
Externe effecten zijn effecten van productie of consumptie die niet in de prijs wordt meegenomen. Bv vervuiling van de lucht door (vlieg)verkeer wordt niet meegenomen in de prijs.
voorbeelden van externe effecten:
Een veel gebruikt voorbeeld van een negatief extern effect is ‘milieuvervuiling bij productie’. Door de milieuvervuiling van een producent daalt de welvaart van anderen.
Een ander voorbeeld van een negatief extern effect is het vandalisme rond voetbalwedstrijden. De kosten van politie, de kosten van het opruimen van rommel en de schade die ontstaat zijn allemaal niet in prijs van de kaartjes meegenomen.
Het meeluisteren naar je de muziek van je buren als je in de tuin zit kan zowel positief als negatief zijn. Als je het rotmuziek vindt is het negatief. Het wordt echter een positief extern effect als je het leuke muziek vindt.
H4.3 Externe effecten
Coase-theorema
Deze theorie stelt dat particuliere economische deelnemers het probleem van externe effecten onderling kunnen oplossen.
Bij een probleem van negatieve externe effecten, kan de veroorzaker van het probleem onderhandelen met het ‘slachtoffer’ en zo diens welvaartsverlies compenseren.In Nederland gebeurt dit steeds vakeer bij de bouw van windmolens op land. De bouwers van de windmolen onderhandelen met de bewoners in de omgeving over een financiële vergoeding voor de overlast. Op deze manier worden de bewoners gecompenseerd voor hun welvaartsverlies door het externe effect.
Overigens worden ook op deze manier dus de maatschappelijke kosten veranderd in bedrijfskosten.
H4.3 Externe effecten
Dus kenmerkende eigenschappen van (negatieve) externe effecten:
De effecten zijn onbedoeld
De effecten zijn non-monetair (niet in geld uitgedrukt)
De effecten veroorzaken schade (negatief) of baten (positief) aan anderen dan de veroorzaker
De effecten zijn niet meegerekend in de marktprijs, er is een vorm van marktfalen.
Strand vermaak vliegtuig herrie irritant storend er valt geen geld uit de lucht ter compensatie.
(vuurwerk, bloeiende weide, muziek, honden, vernieling, zwerfafval, vaccinatie corona, voetbal)
H4.3 Externe effecten
H4.3 Externe effecten internaliseren
Internaliseren: het opnemen van de negatieve externe effecten in de prijs door middel van een heffing (bv accijns op benzine). Vervuiler betaalt wordt ontmoedigd om vervuiler te zijn (denk ook aan CO2 heffing).
De prijs van de heffing is echter moeilijk te bepalen externe effecten zijn lastig in geldbedrag uit te drukken.
https://www.youtube.com/watch?v=eZxwZLZeYPs
Lees zelf rustig § 4.3.1 en § 4.3.2 --- Wel belangrijk voor je inzicht ---
