Basisstof 1:
Regeling & homeostase
Thema Regeling
Basisstof 1:
Regeling & homeostase
Thema Regeling
Programma
Leerdoelen
Uitleg basisstof 5.1 Homeostase en regelkringen
Afsluiting
Thema 5 Regeling
5.1 Homeostase en regelkringen
5.2 Het hormoonstelsel
5.3 Het zenuwstelsel
5.4 Reflexen en het autonome zenuwstelsel
5.5 Impulsegeleiding
5.6 Spieren en beweging
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat homeostase is.
Je kunt uitleggen hoe regelkringen een rol spelen bij het handhaven van homeostase bij de mens.
Inwendig milieu milieu
Inwendig milieu = bloed, lymfe,
weefselvloeistof.
Je lichaam probeert het inwendig milieu
hetzelfde te houden (= constant).
Alles waar je teveel van krijgt wordt
uitgescheiden of opgeslagen.
Huid, slijmvliezen luchtwegen en darmen =
barrière (grens) tussen in- en uitwendig milieu
Normwaarde
Je lichaam handhaaft veel factoren rondom een bepaalde waarde --> normwaarde. Het schommelt rond het dynamisch evenwicht
Voorbeelden:
Zuurstofconcentratie in het bloed
Glucosegehalte in het bloed
Osmotische waarde lichaamsvloeistoffen
Lichaamstemperatuur --> 36,5 - 37,5 °C
Omgeving en activiteit beïnvloeden dit continu.
Homeostase=zelfregulatie van een organisme
Homeostase is het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het inwendig milieu.
Regelkringen zorgen ervoor dat de
waarden niet teveel afwijken van de
normwaarden --> ze zorgen voor
homeostase.
Voorbeeld van een regelkring
Regelkringen
Bij een regelkring is sprake van negatieve of positieve terugkoppeling.
Negatieve terugkoppeling (feedback):
een toename van het resultaat veroorzaakt
een remming van het proces.
Positieve terugkoppeling (feedback):
een toename van het resultaat versterkt
het proces.
Negatieve terugkoppeling
Het resultaat van het proces heeft een remmende invloed op het proces.
Voorbeeld:
Als je te veel verbranding in je lichaam
hebt, wordt je lichaamstemperatuur
te hoog. Dit wordt gemeten en hierna
ga je minder verbranden.
Positieve terugkoppeling
Een toename van het resultaat versterkt het proces.
Voorbeeld:
Door de toename van de temperatuur
smelt het ijs op de polen. Hoe minder ijs,
hoe meer absorptie van de warmte en
hoe meer ijs smelt.
Negatieve terugkoppeling
Positieve terugkoppeling
Negatieve terugkoppeling
(O2-gehalte)
Positieve terugkoppeling
(bevalling)
Regelkringen in de BINAS
Opdracht: teken een regelkring voor de stress respons
Bij stress maakt de hypothalamus het hormoon CRH. Dit hormoon stimuleert de hypofyse om ACTH te maken. ACTH stimuleert de bijnierschors om cortisol te maken. Als de hoeveelheid cortisol groter wordt, zorgt de cortisol ervoor dat de hypothalamus minder CRH maakt en de hypofyse minder ACTH maakt
(gebruik + om positieve feedback aan te geven en - om negatieve feedback aan te geven)
Huiswerk
Lezen 5.1
Maken opdracht 1 t/m 9
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat homeostase is.
Het instandhouden van een dynamisch evenwicht in het lichaam
Je kunt uitleggen hoe regelkringen een rol spelen bij het handhaven van homeostase bij de mens.
Door positieve en negatieve terugkoppeling wordt bij verschillende processen in het lichaam een dynamisch evenwicht in stand gehouden
4.2 Hormonen
Het hormoonstelsel
Voor homeostase is communicatie tussen cellen nodig --> hormonen zijn de boodschappers
Ze worden gemaakt door hormoonklieren en afgegeven aan het bloed
De hormonen gaan zo door het hele lichaam maar geven alleen boodschappen door aan organen die receptoren voor het hormoon hebben
--> het doelwitorgaan
Hoe sterk het doelwitorgaan reageert wordt bepaald door de hormoonconcentratie en het aantal receptoren
Hormoonstelsel
Hormoonklieren die hun hormonen direct aan het bloed afgeven worden ook wel endocriene klieren genoemd en de afgifte heet secretie
Sommige klieren (zoals zweetklieren) geven het af met een afvoerbuis, dat zijn exocriene klieren en de afgifte heet excretie
Hypofyse en hypothalamus
Schildklier
-Produceert schildklierhormoon dat stofwisseling beïnvloedt door verbranding glucose te stimuleren. Stimuleert bij kinderen ook groei en ontwikkeling bottenstelsel en ontwikkeling centrale zenuwstelsel
-TSH uit hypofyse stimuleert secretie schildklierhormoon en vorming schildklierweefsel. Wordt gereguleerd door negatieve en positieve terugkoppeling
-Overactieve of onderactieve schildklier heeft gevolgen voor gewicht, energie en eetlust
Aan de slag
Maak opdr 10 t/m 19