Meten en omrekenen (Rekenen mbo niveau 4, Grootheden en eenheden 1)

O P M A A T

R E K E N E N   ·   N I V E A U 4

Meten en omrekenen

Hectoliters bier, milligram per milliliter, een as van 24,5 mm. Op je werk meet en reken je met maten die niet altijd gewoon zijn.

Les 1  ·  Grootheden en eenheden

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorRekenenMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Introductie

Studenten rekenen met voorvoegsels van het metriek stelsel, ook met minder gangbare eenheden zoals hectoliter en mg per ml. Ze ontdekken wat een meetfout met de uitkomst doet en kiezen bij een situatie een passende grootheid en eenheid. Rekenen mbo niveau 4, domein Grootheden en eenheden, ongeveer 40 minuten.

Onderdelen in deze les

O P M A A T

R E K E N E N   ·   N I V E A U 4

Meten en omrekenen

Hectoliters bier, milligram per milliliter, een as van 24,5 mm. Op je werk meet en reken je met maten die niet altijd gewoon zijn.

Les 1  ·  Grootheden en eenheden

Over deze les: les 1 van de serie Op maat, rekenen voor mbo niveau 4, ongeveer 40 minuten. Studenten rekenen met voorvoegsels van het metriek stelsel, ook met minder gangbare eenheden zoals hectoliter, rekenen met een samengestelde eenheid als mg per ml en denken na over wat een meetfout met de uitkomst doet.

Koppeling: de les hoort bij het domein Grootheden en eenheden uit de rekeneisen voor het mbo (2020), mbo-niveau 4: gangbare en minder gangbare grootheden gebruiken, bij een situatie een passende grootheid en eenheid kiezen, het effect bepalen van het juist of onjuist gebruiken van een meetinstrument en een groot aantal referentiematen gebruiken. Een rekenmachine mag, maar vraag studenten eerst te schatten. Image credit: Jeremyida002, CC BY-SA 4.0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 1

Na deze les:

1

Je kan eenheden omrekenen met voorvoegsels als kilo, hecto, centi en milli.

2

Je kan uitleggen wat een meetfout met je uitkomst doet.

3

Je kan bij een situatie een passende grootheid en eenheid kiezen.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 1

Met welke maat werk jij het vaakst op je stage of werk?

1

Lengte (mm, cm, m)

2

Gewicht (g, kg, ton)

3

Inhoud (ml, l)

4

Tijd of temperatuur

Startvraag: laat een paar studenten een voorbeeld geven uit hun beroep. Een kok weegt in grammen, een monteur meet in millimeters, een zorgmedewerker rekent met milliliters. Gebruik die voorbeelden verderop in de les.

K E R N B E G R I P

LES 1

Grootheid en eenheid

Een grootheid is wat je meet, zoals lengte, massa, inhoud of tijd. De eenheid is de maat waarin je het uitdrukt: meter, kilogram, liter, seconde. Een voorvoegsel als kilo of milli zegt hoeveel keer groter of kleiner de eenheid is.

Kernbegrip: vraag bij elk voorbeeld uit de startvraag: wat is hier de grootheid en wat is de eenheid? Bij 'de pallet weegt 640 kg' is massa (in het dagelijks leven gewicht) de grootheid en kilogram de eenheid.

Extra voor snelle studenten: noem een grootheid uit je beroep die niet in het rijtje staat, zoals druk in bar of stroom in ampère.

M E T R I E K S T E L S E L

LES 1

De voorvoegsels op een rij

  • kilo = 1000 keer zo groot

  • hecto = 100 keer zo groot

  • deca = 10 keer zo groot

  • deci = een tiende

  • centi = een honderdste

  • milli = een duizendste

In deze rij is elke stap keer 10 of gedeeld door 10. Bij m² en m³ werkt dat anders: dat zie je in les 4.

Uitleg: laat de rij zien als trap. Naar een kleinere eenheid ga je omlaag en vermenigvuldig je, naar een grotere eenheid deel je. Oefen mondeling: 2,4 hl is hoeveel liter? (240 liter) 850 mg is hoeveel gram? (0,85 g) 1,2 ton is hoeveel kg? (1200 kg, een ton is 1000 kg, geen voorvoegsel maar wel veel gebruikt).

Hulp voor wie vastloopt: schrijf de eenheden naast elkaar in een tabel en zet het getal er cijfer voor cijfer in.

V R A A G

LES 1

In een café gaat per week 3,6 hectoliter bier door de tap. Hoeveel liter is dat?

A

36 liter

B

360 liter

C

3600 liter

D

0,36 liter

Antwoord: B. Hecto is 100 keer, dus 1 hectoliter is 100 liter. 3,6 x 100 = 360 liter. Wie 36 kiest, vermenigvuldigt met 10 (deca). Wie 3600 kiest, vermenigvuldigt met 1000 (kilo). In de horeca bestellen grote zaken bier echt per hectoliter.

Z O R E K E N J E H E T U I T

LES 1

Hoeveel ml geef je?

Je werkt in de zorg. Een drank met een medicijn bevat 120 mg per 5 ml. Een cliënt moet 300 mg krijgen. Hoeveel ml geef je?

W E R K B O N

120 mg zit in 5 ml

Via 1 ml:

120 : 5 = 24 mg per ml

Nodig: 300 mg

300 : 24 = 12,5 ml

Je geeft 12,5 ml

Uitwerking: mg per ml is een samengestelde eenheid. Via 1 ml rekenen maakt het overzichtelijk. Controle: 12,5 x 24 = 300 mg. Een andere aanpak: 300 mg is 2,5 keer 120 mg, dus 2,5 x 5 ml = 12,5 ml.

Bespreek: in de zorg rekent bij risicovolle medicijnen een tweede collega het na. Een fout van een factor 10 kan hier gevaarlijk zijn.

V R A A G

LES 1

Een monteur meet een as van 2,45 cm dik. Op de werktekening staat 24,5 mm. Wat klopt?

A

De as is 10 keer te dik

B

De as is 1 mm te dun

C

De as is 0,5 mm te dik

D

De as is precies goed

Antwoord: D. 1 cm is 10 mm, dus 2,45 cm = 2,45 x 10 = 24,5 mm. Dat is precies de maat van de tekening. Wie A kiest, ziet alleen dat de getallen 10 keer verschillen en vergeet de eenheid. Op technische tekeningen staan maten bijna altijd in millimeters.

M E E T F O U T E N

LES 1

Hoe je meet, bepaalt wat je meet

Een weegschaal die niet op nul staat, telt bij elke meting hetzelfde gewicht erbij. Een meetlint dat doorhangt, geeft een te grote lengte. Een maatbeker die je schuin afleest, geeft een verkeerde waarde.

Vraag jezelf daarom altijd af: kan mijn meting fout zijn? En wordt mijn uitkomst dan te groot of te klein?

Uitleg: laat het effect zien met een voorbeeld. Een weegschaal staat op 15 g terwijl er niets op ligt. Weeg je 200 g suiker, dan lees je 215 g af. In een recept is dat weinig, bij medicijnen of een chemisch mengsel kan het veel uitmaken.

Vraag: welk meetinstrument gebruik jij op stage en wat kan daar misgaan?

V R A A G

LES 1

Een bakker weegt bloem in een bak van 350 gram. De weegschaal stond niet op nul. Hij leest 2,85 kg af. Hoeveel bloem is er?

A

2,5 kg

B

2,815 kg

C

3,2 kg

D

2,85 kg

Antwoord: A. 350 g = 0,35 kg. 2,85 - 0,35 = 2,5 kg bloem. Wie 2,815 kiest, rekent 350 g om naar 0,035 kg. Wie 3,2 kiest, telt de bak erbij op in plaats van eraf. Tip voor de praktijk: zet de bak op de weegschaal en druk dan op tarra of nul.

O P D R A C H T

LES 1

Omrekenen op de werkvloer

1

Een kapsalon gebruikt 750 ml shampoo per week. Hoeveel liter is dat in 48 werkweken?

2

Een bestelbus mag 1,2 ton laden. Een doos weegt 23,5 kg. Hoeveel dozen mogen er maximaal in?

3

Vergelijk met je buur. Welke omrekenstap vonden jullie het lastigst?

10

minute

00

second

In tweetallen

Opdracht: antwoorden. Shampoo: 750 x 48 = 36.000 ml = 36 liter. Bestelbus: 1,2 ton = 1200 kg. 1200 : 23,5 = 51,06. Afronden naar beneden: 51 dozen (51 x 23,5 = 1198,5 kg, 52 dozen is 1222 kg en dat is te zwaar).

Extra voor snelle studenten: er gaan ook nog 6 kratten van 18,5 kg mee. Hoeveel dozen mogen er dan in? (6 x 18,5 = 111 kg, 1200 - 111 = 1089 kg, 1089 : 23,5 = 46,3, dus 46 dozen.)

V R A A G

LES 1

Op de energierekening van een kapsalon staat het stroomverbruik van een jaar. In welke eenheid staat dat?

A

kilowatt (kW)

B

volt (V)

C

kilowattuur (kWh)

D

ampère (A)

Antwoord: C. Verbruik is energie: vermogen keer tijd. Dat druk je uit in kilowattuur. Een föhn van 2 kW die een half uur aanstaat, verbruikt 2 x 0,5 = 1 kWh. Kilowatt is het vermogen (hoe sterk een apparaat is), volt de spanning en ampère de stroomsterkte. Op energierekeningen staat stroomverbruik in kWh.

J O U W A N T W O O R D

LES 1

Je loopt op een werkdag 10.000 stappen. Hoeveel kilometer is dat ongeveer? Leg uit welke referentiemaat je gebruikt.

Open vraag: de referentiemaat is je eigen staplengte. Laat studenten die meten: zet 10 gewone stappen, meet de afstand en deel door 10. Bij een staplengte van 0,7 m: 10.000 x 0,7 = 7000 m = 7 km. Bij 0,6 m is het 6 km. Bespreek dat een schatting met een eigen referentiemaat vaak goed genoeg is, en wanneer niet.

Extra voor snelle studenten: hoeveel stappen zet jij voor een kilometer? (bij 0,7 m: 1000 : 0,7 = ongeveer 1430 stappen)

S T E L L I N G

LES 1

Op je werk is een schatting meestal goed genoeg. Precies rekenen is iets voor school.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: er is geen goed of fout antwoord. Laat studenten voorbeelden geven van beide kanten. Bij verf of tegels mag je ruim schatten. Bij medicijnen, een elektrische installatie of het laadvermogen van een bus moet het precies. Een goede vakkracht weet wanneer welke van de twee nodig is.

T E R U G B L I K

LES 1

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Voorvoegsels

2

Meetfouten

3

Grootheid en eenheid kiezen

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Tijd, snelheid en samengestelde eenheden

Kilometer per uur, liter per 100 km, megabyte per seconde. Volgende les reken je met eenheden waar 'per' in zit en plan je een rit met pauzes.

  • Je kan rekenen met afstand, snelheid en tijd.

  • Je kan km per uur omrekenen naar meter per seconde.

Volgende les: Grootheden en eenheden 2, les 2 van de serie.

Klik hier

Image credit: LessonUp