BST 4. De evolutietheorie
BST 4. De evolutietheorie
Deze les
Leerdoelen
Introductie evolutie
Uitleg
Aan de slag
Leerdoelen
Je kunt de evolutietheorie omschrijven
Je kunt het verband tussen erfelijkheid en evolutie verklaren
Je kunt de evolutionaire functie van fenotypen verklaren --> vorm-functie-denken
Waar geloof jij in als je denkt aan evolutie?
Evolutie
Ontwikkeling van het leven op aarde waarbij soorten ontstaan, veranderen en of verdwijnen
Charles Darwin
Engelse onderzoeker in de 19de eeuw
Grondlegger van de evolutietheorie
Variatie in genotypen
Bij geslachtelijke voortplanting ontstaat variatie in genotypen
Ook mutaties zorgen daarvoor
Mutatie=spontane verandering in DNA
Nieuwe genotypes --> Nieuwe fenotypes
Natuurlijke selectie
Organismen kan goed of minder goed aan zijn omgeving zijn aangepast --> bepaalt zijn overlevingskans
Organismen met 'goede' eigenschappen voor de omgeving
- Krijgt (veel) nakomelingen
- De goede eigenschappen worden doorgegeven
In het poolgebied (sneeuw) wie heeft de grootste kans om te overleven en voort te planten?
De rode vos
De witte vos
Ontstaan van soorten
Organismen vallen onder één soort wanneer ze met elkaar kunnen voortplanten en daar vruchtbare nakomelingen uit komen.
Leg uit hoe de giraffe een lange nek heeft door natuurlijke selectie
Argumenten voor evolutie
Fossielen
Overeenkomsten in bouw of functie
Overeenkomsten in embryonale ontwikkeling
Rudimentaire organen
Overeenkomst in cellen en stoffen
Overeenkomsten in DNA
Fossielen
zachte delen
verdwijnen
harde delen
verstenen
Fossielen
Fossielen zijn versteende overblijfselen van organismen of afdrukken van organismen in gesteenten.
Fossielen kunnen ontstaan als resten van organismen snel worden bedekt door sedimenten (zand/klei)
Vaak in bepaalde gesteentelagen van een bepaalde ouderdom
In de loop der tijd blijken soorten te zijn ontstaan, veranderd en/of verdwenen
Overeenkomst in bouw
Organen met een verschillende functie vertonen overeenkomsten in bouw
Zij zijn dus waarschijnlijk uit dezelfde grondvorm (voorouder) ontstaan
Door aanpassingen aan verschillende milieus hebben organen van de oorspronkelijke voorouders verschillende functies gekregen.
Overeenkomst in embryonale ontwikkeling
Overeenkomst in functie
Organen hebben weinig overeenkomsten in bouw, maar wel dezelfde functie
Ze zijn dus waarschijnlijk niet uit dezelfde grondvorm (voorouder) ontstaan
De aanpassing is meerdere keren
door evolutie ontstaan
Organen met dezelfde functie, maar een andere bouw/evolutionaire geschiedenis.
Rudimentaire organen
Organen die geen functie meer hebben en niet of nauwelijks tot ontwikkeling komen.
Door aanpassingen aan verschillende milieus hebben organen van de oorspronkelijke voorouders hun functie verloren.
Overeenkomst in cellen en stoffen
Cellen van organismen vertonen overeenkomsten in celbouw en celonderdelen.
In deze cellen vinden processen plaats zoals celdeling en verbranding. Bij bijna alle organismen verlopen deze processen op dezelfde manier.
Cellen hebben overeenkomstige stoffen zoals DNA en eiwitten
Tegenwoordig steeds meer mogelijk: DNA vergelijken
Overeenkomst in DNA
DNA is tegenwoordig 'af te lezen' en laat overeenkomsten zien:
Mensen en apen hebben een gezamenlijke voorouder.
Hoe noem je versteende afdrukken van organismen?
Rudimentair
Fossielen
Analoge gesteenten
Wat is een rudimentair orgaan?
Een orgaan dat je voorouders ook hadden
Een orgaan dat je niet langer nodig hebt
Een orgaan waar je niet buiten kunt
Wat is GEEN argument voor evolutie?
Fossielen
Rudimentaire organen
Overeenkomsten in cellen
Uitsterven van soorten
Opdrachten
Maak BST 4 De Evolutietheorie via BvJ