Identiteit: wie ben jij?
Identiteit: wie ben jij?
Open herkenbaar en dichtbij de leefwereld van studenten. Kondig aan dat identiteit over meer gaat dan alleen uiterlijk of afkomst.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat identiteit betekent en hoe familie, vrienden, school, cultuur, sociale media en verwachtingen invloed hebben op wie iemand is.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij identiteit?
Gebruik dit als startactivatie na de lesdoelen. Verwachte woorden: wie je bent, familie, vrienden, hobby's, afkomst, school, karakter, online, cultuur. Kies daarna 2 of 3 woorden uit de wolk om kort te bespreken.
Wie ben jij?
Op de vraag 'Wie ben ik?' kun je veel soorten antwoorden geven:
eigenschappen
rollen
hobby's
achtergrond
interesses
wat jij belangrijk vindt
De oorspronkelijke les vraagt hier om een korte schrijfopdracht. In deze contentversie staat alleen de inhoudelijke start: identiteit begint met meerdere soorten antwoorden.
Meer dan één ding
Identiteit bestaat niet uit één onderdeel.
Iemand kan tegelijk student, dochter, vriend, voetballer, Nederlander, gamer en collega zijn.
Geen enkel onderdeel zegt alles over iemand.
Benadruk meteen de kern van de les: identiteit is meervoudig. Dit helpt later bij rollen, verwachtingen en stereotypen.
Wat is identiteit?
Identiteit is hoe jij jezelf ziet en wat jou maakt tot wie jij bent.
Je identiteit bestaat uit verschillende onderdelen.
Je identiteit kan ook veranderen door nieuwe ervaringen, nieuwe keuzes en andere mensen om je heen.
Deze slide heeft geen instructies
Twee kanten van identiteit
Sociale identiteit
Persoonlijke identiteit
De groepen en rollen waar jij bij hoort:
familie
vrienden
opleiding
werk
buurt
cultuur of geloof
Wie jij bent als persoon:
karakter
interesses
talenten
keuzes
dromen
waarden
Houd de begrippen eenvoudig. Geef eventueel voorbeelden uit de klas zonder studenten persoonlijk te laten delen.
Identiteit verandert
Wat bij jou past, kan later anders worden.
nieuwe vrienden
stage of werk
belangrijke gebeurtenissen
andere doelen
Veranderen betekent niet dat je nep bent.
Veel studenten denken dat 'jezelf zijn' altijd hetzelfde betekent. Leg uit dat groei en verandering normaal zijn.
Wat past het best bij identiteit?
Alleen je uiterlijk
Hoe jij jezelf ziet
Alleen je vrienden
Je schoolniveau
Toetst de basisdefinitie van identiteit uit slides 4-6. De afleiders zijn bewust losse onderdelen die studenten soms verwarren met identiteit als geheel.
Maak de tekst compleet
Je identiteit is hoe jij jezelf ziet. Die bestaat uit verschillende onderdelen. Je kunt een persoonlijke en een sociale identiteit hebben. Die kan ook veranderen door nieuwe ervaringen.
De kernwoorden komen letterlijk terug uit de voorafgaande inhoudsslides.
Wat beïnvloedt jou?
Je identiteit ontstaat niet vanzelf.
Invloed kan komen van:
opvoeding en familie
vrienden
school en stage
cultuur
sociale media
ervaringen en gebeurtenissen
normen en waarden
Deze slide heeft geen instructies
Invloeden om je heen
Niet elke invloed is even sterk.
Voor de één is familie heel belangrijk.
Voor de ander juist vrienden, school, geloof, muziek of online contact.
Jij bepaalt zelf wat voor jou veel betekent.
Benadruk veiligheid: studenten hoeven niet alles persoonlijk te vertellen om het onderwerp te begrijpen.
Voorbeelden uit het dagelijks leven
Invloed zie je vaak in gewone situaties:
thuis leer je gewoontes en regels
op school ontdek je wat je kunt
op stage leer je verantwoordelijkheid
vrienden beïnvloeden stijl en taal
online zie je voorbeelden en meningen
Maak de koppeling met hun leefwereld zo concreet mogelijk. Gebruik herkenbare voorbeelden uit mbo, stage en social media.
Welke invloed past het best bij sociale identiteit?
Vriendengroep
Talenten
Dromen
Karakter
Controleert het verschil tussen persoonlijke identiteit en sociale identiteit, gekoppeld aan invloeden en groepen.
Noem één invloed op identiteit en zeg kort waarom.
Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over familie, vrienden, school, stage, cultuur, sociale media, gebeurtenissen of normen en waarden. Laat studenten alleen delen wat zij willen.
Verschillende rollen
Mensen hebben meerdere rollen.
op school: student
thuis: zoon, dochter, broer of zus
op werk: werknemer
bij vrienden: vriend of vriendin
Bij elke rol horen vaak andere verwachtingen.
Deze slide heeft geen instructies
Rollen en verwachtingen
Een rol zegt iets over wat anderen van jou verwachten.
Bijvoorbeeld:
op stage op tijd komen
thuis helpen
in een vriendengroep loyaal zijn
Die verwachtingen kunnen bij elkaar passen, maar soms ook botsen.
Hier leg je de brug naar de casus van Jayden: verschillend gedrag in verschillende groepen is normaal.
Casus: Jayden
Jayden is thuis de oudste broer en zorgt vaak voor zijn jongere zusjes.
Op school is hij stil en laat hij anderen vaak beslissen.
Op zijn voetbalclub is hij aanvoerder en neemt hij veel verantwoordelijkheid.
Laat zien dat één persoon tegelijk zorgzaam, rustig en leidinggevend kan zijn. Dat zijn geen tegenstrijdigheden.
Wat laat Jayden zien?
Bij Jayden zie je meerdere rollen:
thuis: zorgende broer
op school: rustige student
op de club: aanvoerder
Hij gedraagt zich niet overal hetzelfde, maar dat betekent niet dat hij niet zichzelf is.
Belangrijke kernzin: ander gedrag in een andere situatie betekent niet automatisch 'onecht'.
Wat laat de casus van Jayden vooral zien?
Je hebt maar één rol
Ander gedrag is nep
Rollen kunnen verschillen
School bepaalt alles
Sluit aan op slides 10-13 over rollen en verwachtingen.
In welke rol merk jij vaak andere verwachtingen?
School
Thuis
Werk/stage
Vrienden
Deze slide heeft geen instructies
Zelfbeeld en beeld van anderen
Zelfbeeld = hoe jij jezelf ziet.
Beeld van anderen = hoe andere mensen jou zien.
Die twee beelden zijn niet altijd hetzelfde.
Deze slide heeft geen instructies
Eenzelfde persoon, twee beelden
Een student ziet zichzelf als rustig en serieus.
Klasgenoten vinden hem stil en afstandelijk.
Beide beelden kunnen tegelijk bestaan, omdat mensen naar ander gedrag kijken.
Leg uit dat perspectief meespeelt: jezelf ken je van binnen, anderen zien vooral wat je laat merken.
Waarom verschillen die beelden?
Mensen kijken vanuit hun eigen ervaring.
Ze zien maar een deel van jou:
een bepaalde situatie
een bepaald moment
één rol
één eerste indruk
Daarom is één beeld nooit het hele verhaal.
Deze slide bereidt studenten voor op het thema hokjes en vooroordelen.
Wat is zelfbeeld?
Wat je online laat zien
Hoe anderen jou zien
Hoe jij jezelf ziet
Bij welke groep je hoort
Herhaling van het verschil tussen zelfbeeld en beeld van anderen.
Waarom kunnen twee beelden van één persoon kloppen?
Laat terugkomen dat mensen vaak maar een deel zien: één situatie, één rol, eerste indruk of eigen ervaring. Meerdere antwoorden zijn mogelijk.
Hokjes en snelle oordelen
In de samenleving worden mensen vaak snel in hokjes geplaatst.
Dan kijkt iemand vooral naar één onderdeel van iemands identiteit, zoals leeftijd, opleiding, kleding, afkomst of uiterlijk.
Daardoor zie je niet de hele persoon.
Deze slide heeft geen instructies
Stereotype en vooroordeel
Stereotype
Een mening over iemand zonder die persoon goed te kennen.
Voorbeeld:
'Mbo-studenten kunnen niet goed leren.'
Een algemeen beeld over een groep mensen.
Voorbeeld:
'Jongeren zitten alleen maar op hun telefoon.'
Vooroordeel
Houd het onderscheid scherp: stereotype gaat over een groep, vooroordeel wordt toegepast op mensen zonder echte kennis.
Waarom is dit een probleem?
Stereotypen en vooroordelen kunnen zorgen voor:
verkeerde verwachtingen
buitensluiten
onzekerheid
oneerlijke kansen
Een kenmerk van een groep zegt nooit alles over een individu.
Noem eventueel voorbeelden uit stage, school of solliciteren, maar houd het veilig en algemeen.
Wat is een vooroordeel?
Een eerste indruk
Een groep waar je bij hoort
Een mening zonder iemand te kennen
Een keuze over je toekomst
Toetst het onderscheid tussen stereotype en vooroordeel na slides 17-19.
Vul de begrippen in
Een stereotype is een algemeen beeld over een groep. Een vooroordeel is een mening over iemand zonder die persoon goed te kennen. Daardoor ontstaan soms oneerlijke kansen of buitensluiten.
Gebruik dit om de twee kernbegrippen scherp uit elkaar te houden.
Casus 1: Aya
Aya wil later automonteur worden.
Mensen zeggen regelmatig dat dit vooral een mannenberoep is.
Hier spelen identiteit, verwachtingen en stereotiepe ideeën over werk mee.
Benadruk dat interesses en talenten niet door stereotype rolpatronen bepaald hoeven te worden.
Casus 2: Yassin
Yassin draagt graag nette kleding en houdt van klassieke muziek.
Zijn vrienden zeggen dat dit niet bij hem past.
Hier zie je druk vanuit een groep en verwachtingen over wat 'normaal' is.
Laat zien dat groepsdruk ook invloed heeft op hoe iemand zichzelf durft te laten zien.
Casus 3: Noah
Noah gedraagt zich op TikTok heel uitbundig, terwijl hij op school erg rustig is.
Dat kan komen door verschillende rollen, verschillende doelen en een andere omgeving.
Online en offline hoeven niet precies hetzelfde te zijn.
Koppel deze casus later aan online identiteit en beeldvorming.
Casus 4: Sophie
Sophie komt uit een familie waarin iedereen verwacht dat zij later in het familiebedrijf gaat werken.
Zelf wil zij iets anders.
Hier botsen familieverwachtingen en persoonlijke keuzes.
Maak duidelijk dat identiteit ook gaat over eigen richting kiezen, niet alleen over afkomst of familie.
Wat zie je in de casussen?
In alle casussen komen dezelfde punten terug:
meerdere kanten van identiteit
invloed van andere mensen
verwachtingen van groepen
ruimte voor eigen keuze
respect voor verschillen
Dit is de samenvattende brug vóór online identiteit en de afsluiting.
Welke casus gaat vooral over online en offline verschil?
Aya
Sophie
Noah
Yassin
Koppelt de casussen aan online identiteit.
Welke verwachting zie je in één van de casussen?
Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld: verwachtingen van anderen, groepsdruk, familie, stereotypes, eigen keuzes of respect voor verschillen.
Online identiteit
Online kiezen mensen vaak bewust wat zij laten zien.
Bijvoorbeeld vooral grappige, mooie, stoere of succesvolle kanten.
Een profiel laat dus meestal maar een deel van iemand zien.
Deze slide heeft geen instructies
Online en offline
Er kan verschil zijn tussen:
wie ben ik?
wat laat ik zien?
wat denken anderen dat ik ben?
Daardoor kan online snel een verkeerd beeld ontstaan.
Verwijs eventueel terug naar Noah: ander gedrag online betekent niet meteen dat iemand nep is.
Invloed van likes en reacties
Likes, comments en volgers kunnen invloed hebben op hoe iemand naar zichzelf kijkt.
Positieve reacties kunnen bevestigen.
Negatieve reacties kunnen onzeker maken.
Sociale media beïnvloeden dus ook identiteit.
Houd het dichtbij en niet moralistisch. Het gaat om invloed, niet om goed of fout.
Identiteit in de samenleving
In een samenleving met veel verschillen is het belangrijk om verder te kijken dan één label.
Mensen kunnen bij meerdere groepen horen.
Respect begint bij erkennen dat identiteit meervoudig en veranderlijk is.
Dit is de burgerschapskoppeling: samenleven vraagt om respect, openheid en kritisch kijken naar hokjes.
Wat neem je mee?
Identiteit is hoe jij jezelf ziet en wat jou maakt tot wie jij bent.
Identiteit heeft meerdere kanten.
Rollen en groepen horen daarbij.
Andere mensen en ervaringen hebben invloed.
Stereotypen en vooroordelen geven geen compleet beeld.
Gebruik deze slide als inhoudelijke afronding vóór de begrippenlijst.
Waarom kan online snel een verkeerd beeld ontstaan?
Omdat niemand reageert
Omdat school belangrijker is
Omdat je maar een deel ziet
Omdat profielen privé zijn
Gebaseerd op slides 25-28: online laat vaak maar een deel van iemand zien.
Stelling: mensen stoppen anderen te snel in hokjes.
Helemaal eens
Eens
Oneens
Helemaal oneens
Deze slide heeft geen instructies
Wat is één ding dat jij uit deze les onthoudt?
Exit ticket: reflectie zonder goed of fout. Laat studenten kort formuleren wat is blijven hangen.
Welk deel van de les hielp jou het meest begrijpen?
Exit ticket: laat studenten nadenken over hun leerproces. Antwoorden kunnen gaan over casussen, voorbeelden, stellingen of begrippen.
Begrippen
identiteit - hoe jij jezelf ziet en wat jou maakt tot wie jij bent
persoonlijke identiteit - jouw eigenschappen, talenten, interesses, keuzes en waarden
sociale identiteit - de groepen en rollen waar jij bij hoort
rol - de plek die jij in een situatie of groep hebt
zelfbeeld - hoe jij naar jezelf kijkt
beeld van anderen - hoe andere mensen jou zien
verwachting - wat mensen denken dat jij hoort te doen of te zijn
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
stereotype - een algemeen beeld over een groep mensen
vooroordeel - een mening over iemand zonder die persoon goed te kennen
hokjesdenken - mensen snel indelen op basis van één kenmerk
invloed - wat effect heeft op hoe jij denkt, voelt of kiest
cultuur - gewoontes, normen en waarden van een groep mensen
normen en waarden - ideeën over wat belangrijk, goed of passend is
Deze slide heeft geen instructies