De Eerste Wereldoorlog
minute
second
De Eerste Wereldoorlog
minute
second
Open met het grote geheel: een oorlog tussen veel landen, met nieuwe wapens en grote gevolgen voor Europa én Nederland.
Lesdoel
ik kan uit leggen wie er vochten in de Eerste Wereldoorlog, hoe er werd gevochten en welke gevolgen de oorlog had voor Duitsland en Nederland.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij de Eerste Wereldoorlog?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als oorlog, landen, wapens, loopgraven of Nederland.
Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog was een grote Europese oorlog van 1914 tot 1918.
Vanaf 1917 vochten ook de Verenigde Staten mee.
Door de deelname van veel landen werd het een oorlog met wereldwijde betekenis.
Deze slide heeft geen instructies
Wereldoorlog
Een oorlog waaraan veel landen meedoen
Landen uit meerdere werelddelen raken betrokken
De Eerste Wereldoorlog groeide uit tot zo'n wereldoorlog
Benadruk dat de kern eerst in Europa lag, maar dat kolonies en later ook de Verenigde Staten zorgden voor een groter wereldconflict.
Bondgenoot en bondgenootschappen
Een bondgenoot is een medestander: een land dat aan jouw kant staat.
In de Eerste Wereldoorlog sloten landen zich aan in groepen bondgenoten.
Daardoor kon een conflict tussen enkele landen uitgroeien tot een veel grotere oorlog.
Deze slide heeft geen instructies
Twee kampen
De oorlog werd vooral uitgevochten door twee grote kampen
De Centralen en de Geallieerden
Daarnaast waren er ook landen die neutraal bleven
Deze slide bereidt de begrippen voor die op de volgende slides afzonderlijk worden uitgelegd.
Centralen
Duitsland, Oostenrijk en hun bondgenoten
Op veel kaarten zie je deze landen in blauw
Zij vormden één van de twee grote kampen in de oorlog
Deze slide heeft geen instructies
Geallieerden
De Geallieerden waren de bondgenoten van het andere kamp
Op veel kaarten zie je deze landen in groen
Zij vochten tegen de Centralen
Deze slide heeft geen instructies
Neutraal
Neutraal betekent onpartijdig.
Een neutraal land kiest geen kant in de oorlog en vecht niet mee.
Niet elk land in Europa sloot zich dus aan bij een van beide kampen.
Deze slide heeft geen instructies
Nationalisme
Grote liefde voor eigen land, volk en cultuur
Het idee dat het eigen land het beste is
Dit kon spanningen tussen landen versterken
Gebruik hier eenvoudig taalgebruik: trots op je eigen land kan omslaan in wantrouwen of vijandigheid tegenover andere landen.
Waarom werd de oorlog zo groot?
Nationalisme + bondgenootschappen → meer spanning tussen landen.
Toen er oorlog uitbrak, werden bondgenoten meegetrokken in het conflict.
Zo veranderde een Europees conflict in de Eerste Wereldoorlog.
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent het woord 'neutraal'?
Niet meedoen
Mee aanvallen
Gebieden afstaan
Bondgenoten zoeken
Sluit aan op de eerste uitleg over kampen, bondgenoten en neutrale landen.
Maak de tekst compleet
In de Eerste Wereldoorlog vochten twee grote kampen tegen elkaar: de Centralen en de Geallieerden. Sommige landen bleven neutraal en kozen geen kant. Door nationalisme en bondgenootschappen werd de spanning tussen landen groter.
Alle vier de kernbegrippen uit het eerste blok komen terug in samenhang.
Waarom kon nationalisme de oorlog groter maken?
Bespreek dat nationalisme spanningen kan vergroten doordat landen zichzelf beter vinden dan andere landen en sneller tegenover elkaar komen te staan.
Front
Het front is de plaats waar gevochten wordt
Daar staan legers tegenover elkaar
In de Eerste Wereldoorlog lag een belangrijk deel van de strijd aan het front in loopgraven
Deze slide heeft geen instructies
Hoe werd er gevochten?
Er werd gevochten via land, in de lucht en onder water.
De oorlog speelde zich dus niet alleen af op één plek.
Nieuwe techniek maakte de strijd groter en gevaarlijker.
Deze slide heeft geen instructies
Loopgraven
Greppels waarin soldaten zich verschuilen
Vanuit daar beschieten zij de vijand
Loopgraven hoorden bij de zware gevechten aan het front
Maak duidelijk dat soldaten in loopgraven enige bescherming hadden, maar dat de omstandigheden zwaar en gevaarlijk bleven.
Industriële revolutie
Ingrijpende verandering in productie
Handarbeid werd vervangen door machines
Daardoor konden wapens sneller en in grotere aantallen worden gemaakt
Verbind dit direct aan de oorlog: industrie maakte massaproductie van wapens mogelijk en veranderde hoe oorlog werd gevoerd.
Nieuwe wapens door techniek
Door de industriële revolutie werden veel nieuwe wapens ingezet:
tanks, zeppelins, vliegtuigen, duikboten, gifgas, vlammenwerpers en mitrailleurs.
De oorlog werd daardoor sneller, dodelijker en grootschaliger.
Deze slide heeft geen instructies
Mitrailleurs
Een mitrailleur is een machinegeweer
Hiermee konden soldaten snel veel kogels afvuren
Dat maakte aanvallen op open terrein extra gevaarlijk
Deze slide heeft geen instructies
Gifgas
Voor het eerst door de Duitsers gebruikt
Bedoeld om soldaten uit de loopgraven te drijven
Het gas was zwaarder dan lucht en zakte de loopgraven in
Noem mondeling dat het inademen van gifgas dodelijk kon zijn en tot een gruwelijke dood leidde, zonder de slide te zwaar te maken.
Camouflagepak
Een uniform of kleding waarin je minder opvalt
Handig aan het front, waar vijanden elkaar probeerden te zien en te raken
Bescherming hing dus niet alleen af van wapens, maar ook van uitrusting
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het front?
Een wapenfabriek
Een neutraal gebied
De plek van gevechten
Een opvangkamp
Controleert het kernbegrip van dit blok.
Vul de juiste woorden in
In de Eerste Wereldoorlog werd gevochten via land, in de lucht en . Soldaten verscholen zich vaak in aan het . Door de industriële revolutie kwamen er nieuwe wapens, zoals en mitrailleurs.
De tekst verbindt plaats, manier van vechten en nieuwe wapens in één geheel.
Welk nieuw wapen lijkt jou het gevaarlijkst voor soldaten?
Mitrailleurs
Gifgas
Duikboten
Vliegtuigen
Deze slide heeft geen instructies
De oorlog stopt
Aan het einde van de oorlog gaf Duitsland zich over.
Daarmee kwam er een einde aan de gevechten van de Eerste Wereldoorlog.
Maar de gevolgen voor Duitsland waren toen nog lang niet voorbij.
Deze slide heeft geen instructies
Verdrag van Versailles
In 1919 werd de oorlog beëindigd met het Verdrag van Versailles.
Duitsland kreeg de schuld van de oorlog en werd zwaar gestraft.
Het land moest ook veel gebieden afstaan.
Deze slide heeft geen instructies
Herstelbetalingen
Herstelbetalingen zijn schadevergoedingen.
Duitsland moest deze betalen omdat het de schuld kreeg van de Eerste Wereldoorlog.
Dat legde een zware last op het land na de oorlog.
Deze slide heeft geen instructies
Duitsland na de oorlog
Na de oorlog moest Duitsland herstelbetalingen doen.
Er ontstonden grote werkloosheid en een crisis.
Veel mensen waren ontevreden en zochten naar oplossingen voor de problemen.
Deze slide heeft geen instructies
Adolf Hitler
Hitler had in het leger gezeten
In de Eerste Wereldoorlog was hij korporaal
Na de oorlog dacht hij dat hij de oplossing had voor de problemen in Duitsland
Blijf feitelijk en kort. Deze les gaat niet diep in op de Tweede Wereldoorlog, maar laat wel zien dat de situatie na 1918 gevolgen had voor Duitsland.
Dictator
Een dictator is een alleenheerser
Zo iemand heeft heel veel macht in één land
In onrustige tijden kunnen sommige mensen zo'n leider gaan steunen
Deze slide heeft geen instructies
Welk land gaf zich aan het einde van de oorlog over?
Frankrijk
België
Duitsland
Nederland
Toetst de overgang van oorlog naar gevolgen.
Maak de tekst af
In 1919 werd de oorlog beëindigd met het Verdrag van Versailles. Duitsland kreeg de schuld en moest herstelbetalingen doen. Daarna ontstonden grote werkloosheid en een crisis. In zo'n onrustige tijd konden mensen een dictator gaan steunen.
Leg de causale lijn nog eens uit: verdrag, straf, economische problemen, steun voor sterke leiders.
Waarom waren veel Duitsers na de oorlog ontevreden?
Verwachte elementen: Duitsland moest betalen, verloor gebieden, er was werkloosheid en crisis, mensen zochten oplossingen of sterke leiders.
Nederland bleef neutraal
Nederland was in de Eerste Wereldoorlog neutraal.
Dat betekent dat Nederland niet meevocht.
Toch had de oorlog wel invloed op het land.
Deze slide heeft geen instructies
Handel was lastig
Voor Nederland was het moeilijk om handel te drijven.
Als je met een land handelde, kon het lijken alsof je dat land steunde.
Neutraal blijven was dus niet altijd eenvoudig.
Deze slide heeft geen instructies
Vluchtelingen en opvang
Een vluchteling is iemand die uit zijn land vlucht omdat het daar niet veilig is
In vluchtelingenkampen werden vluchtelingen opgevangen
Ook in Nederland was de oorlog dus merkbaar
Deze slide heeft geen instructies
Smokkelen
Smokkelen is iets meenemen terwijl dat verboden is.
Vanuit Nederland werd tijdens de oorlog naar België gesmokkeld.
Voorbeelden zijn boter, zout en vee.
Je kunt toelichten dat schaarste en grensbewaking smokkel belangrijk maakten.
Nederland in één beeld
Nederland vocht niet mee, maar merkte de oorlog toch.
Neutraal blijven, moeilijke handel, vluchtelingenopvang en smokkel hoorden bij de Nederlandse situatie.
Zo stond Nederland buiten de strijd, maar niet buiten de gevolgen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat werd vanuit Nederland naar België gesmokkeld?
Hout, kolen, staal
Boter, zout, vee
Tanks, gas, munitie
Brood, kleding, goud
Plausibele afleiders sluiten aan bij oorlog, handel en schaarste.
Vul de begrippen in
Nederland bleef in de Eerste Wereldoorlog neutraal en vocht dus niet mee. Toch was handel vaak lastig. Ook kwamen er vluchtelingen naar Nederland en werd er naar België gesmokkeld.
Vat de Nederlandse situatie samen in vier kernwoorden.
Hoe merkte Nederland de oorlog zonder mee te vechten?
Goede antwoorden noemen dat Nederland niet meevocht, maar wel gevolgen merkte zoals moeilijke handel, opvang van vluchtelingen en smokkel.
Wat is één ding dat je uit deze les zeker onthoudt?
Laat leerlingen één inzicht kiezen en kort toelichten waarom dat is blijven hangen.
Welk onderdeel hielp jou het meest om de les te begrijpen?
Gebruik de antwoorden om te zien welke uitleg of voorbeelden het meeste houvast gaven.
Welk deel van deze les vond je het moeilijkst?
Peil waar nog verwarring zit, bijvoorbeeld bij bondgenootschappen, nieuwe wapens of de gevolgen voor Duitsland en Nederland.
Begrippenlijst
Centralen - Duitsland, Oostenrijk en hun bondgenoten in de Eerste Wereldoorlog.
Geallieerden - Bondgenoten van het andere kamp in de Eerste Wereldoorlog.
bondgenoot - Medestander.
neutraal - Onpartijdig; niet meedoen aan de oorlog.
nationalisme - Grote liefde voor eigen land, volk en cultuur.
wereldoorlog - Oorlog waaraan veel landen uit verschillende werelddelen meedoen.
front - Plaats waar gevochten wordt.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Eerste Wereldoorlog - Grote Europese oorlog van 1914 tot 1918.
industriële revolutie - Verandering waarbij handarbeid wordt vervangen door machines.
loopgraven - Greppels waarin soldaten zich verschuilen.
mitrailleurs - Machinegeweren.
gifgas - Gaswapen dat soldaten uit loopgraven moest drijven.
camouflagepak - Kleding waarin je minder opvalt.
smokkelen - Iets meenemen terwijl dat verboden is.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
vluchteling - Iemand die uit zijn land is gevlucht omdat het er niet veilig is.
vluchtelingenkampen - Plekken waar vluchtelingen worden opgevangen.
herstelbetalingen - Schadevergoeding die Duitsland moest betalen na de oorlog.
Verdrag van Versailles - Verdrag uit 1919 dat de Eerste Wereldoorlog beëindigde.
dictator - Alleenheerser.
Adolf Hitler - Voormalig korporaal uit de Eerste Wereldoorlog die later beweerde de problemen van Duitsland te kunnen oplossen.
Deze slide heeft geen instructies