Welkom
Binnen = beginnen
Pak je boek en ga naar de juiste pagina.
Welkom
Binnen = beginnen
Pak je boek en ga naar de juiste pagina.
Wat gaan we doen?
We gaan de komende weken aan de slag met Taalverzorging.
De volgende onderwerpen komen aan bod:
Hoofdletters en leestekens
Bijvoeglijk naamwoorden
Meervouden
Verkleinwoorden
Afkortingen
Aan elkaar of los
Tussenletters
Koppelteken en trema
Met of zonder n
Leerdoelen
De komende week werken we aan de volgende leerdoel:
Ik kan foutloos spellen.
Hoofdletters
Bijzondere gevallen:
Feestdagen wel, maar afleidingen van feestdagen niet, zoals: kerstboom en paasviering.
Begint de zin met een 's, zoals: 's Ochtends sta ik vroeg op. De eerste letter na de 's schrijf je met een hoofdletter.
Begint de zin met een teken, bijvoorbeeld € of %. Dan schrijf je de eerst volgende letter niet met een hoofdletter.
Begint de zin met een getal, bijvoorbeeld: 60 personen werden geëvacueerd. Dan schrijf je de eerste letter niet met een hoofdletter.
Leestekens
Leestekens zijn:
alleen hoofdletters
hoofdletters, komma's, punten en vraagtekens
komma's, dubbele punt, aanhalingstekens
A,B en C zijn juist
Hoe heten deze leestekens? " "
luchtkomma's
aerostrofen
citeerkomma's
aanhalingstekens
Leestekens: aanhalingstekens gebruik je bij..
een citaat/uitspraak
een bijvoeglijk naamwoord
een vraagzin
een gebiedende wijs
Kloppen de leestekens?
Robin zei: 'Wie gaat er mee naar de Mac?'
Robin zei Wie gaat er mee naar de Mac?
Robin zei: Wie gaat er mee naar de Mac?
Robin zei 'Wie gaat er mee naar de Mac?'
Citaat
Komma
De komma is een korte pauze in een zin.
MEERVOUD
Meervoud
Lesdoel: Je gebruikt de meervoudsvorm volgens de spellingsregels.
- meervouden op -en
- meervouden op -s of 's
- meervouden op -eren
- meervouden op -iën of ieën
Als de persoonsvorm meervoud is, moet het onderwerp ook meervoud zijn.
Waar
Niet waar
Wat is het meervoud van piano?
pianos
pianoos
piano's
pianoo's
Wat is het meervoud van idee?
idees
ideeen
ideeën
ideën
Meervoud
caloriën
calorieën
Meervoudsvormen
Meervoud op -en: de meeste zelfstandig naamwoorden krijgen in het meervoud een -en.
Bijvoorbeeld: hand - handen / les - lessen
Meervoud op -eren: soms schrijf je in het meervoud de uitgang -eren.
Bijvoorbeeld: kind - kinderen / blad - bladeren
Meervoud op -s: Als een woord eindigt op -e, -el, -en, -er, -em, -ie of -eau dan schrijf je in het meervoud een s.
Bijvoorbeeld: vlinder - vlinders / cadeau - cadeaus / wortel - wortels
Meervoudsvormen
Meervoud op -'s: Als een woord eindigt op i, -a, -o, -u, -y dan schrijf je in het meervoud een 's.
Bijvoorbeeld: baby - baby's / taxi - taxi's
Uitzondering: Als er een klinker voor de y staat, schrijf je de s eraan vast
Bijvoorbeeld: essay - essays / jockey - jockeys
Meervoud op -iën en -ieën: deze bespreken we bij het onderdeel trema.
Aan elkaar of los
Aan elkaar of los
Welke woorden schrijf je aan elkaar en los?
Samenstellingen (twee of meer bestaande woorden aan elkaar plakken)
Getallen in honderd en duizend
Veel samengestelde werkwoorden (inhalen, afmaken)
Tussenletters in samenstellingen
Tussenletters in samenstellingen
Wanneer gebruik je de tussenletter -en?
Als het eerste woord van de samenstelling een zelfstandig naamwoord is met alleen een meervoud op -en.
hond+hok
hond, honden
meervoud eerste zelfstandig naamwoord op -en
= hondenhok
bejaarde+flat
bejaarde, bejaarden
meervoud eerste woord op -en
= bejaardenflat
Tussenletters in samenstellingen
Let op: gebruik geen -en als het eerste woord:
een meervoud heeft op -s
voorbeeld: asperge + soep
meervoud van asperge = asperges (eindigt op -s)
= aspergesoep.
een meervoud heeft op -s en en
voorbeeld: groente+ soep
meervoud van groente = groentes of groenten
= groentesoep
iets waar maar 1 van is, zoals de zon of de maan
voorbeeld: maneschijn, zonnesteek
iets een versterkende betekenis heeft
voorbeeld: beresterk - apetrots
Tussenletters in samenstellingen
Voor het gebruik van de tussenletter -s moet je goed luisteren naar de samenstellingen.
Je schrijft de tussenletter -s dus op wanneer je hem hoort.
visser + boot = vissersboot
stad + verkeer -> stadsverkeer
Soms begint het tweede woord van de samenstelling al met een -s.
Vervang het deel van de samenstelling dan om te ontdekken of de tussenletter -s gebruikt moet worden.
varken + snuit -> ?
varken + vlees -> varkensvlees
dus varken + snuit = varkenssnuit
Koppelteken
Lesdoel: je herkent een koppelteken in een zin.
Lesdoel: je gebruikt het koppelteken volgens de spellingsregels.
TREMA
Lesdoel: Je herkent een trema in een zin.
Lesdoel: Je gebruikt een trema volgens de spellingsregels.
Wat is een koppelteken?
Wanneer je een samenstelling verkeerd kunt lezen, gebruik je een koppelteken.
Bijvoorbeeld: jojo-effect
Wanneer gebruik je een koppelteken?
Om een klinkerbotsing te voorkomen: autoongeluk auto-ongeluk / lenteui lente - ui
Aardrijkskundige namen: Noord-Amerika / Zuid-Afrika / Nieuw-Zeelander
Bij afkortingen en getallen: hbo-master / €-teken / 60-plusser / IQ-test
Bij niet, oud of ex: niet-roker / oud-collega / ex-vriend
Bij vaste combinaties: woon-werkverkeer / huis-aan-huisblad / mond-tot-mondreclame
Bij een functie: assistent-bedrijfsleider
Wat is een trema?
Een trema is een teken waarmee je verwarring over de uitspraak voorkomt. Je gebruikt het als er twee klinkers naast elkaar staan die je als één klank kunt lezen, terwijl ze in twee verschillende lettergrepen staan.
Bijvoorbeeld: kijk naar het woord efficiënt. Zonder trema zou je ie als één i-klank uitspreken.
Hoe gebruik je een trema?
Om problemen met de uitspraak te voorkomen plaats je een trema op de tweede klinker.
Bijvoorbeeld: industriële - reëel
Ligt de klemtoon op de laatste lettergreep? Dan schrijf je aan het eind van een woord in het meervoud twee e's en plaats je een trema op de tweede e.
Bijvoorbeeld: ideeën - industrieën -fantasieën
Weektaak
Wat moet je maken? Foutloos spellen vanaf blz. 186
Kijk naar de opdrachten op de takenkaart
Als je samen met mij de opdracht wil maken of een tekst lezen, geef dat aan!
Wat moet je doen als je klaar bent?
Nakijken
De nakijkboekjes liggen op de grote tafel
Aftekenen als je een weektaak hebt nagekeken!
Klaar of maak je een andere keuze?
Ga aan de slag met verdiepende opdrachten
Lezen
Bezig met een ander vak
Met of zonder n?
Met of zonder n?
Als telwoorden zelfstandig in de zin staat (zonder zelfstandig naamwoord)
In de snackbar stonden velen te wachten.
Enkelen gingen weg, omdat het te druk was.
Sommigen bleven wachten, want ze hadden zin in patat.
.
Geen tussen n
Telwoorden waar wel een zelfstandig naamwoord achter staat:
Enkele personen ging weg, omdat het te druk was.
Sommige mensen bleven wachten...
Zelfstandig naamwoorden die gebruikt worden als bijvoeglijk naamwoorden:
Voorbeeld: Als jongere kun je eenzamen ouderen helpen.
Weektaak
Wat moet je maken? Foutloos spellen vanaf blz. 186
Kijk naar de opdrachten op de takenkaart
Als je samen met mij de opdracht wil maken of een tekst lezen, geef dat aan!
Wat moet je doen als je klaar bent?
Nakijken
De nakijkboekjes liggen op de grote tafel
Aftekenen als je een weektaak hebt nagekeken!
Klaar of maak je een andere keuze?
Ga aan de slag met verdiepende opdrachten
Lezen
Bezig met een ander vak
Afsluiting
We werken aan het volgende leerdoel:
Ik kan foutloos spellen.