Foutloos spellen

Welkom 



Binnen = beginnen 


Pak je boek en ga naar de juiste pagina. 

1 / 39
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 39 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom 



Binnen = beginnen 


Pak je boek en ga naar de juiste pagina. 

Wat gaan we doen?

We gaan de komende weken aan de slag met Taalverzorging.

De volgende onderwerpen komen aan bod:


  • Hoofdletters en leestekens 

  • Bijvoeglijk naamwoorden

  • Meervouden

  • Verkleinwoorden

  • Afkortingen

  • Aan elkaar of los

  • Tussenletters 

  • Koppelteken en trema

  • Met of zonder n



Leerdoelen 

De komende week werken we aan de volgende leerdoel: 


  • Ik kan foutloos spellen. 

Hoofdletters 

Bijzondere gevallen: 


  • Feestdagen wel, maar afleidingen van feestdagen niet, zoals: kerstboom en paasviering. 

  • Begint de zin met een 's, zoals: 's Ochtends sta ik vroeg op. De eerste letter na de 's schrijf je met een hoofdletter. 

  • Begint de zin met een teken, bijvoorbeeld € of %. Dan schrijf je de eerst volgende letter niet met een hoofdletter. 

  • Begint de zin met een getal, bijvoorbeeld: 60 personen werden geëvacueerd. Dan schrijf je de eerste letter niet met een hoofdletter.  


Leestekens 

Leestekens zijn:

A

alleen hoofdletters

B

hoofdletters, komma's, punten en vraagtekens

C

komma's, dubbele punt, aanhalingstekens

D

A,B en C zijn juist

Hoe heten deze leestekens? " "

A

luchtkomma's

B

aerostrofen

C

citeerkomma's

D

aanhalingstekens

Leestekens: aanhalingstekens gebruik je bij..

A

een citaat/uitspraak

B

een bijvoeglijk naamwoord

C

een vraagzin

D

een gebiedende wijs

Kloppen de leestekens?

A

Robin zei: 'Wie gaat er mee naar de Mac?'

B

Robin zei Wie gaat er mee naar de Mac?

C

Robin zei: Wie gaat er mee naar de Mac?

D

Robin zei 'Wie gaat er mee naar de Mac?'

Citaat

Komma

 De komma is een korte pauze in een zin.

MEERVOUD 

Meervoud 


Lesdoel: Je gebruikt de  meervoudsvorm volgens de spellingsregels. 


- meervouden op -en

- meervouden op -s of 's 

- meervouden op -eren 

- meervouden op -iën of ieën

Als de persoonsvorm meervoud is, moet het onderwerp ook meervoud zijn.

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Wat is het meervoud van piano?

A

pianos

B

pianoos

C

piano's

D

pianoo's

Wat is het meervoud van idee?

A

idees

B

ideeen

C

ideeën

D

ideën

Meervoud

A

caloriën

B

calorieën

C


D


Meervoudsvormen 

Meervoud op -en: de meeste zelfstandig naamwoorden krijgen in het meervoud een -en. 

Bijvoorbeeld: hand - handen / les - lessen


Meervoud op -eren: soms schrijf je in het meervoud de uitgang -eren.

Bijvoorbeeld: kind - kinderen / blad - bladeren 


Meervoud op -s: Als een woord eindigt op -e, -el, -en, -er, -em, -ie of -eau dan schrijf je in het meervoud een s.

Bijvoorbeeld: vlinder - vlinders / cadeau - cadeaus / wortel - wortels 

Meervoudsvormen 


Meervoud op -'s: Als een woord eindigt op i, -a, -o, -u, -y dan schrijf je in het meervoud een 's.

Bijvoorbeeld: baby - baby's / taxi - taxi's  


Uitzondering: Als er een klinker voor de y staat, schrijf je de s eraan vast

Bijvoorbeeld: essay - essays / jockey - jockeys



Meervoud op -iën en -ieën: deze bespreken we bij het onderdeel trema. 



Aan elkaar of los 

Aan elkaar of los 

Welke woorden schrijf je aan elkaar en los?


  • Samenstellingen (twee of meer bestaande woorden aan elkaar plakken) 

  • Getallen in honderd en duizend 

  • Veel samengestelde werkwoorden (inhalen, afmaken)

Tussenletters in samenstellingen

Tussenletters in samenstellingen

Wanneer gebruik je de tussenletter -en?


Als het eerste woord van de samenstelling een zelfstandig naamwoord is met alleen een meervoud op -en.


  • hond+hok

hond, honden

meervoud eerste zelfstandig naamwoord op -en

= hondenhok


  • bejaarde+flat

bejaarde, bejaarden

meervoud eerste woord op -en

= bejaardenflat


Tussenletters in samenstellingen

Let op: gebruik geen  -en als het eerste woord: 


  • een meervoud heeft op -s 
    voorbeeld: asperge + soep
    meervoud van asperge = asperges (eindigt op -s)
    = aspergesoep. 

  • een meervoud heeft op -s en en 
    voorbeeld: groente+ soep
    meervoud van groente = groentes of groenten
    = groentesoep

  • iets waar maar 1 van is, zoals de zon of de maan 
    voorbeeld: maneschijn, zonnesteek 

  • iets een versterkende betekenis heeft
    voorbeeld: beresterk - apetrots 






Tussenletters in samenstellingen

Voor het gebruik van de tussenletter -s moet je goed luisteren naar de samenstellingen.


  • Je schrijft de tussenletter -s dus op wanneer je hem hoort.

visser + boot = vissersboot

stad + verkeer -> stadsverkeer 


  • Soms begint het tweede woord van de samenstelling al met een -s.

Vervang het deel van de samenstelling dan om te ontdekken of de tussenletter -s gebruikt moet worden. 

varken + snuit -> ?

varken + vlees -> varkensvlees

dus varken + snuit = varkenssnuit 



Koppelteken 

Lesdoel: je herkent een koppelteken in een zin.


Lesdoel: je gebruikt het koppelteken volgens de  spellingsregels. 

TREMA

Lesdoel: Je herkent een trema  in een zin. 


Lesdoel: Je gebruikt een trema volgens de spellingsregels. 

Wat is een koppelteken? 

Wanneer je een samenstelling verkeerd kunt lezen, gebruik je een koppelteken.


Bijvoorbeeld: jojo-effect

Wanneer gebruik je een koppelteken?

  1. Om een klinkerbotsing te voorkomen: autoongeluk auto-ongeluk / lenteui lente - ui 

  2. Aardrijkskundige namen: Noord-Amerika / Zuid-Afrika / Nieuw-Zeelander

  3. Bij afkortingen en getallen: hbo-master / €-teken / 60-plusser / IQ-test 

  4. Bij niet, oud of ex: niet-roker / oud-collega / ex-vriend

  5. Bij vaste combinaties: woon-werkverkeer / huis-aan-huisblad / mond-tot-mondreclame

  6. Bij een functie: assistent-bedrijfsleider 

Wat is een trema?


Een trema is een teken waarmee je verwarring over de uitspraak voorkomt. Je gebruikt het als er twee klinkers naast elkaar staan die je als één klank kunt lezen, terwijl ze in twee verschillende lettergrepen staan.


Bijvoorbeeld: kijk naar het woord efficiënt. Zonder trema zou je ie als één i-klank uitspreken.

Hoe gebruik je een trema?

  1. Om problemen met de uitspraak te voorkomen plaats je een trema op de tweede klinker.
    Bijvoorbeeld: industriële - reëel

  2. Ligt de klemtoon op de laatste lettergreep? Dan schrijf je aan het eind van een woord in het meervoud twee e's en plaats je een trema op de tweede e. 
    Bijvoorbeeld: ideeën - industrieën -fantasieën

Weektaak 

Wat moet je maken? Foutloos spellen vanaf blz. 186

  • Kijk naar de opdrachten op de takenkaart 
    Als je samen met mij de opdracht wil maken of een tekst  lezen, geef dat aan! 


Wat moet je doen als je klaar bent?

  • Nakijken

  • De nakijkboekjes liggen op de grote tafel 

  • Aftekenen als je een weektaak hebt nagekeken! 


Klaar of maak je een andere keuze?

  • Ga aan de slag met verdiepende opdrachten

  • Lezen 

  • Bezig met een ander vak 



Met of zonder n?

Met of zonder n?


Als telwoorden zelfstandig in de zin staat (zonder zelfstandig naamwoord) 


  • In de snackbar stonden velen te wachten. 

  • Enkelen gingen weg, omdat het te druk was.

  • Sommigen bleven wachten, want ze hadden zin in patat. 


. 

Geen tussen n

Telwoorden waar wel een zelfstandig naamwoord achter staat:

Enkele personen ging weg, omdat het te druk was.

Sommige mensen bleven wachten...


Zelfstandig naamwoorden die gebruikt worden als bijvoeglijk naamwoorden:

Voorbeeld: Als jongere kun je eenzamen ouderen helpen. 

Weektaak 

Wat moet je maken? Foutloos spellen vanaf blz. 186

  • Kijk naar de opdrachten op de takenkaart 
    Als je samen met mij de opdracht wil maken of een tekst  lezen, geef dat aan! 


Wat moet je doen als je klaar bent?

  • Nakijken

  • De nakijkboekjes liggen op de grote tafel 

  • Aftekenen als je een weektaak hebt nagekeken! 


Klaar of maak je een andere keuze?

  • Ga aan de slag met verdiepende opdrachten

  • Lezen 

  • Bezig met een ander vak 



Afsluiting

We werken aan het volgende leerdoel:


  •  Ik kan foutloos spellen.