10.6: Het hormoonstelsel
10.6: Het hormoonstelsel
Planning deze les:
- Huiswerk
- Herhalen vorige paragraven m.b.v. paar vragen.
- Leerdoelen
- Aantekeningen
- Uitleg
- Zelf aan de slag (?)
Leerdoelen:
10.6.1 Je kunt de bouw en functie van het hormoonstelsel beschrijven en je kunt in een afbeelding de belangrijkste hormoonklieren benoemen.
10.6.2 Je kunt de werking beschrijven van hormonen uit de hypofyse en uit de schildklier.
10.6.3 Je kunt de werking beschrijven van hormonen uit de eilandjes van Langerhans en uit de bijnieren.
Aantekening. Pak je schrift
Hormoonstelsel
Hormonen regelen langzame processen:
groei,
ontwikkeling,
stofwisseling
voortplanting
Hormonen
chemische stof
specifieke werking
regulerende stoffen
hormoonklieren maken hormonen
werking van hormonen
hormonen beïnvloeden:
groei,
ontwikkeling
stofwisseling
Hormonen zijn stoffen die de werking van bepaalde organen bepalen.
Bijvoorbeeld; hormonen stimuleren de verbranding in cellen (stofwisseling)
Verschil hormoonklier/ andere klieren
andere klieren (bijv. speekselklier):
maakt verteringssap
heeft een afvoerbuis om het verteringssap af te voeren
Hormoonklier:
maakt hormonen
Heeft geen afvoerbuis: geeft hormonen af aan het bloed
Hormoonklieren die je moet kennen:
2. hypofyse
3. Schildklier
5. Bijnieren
6. Alvleesklier
7. Eierstokken
8. Teelballen
Hypofyse
De hypofyse is een hormoonklier in de hersenen.
Het maakt het groeihormoon
De hypofyse beïnvloedt andere hormoonklieren (zoals de geslachtsorganen)
Hypofyse: productie van hormonen voor regeling groei, beïnvloeden van andere hormoonklieren
Schildklier
De schildklier maakt schildklierhormoon:
Schildklierhormoon regelt verbranding in de cellen
Te weinig schildklierhormoon: Je bent koud en moe en wordt dikker.
Te veel schildklierhormoon: Je hebt het warm, bent bewegelijk, valt af.
De bijnier
De bijnier ligt boven de nier
De bijnier maakt adrenaline
Adrenaline = paniekhormoon
Zorgt voor:
=> snellere hartslag
=> snellere ademhaling
=> meer verbranding
Dus meer energie
geslachthormonen vrouw
(oestrogenen)
worden aangestuurd door de hypofyse
worden gemaakt in de eierstokken
Zorgen voor de secundaire geslachtsorganen
regelen menstruatie
geslachthormonen man (testosteron)
worden aangestuurd door de hypofyse
worden gemaakt in de teelballen
Zorgen voor de secundaire geslachtsorganen (zoals zwaardere spieren)
testosteron
De eilandjes van Langerhans produceren insuline en glucagon
voor constanthouding bloedsuikerspiegel
(zorgt ervoor dat er altijd ongeveer evenveel suiker
in je bloed is)
insuline
Als je teveel glucose in je bloed hebt wordt insuline afgegeven.
insuline zorgt ervoor dat glucose als glycogeen wordt opgeslagen in de spieren en lever. Dit wordt dan bewaard voor later.
De hoeveelheid suiker in je bloed is nu lager!
glucose => glycogeen
glucagon
Als je te weinig glucose in je bloed hebt wordter glucagon afgegeven.
Glucagon zorgt ervoor dat glycogeen wordt omgezet in glucose.
De hoeveelheid suiker in je bloed wordt hoger.
glycogeen => glucose
Aan de slag!
Pak je boek er bij en ga naar 10.6
maak van 10.6 opdracht 1.2.3.5.6.7
Wat is de functie van hormonen?
Hormonen verwerken de impulsen die afkomstig zijn van spiercellen
Hormonen zorgen voor het voedsel van het hormoonstelsel
Hormonen zorgen voor snelle reacties op prikkels
Hormonen regelen de werking van weefsels en organen die er gevoelig voor zijn.
Hoe heet het mannelijk groeihormoon?
Testosteron
Insuline
Oestrogeen
Melatonine
Als de glucoseconcentratie in je bloed te laag is, wordt....
minder glucagon afgegeven
meer glucagon afgegeven
meer insuline afgegeven
minder insuline afgegeven
Welke stoffen worden gemaakt in de Eilandjes van Langerhans die de bloedsuikerspiegel regelen?
Glycogeen en glucagon
Insuline en glycogeen
Insuline en glucagon
Insuline en glucose
Welke invloed heeft insuline op het glucosegehalte van het bloed?
door insuline daalt het glucosegehalte in het bloed
door insuline stijgt het glucosegehalte in het bloed
Welk hormoon produceren de zaadballen?
oestrogeen
testosteron
adrenaline
insuline
Hoe heet het slaaphormoon dat bepaalt hoe laat je s' avonds slaap krijgt?
Neuronen
Melatonine
De hypofyse
Het groeihormoon
Adrenaline wordt gemaakt in
alvleesklier
schildklier
hypofyse
bijnieren
In welk van de aangegeven organen wordt adrenaline geproduceerd?
1
2
3
4
Als het glucosegehalte te laag wordt, gebruikt ons lichaam een reserve stof. hoe heet deze stof?
Glucose
Glucagon
Glycogeen
Adrenaline
Wat regelen de hormonen uit de alvleesklier?
adrenaline in je bloed
hoeveelheid suiker in je bloed
geven hormonen af
zorgen voor verbranding
Tijdens het spelen van spannende computergames ontstaat een hormoon. Dit hormoon zorgt ervoor dat je hartslag stijgt en dat je ademhaling versnelt. Ook worden je pupillen groter en krijgt je zweethanden. Het hormoon zet je op scherp: je bent klaar voor actie. Hoe heet dit hormoon en waar wordt het geproduceerd?
glucagon
melatonine
schildklierhormoon
adrenaline
Welke hormoonklier is dit?
kleine hersenen
eilandjes van langerhands
hypofyse
schildklier
Nr. 2 (bij de keel) Hormoonklier
hypofyse
eierstok
bijnier
schildklier
Nr. 3 Hormoonklier Functie
hypofyse invloed op de groei
schildklier invloed op de stofwisseling
bijnier sneller kunnen reageren
alvleesklier invloed op hoeveelheid suiker in het bloed
Waar bevindt zich de schildklier?
boven op de nieren
in de voortplantingsorganen
in de hals tegen de luchtpijp aan
in de alvleesklier
In de afbeelding is de ligging van enkele hormoonklieren bij een vrouw getekend. Hoe heet deel 1?
alvleesklier
schildklier
hypofyse
bijnieren
Alvleesklier
Glucose
Glycogeen
Insuline
Glucagon
Bloedsuikerpsiegel gaat omlaag
Bloedsuikerpsiegel gaat omhoog
Lever
Een leerling krijgt tijdens het houden van een presentatie voor de klas een rode kleur. Zijn hartslag en ademhaling zijn versneld. Bij meting zou blijken dat bovendien het glucosegehalte van het bloed is gestegen. Al deze effecten worden veroorzaakt door hetzelfde hormoon. Welk hormoon veroorzaakt deze effecten.
adrenaline
schildklierhormoon
insuline
hypofyse hormoon
sleep de hormoonklieren naar de juiste plek
testikels
hypofyse
schildklier
alvleesklier
bijnieren
1. Het hormoonstelsel regelt processen in het lichaam door hormonen af te geven 2. Het zenuwstelsel regelt processen in het lichaam door impulsen
beide waar
beide nietwaar
1 waar 2 nietwaar
1 nietwaar 2 waar