Filosofie 5 - 6
Kennismaking met het handboek
Filosofie 5 - 6
Kennismaking met het handboek
Onderdelen methode
Handboek
6 hoofdstukken
Portfolio
Onderdelen methode
Digitale ondersteuning via Pelckmans Portaal
Boek digitaal
Video’s, antwoorden op vragen, …
Extra boekje: het huis van de filosofie
Wat is filosofie?
‘Wijsheid begint met verwondering.’ Socrates
Wat is filosofie?
Speciale vraag
Zelfreflectief
Eigen aan de filosofie
1.1 Filosofie: De oorsprong
Handboek + extra blaadjes
Het spoor van de naam filosofie (extra)
Spoor 1: taalkundig
Philos en Sofia
Prachtig Nederlands synoniem: wijsbegeerte
Wat is wijsheid? (extra)
STAP 1 Vorm duo’s
STAP 2 Wie is wijs?
STAP 3 Vertel elkaar + vul eigenschappen in woordspin
Wat is wijsheid? (extra)
STAP 4 Wat is wijsheid?
Meerdere gezamenlijke antwoorden
STAP 5 Formuleer levensprincipe/levensmotto
STAP 6 Reflectie
Het spoor van de naam filosofie (extra)
Spoor 2: Geografisch – Griekenland
Geen priesterklasse van censoren
Griekse verbeelding – oog voor detail
Bewust van verandering + verlangen naar verklaring
Filosofie begint bij verwondering (extra)
Socrates (470-399 v.C.)
Filosofie begint bij verwondering (extra)
De dood van Socrates – Jacques-Louis David (1787)
Op zoek naar wijsheid(extra)
STAP 1 Vorm duo’s (eventueel trio’s)
STAP 2 Rolverdeling: vragensteller / antwoordgever
STAP 3 Kies een onderwerp
Wat is …?
STAP 4 Herhaal 5 x de vraag ‘Wat is …?’
STAP 5 Reflectie – tevreden met het antwoord?
Op zoek naar wijsheid – voorbeeld (EXTRA)
Wat is eerlijkheid?
Eerlijkheid is waarachtigheid
Wat is dat, waarachtig zijn?
Dat je waarheidsgetrouw spreekt en handelt
Wat is dat, waarheidsgetrouw spreken en handelen?
Dat je zo spreekt en handelt dat je trouw bent aan de waarheid
Wat is dat, trouw zijn aan de waarheid?
Dat je de werkelijkheid juist weergeeft en niet verdraait
Wat is dat, de werkelijkheid juist weergeven?
Dat je zegt wat je feitelijk denkt, voelt en/of wilt, en daar naar handelt.
Filosofie begint bij verwondering (extra)
Filosofie begint bij verwondering (extra)
Waarover verwonder jij je wel eens?
Waarover heeft de mens zich al eeuwen verwonderd?
De oorsprong van de filosofie: van mythos … (extra)
Antwoorden die het dagelijks leven overstijgen
Antwoorden op alle typische filosofische vragen
Voorloper van de wetenschap
De oorsprong van de filosofie: van mythos … (EXTRA)
Verbanden met de godenwereld
Behoudend, conservatief, onhistorisch
Wat is het verschil/verband tussen mythologie en filosofie?
Ken je nog andere mythologische verklaringen voor onoplosbare problemen?
De oorsprong van de filosofie: … naar logos (extra)
600 v. C.
Rationele manier van denken
Geen bovennatuurlijke verklaringen meer, maar pure ratio
Mythen zijn wel blijvende inspiratiebron voor filosofen, schilders, schrijvers, beeldhouwers, componisten, …
Ere wie ere toekomt: Thales van Milete (EXTRA)
Tijdloze discipline
1 De oorsprong van de filosofie: de verwondering
Wondere wereld(p. 12)
3 stadia in de verwonderinG (p. 12)
Stadium 1: Wonder
Stadium 2: Wonde
Stadium 3: Bewondering
Stadium 1: WondeR
Ervaring van een wonder = ervaring van iets vreemd, iets onbekend, iets onvertrouwd
Start bij een gewaarwording
Positief OF Negatief
b.v. schoonheid b.v. verontwaardiging
STADIUM 2:WONDE
Zekerheden en vooroordelen worden gesloopt
Het vertrouwde moet worden herbekeken.
De Crisis bij Cornelis Verhoeven
De verwondering zorgt voor een crisis
Zekerheden zijn geen zekerheden meer
(B p. 24)
Stadium 3: Bewondering
Werkelijkheid is complex en veelzijdig
“er is meer”
Keerzijde: ergernis en teleurstelling
wanneer anderen de rijkdom van de werkelijkheid
willen verkleinen of kapot maken.
Opdrachten 1-5 p. 15
2 Van verwondering naar filosofisch denken
Eigenschappen filosofisch denken (p. 14)
Filosofisch denken is een werkwoord
Activiteit
In dialoog met (de ideeën) van andere filosofen
Filosofisch denken is een fundamenteel of radicaal denken
Zoekt naar de fundamenten van de werkelijkheid
Benadert de werkelijkheid in haar geheel
Eigenschappen filosofisch denken
Filosofisch denken houdt een spiegel voor
De filosoof confronteert tijdgenoten met dingen waar ze liever niet dieper op ingaan
Filosofisch denken is epochaal
‘onderbreking’
Filosofisch denken ontstaat wanneer mensen de dagdagelijkse beslommeringen en praktische bezigheden onderbreken
Eigenschappen filosofisch denken
Werkwoord
Fundamenteel
Spiegel
Epochaal
Opdracht 6 p. 15
1.2 Filosofie: De moeder van alle wetenschappen (p. 16)
De moeder van alle wetenschappen
Klassieke oudheid: geen onderscheid tussen filosofie en wetenschap
Biologie, natuurwetenschappen, psychologie, … onderdeel van filosofie
Middeleeuwen: geen onderscheid tussen filosofie en wetenschap
Voornaamste bezigheid: verhouding filosofie tot theologie
Moderne tijd: verschillende wetenschappen komen los van filosofie
De moeder van alle wetenschappen
Van moeder van alle wetenschappen
Naar alleenstaande moeder die haar kroost (=gezin) probeert bij elkaar te houden
Heeft filosofie (nog) wetenschappelijke waarde?
Filosofie interesseert zich in de verschillende wetenschappen
Filosofie onderwerpt de wetenschappen aan kritische vragen
Filosofie zoekt naar samenhang, kijkt naar de werkelijkheid in zijn geheel
Heeft de filosofie (nog) wetenschappelijke waarde?
1.3 Het huis van de filosofie (p. 18 + portfolio p. 24-25)
Winteruur met Johan Braeckman
Fragment uit ‘De ELEMENTEN’ van Euclides
Openstaan voor verwondering (p. 22)
Caroline Pauwels
Rector VUB (2016-2022)
Possibilisme
Openstaan voor verwondering (p. 22)
Ode aan de verwondering
‘Bekijk de ganzenvoet’
Aandacht en verwondering
Openstaan voor aandacht en verwondering
Maak een wandeling doorheen de school vanuit ‘aandacht’ en ‘verwondering’
Noteer waarover je verwonderd bent en welke vragen bij je opkomen.
Filosofische dialoog schrijven
Filosofisch ESSAY lezen
Stap 1 Oriënterend en globaal lezen
Stap 2: Grondig lezen en samenvatten
Stap 3: Reflectie
(zie portfolio p. 19)
Moet men krabben waar het jeukt?
Essay van Patricia De Martelaere
Lees meer over haar op https://www.filosofie.nl/filosofen/patricia-de-martelaere/
Moet men krabben waar het jeukt?
Vragen 13-17, p. 26
Herken je de eigenschappen van het filosofisch denken (p. 14) in het essay?
Hoe verhoudt de filosofie zich ook al weer tot de wetenschap (p. 16)? Komt dit overeen met wat De Martelaere in het essay schrijft?
De zin van het leven – Thomas Nagel
De zin van het leven
De zin van het leven