7.2 Het ancien regime
7.2 Het ancien regime
Leerdoel
Aan het eind van de les kun je uitleggen
hoe vorsten omgingen met de kritische denkbeelden uit het verleden en wat verlicht absolutisme is.
kenmerkend aspect
voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse, verlichte wijze vorm te geven (verlicht absolutisme)
kort: ancien regime en verlicht absolutisme
Hoe zag de samenleving er dan uit in de 18e eeuw?
Absolutisme:
De koning heeft alle(absolute) macht.
Ancien régime:
Samenleving zoals het altijd geweest was -->
Het ancien regime
De verlichte denkers konden niet alles publiceren. Er was sprake van censuur (door overheid en kerk). Verschillende Franse koningen wilde niets weten van een democratische revolutie.
De drie standen:
1e stand: alle mensen die behoren tot de kerk (geestelijken/geestelijkheid)
2e stand: alle mensen van adel (edelen)
3e stand: alle boeren en (rijke) burgers
Onrecht...
De leden van de 1e en 2e stand hadden allerlei privileges (voorrechten) en nauwelijks plichten, zoals belasting betalen. De 2e stand hielp de koning bij het besturen van het land/leger.
De 3e stand had alleen maar plichten en helemaal geen rechten. Bij deze stand kwamen bijna alle belastingen vandaan!
Verlichting
Ideeën die dankzij rationeel redeneren ontstonden en die tot doel hadden een betere samenleving te creëren .
( oftewel denk logisch na en luister niet te veel naar de kerk en vorst)
Verlichting en absolutisme
Verlichte denkers dacht na over het ancien régime: was dat nu eigenlijk wel zo logisch? Eén persoon die alle macht had?
Verlicht absolutisme
regeringsvorm waarbij absolute vorsten bereid waren om een aantal ideeën van de Verlichting uit te voeren
Verlicht absolutisme
Sommige absolute vorsten in Europa gaan het verlichte denken overnemen.
Einde droit divin
geloofsvrijheid
onderwijs voor het volk
grondwet (mensenrechten)
Wel zorgden ze ervoor dat ze het alleenrecht bleven houden: geen inspraak voor de burgers en de vorst kon niet afgezet worden.
Verlicht absolutisme
Frederik de Grote (Pruisen)
Hervormingen:
religieuze vrijheid
aandacht voor kunst en wetenschappen
aanleg kanalen
minder lijfstraffen
scholing voor alle kinderen
Horigen
twee andere belangrijke verlichte vorsten
Catharina de Grote
van Rusland
Jozef II
(Habsburgse Rijk)
De Republiek
In de Republiek waren de gouden jaren voorbij, maar bleven de regenten zich verrijken. Ondertussen leek stadhouder Willem V steeds meer op een vorst en de Republiek op een monarchie.
Geef twee kenmerken van de politiek van een verlicht vorst.
Welke mogelijke tegenstelling bevat het begrip absolutisme?
De adel, de kerk en de boeren kwamen in opstand tegen Josef II. Bedenk voor elke groep een reden.
De hervormingen die de verlichte vorsten doorvoerden hadden voor een groot deel van de bevolking voordelen. Noem er twee. Noem ook een nadeel van de hervormingen.
7.1 en 7.2 - Welke uitleg hoort bij welk begrip?
natuurlijke rechten
rationeel optimisme
ancien régime
sociaal contract
verlicht absolutisme
Rechten die een mens vanaf zijn geboorte bezit en losstaan van de wetten die de overheid heeft ingesteld. Ze gelden voor iedereen en overal.
Een regeerwijze waarbij de vorst op absolute wijze regeert en streeft naar het bevorderen van het welzijn van het volk.
De bestuurlijke en sociale verhoudingen in de tijd van voor de Franse Revolutie, die werden gekenmerkt door een standensamenleving en absolutisme.
Denkbeeldig verdrag tussen de mensen onderling om een politieke samenleving of staat te vormen.
Het vertrouwen dat de samenleving beter en eerlijker kan worden door het gebruik van de ratio.
Verlichting
Ancien Regime
rationalisme
traditie
gelijkwaardigheid
Trias Politica
onderzoek en experiment
standenmaatschappij
absolutisme
natuurrechten
Derde stand
Ancien Regime
Nationale Vergadering
Stemprocedure Staten Generaal
Absolutisme
De constitutionele monarchie is een overwinning voor...
Verklaring voor de rechten van de mens en burger is een overwinning voor...