celprocessen niveau 3
Celprocessen
Les 3 AFGP
Eiwitsynthese
Celdeling
Onderdelen in deze les
Celprocessen
Les 3 AFGP
Eiwitsynthese
Celdeling
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Aan het eind van de les kun je uitleggen wat eiwitsynthese is en waarom het belangrijk is in het lichaam.
Aan het eind van de les kun je de stappen van mitose beschrijven en herkennen in afbeeldingen.
Aan het eind van de les kun je uitleggen wat meiose is en hoe dit verschilt van mitose.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is eiwitsynthese?
Het proces waarbij cellen nieuwe eiwitten maken uit aminozuren, volgens de informatie uit het DNA.
Deze slide heeft geen instructies
Waar is het nuttig voor?
Alle processen in het lichaam worden geregeld door eiwitten.
De cel maakt zelf de eiwitten.
Welk eiwit waar gemaakt moet worden ligt vast in ons DNA. In alle cellen in ons lichaam zit hetzelfde DNA.
Maar: ze voeren niet allemaal dezelfde functie uit:
Stel: je oogcel maakt maagzuur aan: groot probleem. Dus: niet het complete DNA wordt gebruikt in een cel.
Deze slide heeft geen instructies
De stappen:
Transcriptie: Het overschrijven Van DNA tot RNA
DNA zit in de celkern. Er wordt een kopie van het gen gemaakt.
Deze kopie heet het RNA.
Verschil DNA en RNA: DNA heeft 2 strengen (wenteltrap). RNA heeft 1 streng.
DNA veel groter (alle recepten uit het kookboek); klein stukje wordt gebruikt voor RNA. Alleen voor maagsap hoeft je niet alle genen te gebruiken
Deze slide heeft geen instructies
DNA:
Soort kookboek voor het maken van een mens. Alle cellen hebben zo'n kookboek.
In dat kookboek staan de recepten voor eiwitten. Dat zijn genen.
De verschillende ingrediënten/ variaties van een gerecht zijn eiwitten.
Dus: Het recept voor de eiwitten ligt vast in de genen.
Sommige genen in cellen zijn actief, sommige niet.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld:
Cel van de maag:
In één van de 46 chromosomen ligt het gen dat ervoor zorgt dat DNA gemaakt kan worden.
Het maken van het eiwit voor maagsap ligt in een organel: het ribosoom.
Het DNA ligt in de celkern. Het recept voor het eiwit dat maagsap maakt ligt in de celkern. Het organel dat het eiwit maakt ligt buiten de celkern; het ribosoom.
Deze slide heeft geen instructies
Translatie:
RNA wordt omgezet naar een eiwit.
RNA gaat door het kernmembraan heen naar citoplasma en zoekt ribosomen.
MRNA: boodschapper-molecuul; die de genetische code voor het eiwit naar de ribosomen brengt
Ribosoom: Leest informatie uit het RNA molecuul, door de codon te lezen; een combinatie van 3 stikstofbasen bij elkaar: aminozuren. De volgorde bepaalt welke aminozuren er moeten komen. Dit zijn weer de bouwstenen van een eiwit.
TRNA: Transfer RNA: de aminozuren worden naar de juiste plek gebracht en aan elkaar gekoppeld.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
DNA
GEN
AMINOZUREN
Deze slide heeft geen instructies
Celdeling
Deze slide heeft geen instructies
Mitose: normale celdeling
Celdeling die resulteert in 2 identieke dochtercellen.
Een mens groeit niet doordat cellen groter worden.
Een cel gaat zich vermenigvuldigen. Dat is mitose.
Kenmerk: Exacte kopie.
Elk chromosoom is 2 keer aanwezig. Dus 23x 2=...
Moedercel deelt zich naar 2 dochtercellen.
Al het werk dat daar voor nodig is heet een celcyclus.
Wanneer mitose?
Alleen in de groei, na puberteit niet meer?
Nee, beschadigde cellen moeten vervangen worden.
Veel verschillende typen cellen. Sommige cellen vermenigvuldigen vaak.
Bv cellen aan binnenkant van maag. Maag is zuur milieu. Continue vernieuwproces.
Cellen die weinig delen: zenuwcellen. In je hersenen. Wel toename verbindingen, maar niet meer cellen.
Deze slide heeft geen instructies
Celcyclus:
Deze slide heeft geen instructies
Signaal: er moet gedeeld worden.
Voorbereiding nodig. Celkern: Bevat je DNA: al je erfelijke informatie. Chromosomen in paren aanwezig. Je wil een kopie: 2N=46 wordt 2N=46.
Exacte kopie.
G1: Checkfase; zijn alle voedingsstoffen aanwezig? Genetische fouten eruit gehaald
Interfase
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De S-fase: Synthese. Verdubbelen van DNA. DNA: wenteltrap, wokkelchips.
De wikkel wordt uit elkaar getrokken. De 2 rijen worden uit elkaar getrokken en langs elke rij wordt een nieuwe rij aangebouwd.
Chromosoom bevat 2 keer zoveel DNA.
Daarna 2 chromatiden. Zitten aan elkaar: centromeer. Een X-vorm.
G2-fase: aanmaak andere organellen.
Deze slide heeft geen instructies
Anafase: Daadwerkelijke verdeling van chromosomen. Trekken aan chromosoom; 1 chromatide aan de bovenkant, 1 chromatide aan de onderkant. Uit elkaar getrokken.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Organellen:
Mitochondriën: Energiecentrales van de cel
Lysosoom: blaasjes met membraan, stoffen opnemen en afbreken; voedingsstoffen en lichaamsvreemde stoffen.
Endoplasmatisch reticulum (ER): Produceren eiwitten. Doet dit m.b.v. ribosomen.
Golgi-apparaat/systeem: Postkantoor: eiwit ingepakt (membraan) en vervoerd.
Ribosomen: maken eiwit
Centrosomen/ spoellichaampjes: Betrokken bij celdeling
Celkern: Witte Huis van de cel; regelsysteem, DNA
Celmembraan: Beschermt de cel. Fosfolipiden. Vettige stof. Transport, communicatie
Deze slide heeft geen instructies
M-fase: Mitose: De uiteindelijke deling.
Eerste fase daarin is Profase.
Heel langzaam verdwijnt kernmembraan.
Deze slide heeft geen instructies
Metafase:
Chromosomen worden zichtbaar en compacter. Dit is in beeld te brengen met de microscoop.
De chromosomen gaan naast elkaar liggen in het midden. 46 chromosomen naast elkaar.
Er komen aan de bovenkant en onderkant spoel- en trekdraden. Die gaan zich binden aan het centromeer.
Deze slide heeft geen instructies
Telofase: Nieuw kernmembraan, afsplitsing in 2 cellen. Toename cytoplasma
Deze slide heeft geen instructies
