H2, §2: Werken en de overheid

Hoofdstuk 2, §1 en 2:


Waarom werk je?

Werken en de overheid


1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 2, §1 en 2:


Waarom werk je?

Werken en de overheid


Deze slide heeft geen instructies

Lesdoelen

Aan het einde van deze les:

▸ Kun je uitleggen wat een verzorgingsstaat inhoudt en wat sociale zekerheid is.

▸ Kun je beschrijven hoe de overheid ondernemers stimuleert.

▸ Kun je beschrijven hoe de overheid werknemers beschermt.

▸ Ken je twee wetten die sociale zekerheid regelen.

▸ Kun je een loonstrook lezen en begrijp je op welke onderdelen daarvan de overheid invloed heeft.

Deze slide heeft geen instructies

Werken en
de overheid


Als werknemer heb je in Nederland veel te maken met de overheid, door bijvoorbeeld:

▸ regels

▸ wetten

▸ kwaliteitseisen

▸ belastingen en premies

In Nederland speelt de overheid een grote rol in het werkleven, of je nu werknemer, werkgever of ondernemer bent. Dit merk je bijvoorbeeld in regels, wetten, belastingen en sociale zekerheid. Bespreek met de studenten hoe de overheid invloed heeft en wat ze daarvoor doet.


Laat studenten voorbeelden bedenken bij de drie punten, zoals

- bijvoorbeeld subsidie voor research en innovatie

- bijvoorbeeld mededingingswetgeving (eerlijke concurrentie)

- bijvoorbeeld uitkeringen bij ziekte en werkloosheid

Deze slide heeft geen instructies

Vragen:

▸Herken jij je in de man in het filmpje? Waarom wel/niet?


▸Welke andere redenen kun je bedenken om te willen werken?

Deze slide heeft geen instructies

Het belangrijkste van werk is voor mij....

Deze slide heeft geen instructies

Ik voel mij gewaardeerd als werknemer, wanneer…

Deze slide heeft geen instructies


Sociale zekerheid


Sociale zekerheid zijn de wettelijke maatregelen die zorgen voor financiële zekerheid van mensen ten tijde van: pensioen, ziekte, arbeidsongeschiktheid, 

overlijden van naasten en werkloosheid.

Leg uit:

Sociale zekerheid bestaat uit wetten die mensen financieel beschermen in situaties zoals:

- als je met pensioen gaat;

- bij ziekte;

- als je arbeidsongeschikt raakt;

- bij het overlijden van een naaste;

- als je werkloos wordt.


In een verzorgingsstaat zorgt de overheid voor het welzijn van haar burgers. Maar in de afgelopen jaren is dit idee veranderd. Er wordt nu meer nadruk gelegd op zelfredzaamheid: burgers moeten meer zelf regelen en oplossen. Dit wordt ook wel een participatiesamenleving genoemd.


Discussier hier eventueel over:
- Is dit een goede ontwikkeling?

- Kan iedereen dit wel zelfstandig doen?

Deze slide heeft geen instructies

Vragen:

▸Wie verzorgt wie in een verzorgingsstaat?


▸Op welke manier: financieel, economisch, medisch, arbeidsmarkt?


▸Hoe wordt dit betaald?

Deze slide heeft geen instructies


Wat is het verschil tussen een sociale voorziening en een sociale verzekering?

Een sociale verzekering is iets waar je premie voor betaalt, zoals bij een zorgverzekering of pensioen. Je krijgt hulp als je premie hebt betaald.


Een sociale voorziening is voor iedereen, ook als je geen premie hebt betaald. Dit wordt betaald door belasting, zoals bij de bijstand.


Wat is het verschil tussen
premie en belasting?

Premie betaal je voor een specifieke verzekering.

Je betaalt zorgpremie voor je zorgverzekering, zodat je medische kosten kunt laten vergoeden.


Belasting betaal je aan de overheid voor algemene dingen.

Je betaalt inkomstenbelasting aan de overheid, die het gebruikt voor dingen zoals scholen en wegen.

Begrippen

Sociale voorziening = uitkering vanuit de overheid voor mensen die hulp nodig hebben, betaald uit belasting.

Sociale verzekering = verzekering tegen risico’s zoals ziekte of werkloosheid, betaald via premie.

Premie = bedrag dat je betaalt voor een verzekering.

Belasting = geld dat je aan de overheid betaalt voor algemene voorzieningen.

Volksverzekering = voor alle inwoners van Nederland.

Werknemersverzekering = alleen voor mensen die werken in loondienst.

Leg uit:

Sociale zekerheid bestaat uit wetten die mensen financieel beschermen in situaties zoals:

- als je met pensioen gaat;

- bij ziekte;

- als je arbeidsongeschikt raakt;

- bij het overlijden van een naaste;

- als je werkloos wordt.


In een verzorgingsstaat zorgt de overheid voor het welzijn van haar burgers. Maar in de afgelopen jaren is dit idee veranderd. Er wordt nu meer nadruk gelegd op zelfredzaamheid: burgers moeten meer zelf regelen en oplossen. Dit wordt ook wel een participatiesamenleving genoemd.


Discussier hier eventueel over:
- Is dit een goede ontwikkeling?

- Kan iedereen dit wel zelfstandig doen?


Wat is het verschil tussen een volksverzekering en een werknemersverzekering?

Volksverzekering: Voor iedereen in Nederland, zoals AOW (pensioen) en ANW (nabestaanden).


Werknemersverzekering: Alleen voor mensen in loondienst, zoals WW (werkloosheid) en WIA (arbeidsongeschiktheid).

Stel je start een eigen bedrijf:

 ▸ Wat moet er geregeld worden?

▸ Op welke manieren krijg je te maken met de overheid?

In Nederland heeft iedereen die werkt te maken met de overheid, bijvoorbeeld door wetten, regels en belastingen. 


Bekijk met studenten de kop: 

'Plannen voor verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen’.

Dit is een voorbeeld van hoe je als zelfstandig ondernemer te maken kunt krijgen met de overheid.


Vraag vervolgens: "Als je een eigen bedrijf start, wanneer krijg je dan te maken met de overheid?"


Geef deze voorbeelden:

Je hebt misschien een vergunning nodig (via de gemeente).

Voor een horecabedrijf moet je je aan openingstijden houden.

Je moet zorgen voor (brand)veiligheid volgens de regels (brandweer/gemeente).

Bij voedselbereiding gelden regels voor voedselveiligheid (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit).

Als je personeel aanneemt, moet je:
zorgen voor een veilige werkomgeving (Arbo-regels),
salarissen betalen volgens de CAO,
belastingen en premies betalen.

Daarnaast betaal je btw, accijns (bijvoorbeeld op alcohol) en inkomstenbelasting.



Stel je start een eigen bedrijf:

 ▸ Overheid helpt soms met subsidies of startersregelingen.

 ▸Kamer van Koophandel.

 ▸Belastingvoordelen voor ondernemers.

 ▸ Arbo- wetgeving

 ▸ Aanvragen vergunningen

In Nederland heeft iedereen die werkt te maken met de overheid, bijvoorbeeld door wetten, regels en belastingen. 


Bekijk met studenten de kop: 

'Plannen voor verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen’.

Dit is een voorbeeld van hoe je als zelfstandig ondernemer te maken kunt krijgen met de overheid.


Vraag vervolgens: "Als je een eigen bedrijf start, wanneer krijg je dan te maken met de overheid?"


Geef deze voorbeelden:

Je hebt misschien een vergunning nodig (via de gemeente).

Voor een horecabedrijf moet je je aan openingstijden houden.

Je moet zorgen voor (brand)veiligheid volgens de regels (brandweer/gemeente).

Bij voedselbereiding gelden regels voor voedselveiligheid (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit).

Als je personeel aanneemt, moet je:
zorgen voor een veilige werkomgeving (Arbo-regels),
salarissen betalen volgens de CAO,
belastingen en premies betalen.

Daarnaast betaal je btw, accijns (bijvoorbeeld op alcohol) en inkomstenbelasting.



Stel je raakt je baan kwijt:

 ▸ WW-uitkering

 ▸ UWV helpt

 ▸ Je moet solliciteren om een uitkering te behouden

 ▸ UWV kan helpen met omscholing

In Nederland heeft iedereen die werkt te maken met de overheid, bijvoorbeeld door wetten, regels en belastingen. 


Bekijk met studenten de kop: 

'Plannen voor verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen’.

Dit is een voorbeeld van hoe je als zelfstandig ondernemer te maken kunt krijgen met de overheid.


Vraag vervolgens: "Als je een eigen bedrijf start, wanneer krijg je dan te maken met de overheid?"


Geef deze voorbeelden:

Je hebt misschien een vergunning nodig (via de gemeente).

Voor een horecabedrijf moet je je aan openingstijden houden.

Je moet zorgen voor (brand)veiligheid volgens de regels (brandweer/gemeente).

Bij voedselbereiding gelden regels voor voedselveiligheid (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit).

Als je personeel aanneemt, moet je:
zorgen voor een veilige werkomgeving (Arbo-regels),
salarissen betalen volgens de CAO,
belastingen en premies betalen.

Daarnaast betaal je btw, accijns (bijvoorbeeld op alcohol) en inkomstenbelasting.



Stel je raakt je baan kwijt:

 ▸ Wat moet er geregeld worden?

▸ Op welke manieren krijg je te maken met de overheid?

In Nederland heeft iedereen die werkt te maken met de overheid, bijvoorbeeld door wetten, regels en belastingen. 


Bekijk met studenten de kop: 

'Plannen voor verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen’.

Dit is een voorbeeld van hoe je als zelfstandig ondernemer te maken kunt krijgen met de overheid.


Vraag vervolgens: "Als je een eigen bedrijf start, wanneer krijg je dan te maken met de overheid?"


Geef deze voorbeelden:

Je hebt misschien een vergunning nodig (via de gemeente).

Voor een horecabedrijf moet je je aan openingstijden houden.

Je moet zorgen voor (brand)veiligheid volgens de regels (brandweer/gemeente).

Bij voedselbereiding gelden regels voor voedselveiligheid (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit).

Als je personeel aanneemt, moet je:
zorgen voor een veilige werkomgeving (Arbo-regels),
salarissen betalen volgens de CAO,
belastingen en premies betalen.

Daarnaast betaal je btw, accijns (bijvoorbeeld op alcohol) en inkomstenbelasting.



Minimumloon

Het wettelijk minimumloon in Nederland is gekoppeld aan een vast minimumuurloon. Voor werknemers van 21 jaar en ouder is het minimumuurloon per 1 juli 2026 vastgesteld op € 14,99 bruto per uur. Voor werknemers onder de 21 jaar geldt een wettelijk minimumjeugdloon per uur.

De actuele minimumuurlonen (bruto) zien er per leeftijd als volgt uit:

  • 21 jaar en ouder 14,99

  • 20 jaar 11,99

  • 19 jaar 8,99

  • 18 jaar 7,50

  • 17 jaar 5,92


De overheid bepaalt hoe hoog het minimumloon is. Sinds 1 januari 2024 is het verplicht dat werkgevers hun werknemers minimaal het vastgestelde minimumuurloon betalen. Dit minimumuurloon geldt voor iedereen van 21 jaar en ouder. Als je jonger bent dan 21, heb je recht op het minimumjeugdloon.


In 2023 is het minimumloon al flink verhoogd. Veel politieke partijen in de Tweede Kamer vonden dit belangrijk. Zij vonden dat een hoger minimumloon mensen helpt om financieel beter rond te komen. Ook zou het aantrekkelijker worden om te werken in plaats van een uitkering te ontvangen. Partijen zoals de VVD vonden wel dat uitkeringen niet automatisch mee omhoog moeten gaan met het minimumloon. Dit zou mensen meer stimuleren om aan het werk te gaan.

Deze slide heeft geen instructies

Een loonstrookje

Opdracht 10 – De overheid en je loonstrook (bladzijde 42)

Voorbeelden van goede antwoorden:

1. Gegevens werknemer – Overheid heeft invloed op hoogte van je salaris door wet- en regelgeving over bijv. minimumloon en cao. De overheid heeft

jouw gegevens hiervoor nodig.


2. Gegevens werkgever – Werkgevers zijn verplicht belastingen en premies af te dragen. Hiervoor zijn gegevens van de werkgever nodig.


3. Wettelijk minimumloon – Overheid stelt het minimumloon vast.


4. Brutoloon - Dit is het uitgangspunt voor de overheid om werknemerslasten te berekenen.


5. Nettoloon - Overheid verplicht werkgevers belastingen en premies af te dragen en bepaalt hoe hoog die zijn, wat je netto overhoudt bepaalt dus eigenlijk de overheid. Hangt af van wat er (door de overheid) aan belastingen en premies wordt ingehouden.


6. Vakantietoeslag - Volgens de wet is vakantietoeslag verplicht, in sommige gevallen kunnen werkgever en werknemer er andere afspraken over maken of het anders vastleggen in de cao.


7. Loonheffing - Het bedrag dat moet worden ingehouden voor belastingen en premies, af te dragen aan de overheid. Overheid verplicht werkgevers belastingen en premies af te dragen en bepaalt hoe hoog die zijn.


8. Gewerkte uren - In de arbeidstijdenwet heeft de overheid vastgelegd hoeveel je baas je mag laten werken, hoeveel rust, pauze etc. werknemers moeten krijgen.

Succes deze week, en
tot de volgende les!

Deze slide heeft geen instructies