Deze slide heeft geen instructies
Van visie naar zichtbaar gedrag
Leidinggeven vanuit een visie op leren
Veel scholen hebben een visie op leren. Maar als ik morgen drie lessen binnenloop, met drie leerlingen praat en een teamvergadering bijwoon: zou ik die visie dan kunnen herkennen?
Waar sta jij als schoolleider?
"Een goede docent moet zelf kunnen bepalen
hoe hij lesgeeft."
Deze slide heeft geen instructies
Waar sta jij als schoolleider?
"Als we gezamenlijk weten wat effectief onderwijs is, mag de schoolleiding verwachten dat iedere docent daarnaar handelt."
Deze slide heeft geen instructies
Waar sta jij als schoolleider?
"Gezamenlijke afspraken over hoe goed onderwijs eruitziet, beperken de professionele vrijheid van docenten."
Deze slide heeft geen instructies
Waar sta jij als schoolleider?
"Als een docent uitstekende resultaten behaalt, maakt het minder uit of hij zich aan gezamenlijke afspraken houdt."
Deze slide heeft geen instructies
Leiderschapsvraagstuk
Hoe zorg je ervoor dat een gezamenlijke visie op leren niet op papier blijft staan, maar zichtbaar wordt in lessen, professionele gesprekken en kwaliteitsontwikkeling?
Praktijk JdW:
Van schoolplan naar Kijkwijzer, Klimwijzer en Koerswijzer
In het lab:
Onderzoeken hoe een onderwijsvisie wordt vertaald naar concreet gedrag en een gedeelde taal. Welke rol heeft de schoolleider in het creëren van die taal en het vasthouden van de koers?
Leiderschapsdilemma
Waar schuurt het?
Waar ligt voor jou de grens tussen
professionele ruimte en gezamenlijke kaders?
Deze slide heeft geen instructies
Leiderschapsdilemma
Waar schuurt het?
Fictieve casus: De eigenzinnige topdocent
Een ervaren docent behaalt uitstekende examenresultaten. Leerlingen waarderen zijn lessen. Toch weigert hij de gezamenlijk afgesproken didactische werkwijze te gebruiken.
Hij zegt: ‘Ik ben een professional. Zolang mijn leerlingen goed presteren, moet de schoolleiding zich niet met mijn lessen bemoeien.’
De teamleider vindt dat hij zich aan de gezamenlijke afspraken moet houden. Een aantal collega's steunt de docent.
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Waar ligt voor jou de grens tussen professionele ruimte en gezamenlijke kaders?
8. Afsluiting
De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.
Johan de Witt Scholengroep
Kaders én ruimte
Op de Johan de Witt Scholengroep proberen we die spanning niet op te lossen door te kiezen tussen standaardisering óf autonomie. We kiezen voor heldere, gezamenlijke kaders voor wat we essentieel vinden voor goed leren. Binnen die kaders is professionele ruimte.
Deze slide heeft geen instructies
Praktijkvoorbeeld
Hoe krijgt dit bij ons vorm?
Onze keuzes baseren we op:
wetenschappelijke inzichten
praktijkervaring
specifieke context van onze school en leerlingpopulatie
Deze slide heeft geen instructies
Onze koers
Visie
Visie
Johan de Witt Scholengroep leidt jongeren op tot goed geïnformeerde, zelfverzekerde en maatschappelijk betrokken wereldburgers.
Biesta's drieslag:
Kwalificatie
Persoonsvorming
Socialisatie
Deze slide heeft geen instructies
Onze onderwijskundige bril
Evidence-informed onderwijs
Cognitieve leerpsychologie
Cultureel responsiviteit
(Kirschner et al., 2006; Sweller et al., 2019; Bjork & Bjork, 2011; Ashman, 2021; Muijs & Reynolds, 2017; Gay, 2013; Agirdag, 2020; Alhanachi, 2023; Hammond, 2014; El Hadioui, 2022)
Deze slide heeft geen instructies
Van visie naar zichtbaar gedrag
Als dit is wat wij geloven over leren…
→ Wat willen we dan leerlingen zien doen?
→ Wat willen we dan leraren zien doen?
→ Wat vraagt dat van schoolleiders?
Deze slide heeft geen instructies
Van abstracte overtuiging, naar observeerbaar gedrag
VISIE OP LEREN
↓
LEERLINGGEDRAG
Klimwijzer: Wat vraagt effectief leren van de leerling?
↓
LERAARGEDRAG
Kijkwijzer: Wat vraagt effectief onderwijs van de leraar?
↓
LEIDERSCHAPSGEDRAG
Koerswijzer: Wat vraagt dit van de schoolleider?
Als je visie vertaalt naar zichtbaar gedrag…
Hoeveel leg je dan vast?
Wanneer geeft een gezamenlijke standaard richting?
En wanneer beperkt die professionele ruimte?
We hebben laten zien hoe wij deze vraag proberen te beantwoorden. Nu naar jullie school.
Praktijkvoorbeeld
Het aanleren van effectieve leerstrategieën
VISIE OP LEREN
Effectief leren vraagt om kennis van en vaardigheid in leerstrategieën.
↓
LEERLINGGEDRAG
Leerlingen kiezen, oefenen en evalueren effectieve leerstrategieën.
↓
LERAARGEDRAG
Mentoren leggen leerstrategieën uit, doen deze voor en begeleiden leerlingen bij het toepassen ervan.
Docenten leggen strategieën binnen hun vak uit, doen ze voor en laten leerlingen ermee oefenen.
↓
LEIDERSCHAPSGEDRAG
Leercoördinator én schoolleiders faciliteren, stimuleren en bewaken een gezamenlijke aanpak.
Deze slide heeft geen instructies
Een gedeelde visie vanuit vier perspectieven
Een gedeelde visie wordt pas richtinggevend als zij wordt vertaald naar zichtbaar gedrag én duurzaam wordt verankerd.
2. Leren organiseren: Hoe richten we onderwijs zo in dat dit leren daadwerkelijk wordt ondersteund?
Verbindt de visie op leren aan didactiek, pedagogiek, instructie en verwachtingen.
3. Professionaliteit & cultuur: Welk professioneel handelen en welke cultuur zijn daarvoor nodig?
Legt de verbinding met collectief leren, samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onderwijskwaliteit.
1. Leren & gedrag: Wat weten we over hoe leerlingen leren en welk gedrag daarbij helpt?
Onderbouwd vanuit o.a. cognitieve psychologie, cognitieve belasting en deliberate practice.
4. Veranderen & verankeren: Hoe zorgen we dat gewenst handelen niet tijdelijk, maar duurzaam wordt?
Richt zich op implementatie, cultuurverandering, kwaliteitszorg en borging.
(Kirschner & Hendrick, 2020; Sweller et al., 2011; Rosenshine, 2012; Rubie-Davies, 2014; Willingham, 2009; DuFour et al., 2015; Senge, 2010; Muhammad, 2009)
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag (individueel)
Het Visiekwadrant
Werk het visiekwadrant voor jezelf uit.
Doorloop de vier kwadranten en noteer per onderdeel:
Wat is jouw visie? Formuleer kort wat jij belangrijk vindt en waar je in gelooft.
Maak het concreet. Wat betekent deze visie voor de dagelijkse praktijk?
Maak het zichtbaar. Waaraan zouden leerlingen, collega’s of anderen kunnen zien of horen dat deze visie daadwerkelijk wordt toegepast?
minute
second
Denk vanuit de gewenste situatie: hoe willen we dat het eruitziet als we dit écht goed doen?
visie → concreet gedrag/praktijk → zichtbaar bewijs
Aan de slag (in duo's)
De kritische vriend
Leg je kwadrant aan elkaar voor.
De ander mag alleen deze drie vragen stellen:
Kan ik dit daadwerkelijk zien of horen?
Wat is bij jullie een gezamenlijke standaard en wat laat je bewust aan de professional?
Waar zie jij de grootste kloof tussen jullie visie en de dagelijkse praktijk?
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Leiderschapsveiling
Waar zet jij op in?
Waar zitten jouw grootste leiderschapsopgaven?
Onze visie scherper maken
Gewenst gedrag concreter maken
Meer professioneel gesprek voeren
Professionals beter ondersteunen
Duidelijker zijn over wat niet vrijblijvend is
Afspraken beter verankeren
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Waar ligt voor jou nu de grens tussen professionele ruimte en gezamenlijke standaard?
Deze slide heeft geen instructies
Nog vragen?
Bedankt voor
jullie inzichten.
Deze slide heeft geen instructies