1.3 Gesteente wordt verplaatst H/V

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 2

1.3 Gesteente wordt verplaatst

Mechanische verwering:

Stenen vallen uit elkaar in kleinere stukken (zonder te veranderen van samenstelling)

Chemische verwering:

Samenstelling van het gesteente verandert door invloed van water en zuren 

Herhaling

Massabewegingen

= Het langs de helling naar beneden bewegen van gesteente onder invloed van zwaartekracht

Verwering en erosie

Verwering vindt vóór erosie plaats.

Een steen valt uit elkaar in kleine stukjes --> verwering

de kleine stukjes worden daarna meegenomen door wind, water, ijs en schuurt het landschap uit:  --> erosie.

Voor erosie

Na erosie

Erosie

 = de uitschurende werking van water, wind of ijs

Erosie en verwering

Wat was het verschil?

Verwering is het uit elkaar vallen van gesteente terwijl erosie het wegslijten van gesteente is.

Verwering

Erosie

Erosie door ijs

= Wanneer een gletsjer (dik pakket ijs) door het gewicht van zichzelf langzaam naar beneden 'stroomt' schuurt hij de ondergrond en de zijkant uit.

Erosie door wind

= zand dat met de wind wordt meegenomen kan harde stenen uitschuren. 

Erosie door water

= Gesteente schuurt af doordat water langs stenen verplaatst.

Erosie door water

In de bovenloop        van de rivier schuurt het grind over de bodem. Hierdoor zal de rivier steeds dieper worden. 

= het begin van de rivier, oftewel het bovenste deel dat meestal in de bergen stroomt

Erosie door water - in de rivier

Erosie door wind

Als het waait, schuren de zandkorrels tegen de rotsen.

Erosie door ijs

Erosie door ijs! 

 U - dal

Gletsjers

= Pakketten ijs van soms wel honderden meters dik.

• Ontstaan in de bergen waar het koud genoeg is + voldoende neerslag valt

• Wanneer nieuwe sneeuw valt + oude niet wegsmelt hoopt de sneeuw zich op

V-dal                     U-dal

V-dal 

U-dal 

1

erosie door de wind

2

erosie door een rivier (v-dal)

3

erosie door een gletsjer (u-dal)

4

erosie door de zee

Van grind tot klei

Door het steeds verder uitschuren van gesteente, blijven uiteindelijk alleen nog kleine korreltjes over: 

grind         , zand          en klei

= door rivierwater afgeronde stenen

= de kleine korreltjes gesteente die nog met het blote oog te zien zijn en ontstaan door verwering

= microscopisch kleine korreltjes die ontstaan als gevolg van verwering

Afsluiting

Maak van paragraaf 1.3 de opdr: 

Afsluiting

1. Je weet wat massabewegingen zijn

2. Je begrijpt welke rol erosie speelt in de verandering van het landschap in gebergten en herkent rivier- en gletsjerdalen

3. Je kunt de verschillen tussen grind, zand en klei verklaren

wat zijn massabewegingen

A

het langs de helling naar beneden bewegen van gesteente

B

het vallen van stenen

C

helling waar wat langs valt

D

geen idee

Bij erosie...

A

valt gesteente uit elkaar in kleine brokjes

B

wordt verweringsmateriaal door een schurende werking meegenomen door wind water of ijs

C

lost gesteente op in water of zuren

D

wordt gesteente achtergelaten en hoopt het op

Wat is het verschil tussen verwering en erosie?

A

Bij erosie brokkelt het gesteente af en bij verwering schuurt er af

B

Bij erosie ontstaan gletsjers, daarom brokkelt gesteente af

C

Bij erosie heb je te maken met verwering

D

Bij erosie slijt het gesteente af en bij verwering brokkelt het af

Een rivier stroomt in de bovenloop...

A

Langzaam

B

Snel

C

D

V: In de bovenloop is er veel erosie

A

Waar

B

Niet Waar

C

D

Rivieren vormen in de bovenloop...

A

U-dalen

B

V-dalen

C

D

Wat is het verschil tussen verwering en erosie? (kies wat het beste past)

A

Verwering is slijten, Erosie is splijten

B

Verwering is splijten, Erosie is slijten

C

Verwering komt altijd pas na erosie

D

Wat is een gletsjer?

A

Grote sneeuw torens waarbij er veel mensen omkomen

B

een scheur in een berg met sneeuw

C

Een gat in het ijs, waar sneeuw op ligt

D

Grote ijspakketten in de bergen, die ontstaan door ophoping van sneeuw.

V-dal

U-dal

Ontstaan door rivier

Ontstaan door gletsjer

V-dal

U-dal

Welk soort dal is hier ontstaan?

A

V -dal

B

U-dal

C

D

Erosie of verwering?

A

Erosie

B

Verwering

C

D

Erosie of verwering?

A

Erosie

B

Verwering

C

D

Erosie of verwering?

A

Erosie

B

Verwering

C

D

Erosie of verwering?

A

Erosie

B

Verwering

C

D

Erosie of verwering?

A

Erosie

B

Verwering

C

D

Is er bij de Morteratschgletsjer voornamelijk sprake van erosie of verwering?

A

Erosie

B

Verwering

C

D

Erosie of verwering? De stenen zijn helemaal afgerond door de wind die erlangs gaat.

A

verwering

B

erosie

C

D