Biotechnologie
Thema 4 DNA
B7
Biotechnologie
Lesduur is: 120 minOnderdelen in deze les
Thema 4 DNA
B7
Biotechnologie
Intro biotechnologie
Technieken waarbij organismen worden gebruikt om producten te maken voor de mens. Daarbij denk je al heel snel aan zaken als de afbeelding links bovenin, maar ook eeuwenoude technieken vallen eronder: de productie van wijn, bier, brood (gist), kaas (enzym chymosine), zuurkool en yoghurt (melkzuurbacteriën).
En ook in de landbouw: veredelen (planten) en fokken (dieren) om de gewenste eigenschappen te verkrijgen.
Genetische modificatie
Eigenschappen van organismen worden veranderd door een nieuw gen in te brengen of genen te wijzigen
Genetisch gemodificeerd organisme (ggo):
- cisgenese: DNA afkomstig van organisme van
dezelfde soort
- transgenese: DNA afkomstig van organisme van
een andere soort
Transgene bacteriën kun je bijvoorbeeld inzetten bij het minder schadelijk maken van vervuilde grond. Ingebouwde genen zorgen ervoor dat kwik in een vervuilde bodem wordt omgezet in een niet giftige kwikverbinding.
DNA-manipulatie
Gentherapie is het inbrengen van genetisch materiaal in (menselijke) cellen in het kader van een geneeskundige behandeling.
Bij erfelijke aandoeningen hoopt men dat dit genetisch materiaal kan dienen om een ziekte die ontstaat door een niet goed functionerend gen te genezen door een 'gezond' gen toe te voegen.
Insuline
Resistentie antibioticum
De hond in de afbeelding hierboven heet Joep. Omroep BNN liet Joep klonen in Zuid-Korea. Bekijk het artikel en het filmpje in de volgende website:
Klonen
Voor de baasjes van Joep had Joep een gunstig genotype (/fenotype), het is mogelijk om een genetisch identieke nakomeling te verkrijgen door ongeslachtelijke voortplanting: een kloon.
Planten: enten, stekken en weefselkweek
Dieren: embryosplitsing en celkerntransplantatie
Onderaan de afbeelding staat nog een voorbeeld van therapeutisch klonen: stamceltherapie met gekloonde cellen van een patiënt, om deze met eigen weefsel te genezen.
Planten
Bij planten gaat het vrij makkelijk...
Ze hebben nog stamcellen= cellen die nog geen taak hebben.
Ze kunnen zich ontwikkelen tot veel verschillende soorten cellen.
De stamcellen maken het mogelijk dat uit een klein groepje cellen een hele nieuwe volledige plant groeit.
Stekken
Stekken is het kunstmatig maken van identieke kopieën van een organisme.
Stekken van een plant zijn de klonen van de moeder.
Enten
Ongeslachtelijke voortplanting.
Bij enten bevestig je een tak van een bepaald soort boom op de onderstam van een verwante soort. De tak groeit vast en groeit op de stam verder.
De boom die zo ontstaat, bestaat uit twee delen met verschillende erfelijke eigenschappen.
Dieren
2 manieren:
- Embryosplitsing
- Celkerntransplantatie
Embryosplitsing
Embryosplitsing:
Uit een eicel ontstaat een klompje cellen.
Deze wordt gesplitst in kleinere klompjes cellen.
Celkerntransplantatie:
2 cellen: een eicel van een dier en een lichaamscel van een ander dier van dezelfde soort.
De lichaamscel komt van een donor ('gever') met bekende erfelijke eigenschappen. Het doel is om klonen te krijgen die allemaal die erfelijke eigenschappen hebben.
Het toevoegen van gist in brood om het luchtig te maken is:
klassieke biotechnologie
geen biotechnologie
recombinant-DNA-techniek
moderne biotechnologie
Bij de productie van bier en zuurkool wordt biotechnologie toegepast
Ja
Nee
Wat wordt er gedaan bij recombinant-DNA-techniek?
Met behulp van bacteriën wordt van melk yoghurt gemaakt.
In het DNA van een organisme wordt nieuwe erfelijke informatie aangebracht.
Door het gebruik van gisten wordt brood, bier en wijn bereid.
Nieuwe klonen worden gemaakt van gunstige organismen.
Wat is de verzamelnaam van technieken waarbij organismen worden gebruikt om producten te maken voor de mens?
DNA- recombinant techniek
Genetische modificatie
Biotechnologie
Klonen