Les 5, deel 1/3: Dark Sky Park Lauwersmeer

• Woordenschat
• Wereldoriëntatie
• +1
• Basisschool
• Groep 7

Les 5: Dark Sky Park Lauwersmeer

DEEL 1

NB:
Dit lesmateriaal is tot stand gekomen in de periode 2021 - 2024 in het project UGO (Utrecht Gelijke Onderwijskansen) op basis van het curriculum van de voormalig Brede School Academie (BSA) Utrecht en in samenwerking met de gemeente Utrecht en de Utrechtse schoolbesturen PCOU Willibrord, SPO Utrecht en KSU. Het project UGO eindigt op 1 oktober 2024.

 

      weet je meer over lichtvervuiling;

       heb je kennisgemaakt met tien

       nieuwe woorden.

     Aan het eind van dit deel van de les:

de introductie op de tekst

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Lichtvervuiling

Wist je dat er behalve luchtvervuiling ook lichtvervuiling bestaat? In Nederland zijn er maar heel weinig plekken waar het 's nachts echt helemaal donker is. Bijna overal brandt wel licht, zeker in en rondom de steden en dorpen.

de introductie<br>

de woordenschat

Wat zou dat vele licht voor bijvoorbeeld dieren betekenen? En heb jij ook wel eens last van de lichten in de stad? In de volgende slide kun je invullen waar je aan denkt bij dit onderwerp

terugblikken en vooruitkijken

Vul in waar jij aan denkt bij dit onderwerp.

lichtvervuiling

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

het introductiefilmpje

Vóórdat je in deel 2 van de les de tekst gaat lezen, ga je dit filmpje bekijken.

In het filmpje zie je wat lichtvervuiling is en wat de gevolgen daarvan zijn voor de natuur.

Klik op de link onder de afbeelding om het filmpje te starten.

klik op deze link op het filmpje te bekijken

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Vragen beantwoorden

In deze lessen ga je vaak vragen beantwoorden:

     Van sommige vragen staat het antwoord in de tekst of hoor of zie je het 

     antwoord in het introductiefilmpje. Dit zijn de lees- en kijkvragen.

     Bij andere vragen is dat niet zo. Daarop vind je je antwoord door goed na te

     denken over de informatie uit de tekst of het introductiefilmpje. Die vragen 

     noemen we denkvragen.

de introductie<br>

de woordenschat<br>

terugblikken en vooruitkijken<br>

Bij deze lessen hoort een hand-out met uitleg over hoe je op een goede manier antwoord geeft op de denkvragen. Vraag ernaar bij je leerkracht en maak steeds gebruik van de tips. Die gelden natuurlijk ook voor andere vragen!

Print de hand-out 'Denkvragen beantwoorden' voor je leerlingen uit en besteed er deze 1e les van het blok veel aandacht aan.

Het is de bedoeling dat de leerlingen steeds gebruik maken van de tips en handvaten die in de hand-out geboden worden en zich deze manier van antwoord geven eigen gaan maken.

Benoem dit regelmatig bij de open vragen.

Omschrijf in je eigen woorden wat lichtvervuiling is.

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Lichtvervuiling: de nadelen voor mensen en dieren doordat het (in Nederland) nooit helemaal donker meer is door het vele licht dat we gebruiken. Je zou kunnen zeggen dat het licht het donker 'vervuilt' .

Hoe denk je dat het komt dat het kunstlicht de natuur in de war brengt?

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Kunstlicht brengt de natuur in de war doordat er altijd en overal licht is. Dieren weten daardoor bijvoorbeeld niet meer goed wanneer het dag of nacht is. Hierdoor missen dieren hun winterslaap, kunnen ze niet goed jagen of raken ze oververmoeid.

woordenschat

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

onderscheiden

de Melkweg

het kunstlicht

de duisternis

behouden

In de tekst die je in deel 2 van deze les gaat lezen, leer je tien nieuwe woorden.

Hier zie je alvast de eerste vijf:

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Woord:</span> de Melkweg<br></span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Betekenis: </span>de brede strook van sterren die er samen vanaf de aarde uitzien als een witte band <br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin:</span> <span style="font-style: italic">Ken jij de belangrijkste sterren van de Melkweg? <br></span></span></div>

4

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: de duisternis<br></span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: het donker<br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin:</span> <span style="font-style: italic">In de duisternis zagen we geen hand voor ogen.</span></span></div>

1

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Woord: </span>behouden</span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Betekenis: </span>zorgen dat het blijft bestaan<br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Voorbeeldzin: </span><span style="font-style: italic">Ondanks alle ellende heeft hij zijn gevoel voor humor behouden. Hij blijft maar grappen maken.</span></span></div>

2

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Woord: </span>het kunstlicht<br></span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Betekenis:</span> het niet natuurlijke licht<br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Voorbeeldzin: </span><span style="font-style: italic">In de stad is het nooit helemaal donker, omdat er heel veel kunstlicht is, bijvoorbeeld van lantarenpalen en winkelverlichting. <br></span></span></div>

3

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Woord:</span> onderscheiden</span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Betekenis: </span>herkennen</span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin: </span><span style="font-style: italic">Alle schilderijen leken heel erg op elkaar. De echte Rembrandt was niet te onderscheiden. <br></span></span></div>

5

Klik op het nummer bij het woord om
de betekenis van het woord en een
voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te beluisteren.

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Kernbegrippen uit de tekst:

• behouden
• het kunstlicht
  
• schade ondervinden van
  

(zie ook 4.2.1 van de 'Algemene handleiding PO')

de cyclus

   het natuurreservaat

het predicaat

    schade ondervinden van

m.u.v.

En hier de tweede helft van de nieuwe woorden:

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: m.u.v.</span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Betekenis:</span> (met uitzondering van) behalve<br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: <span style="font-style: italic">Alle kleding die kapot was, gooide ik in de textielcontainer, m.u.v. de broek waar olievlekken op zaten. <br></span></span></div>

6

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: schade ondervinden van<br></span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Betekenis:</span> erge last hebben van<br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin:</span> <span style="font-style: italic">Er is al vijf keer bij de juwelier ingebroken. Die heeft daar veel schade van ondervonden. <br></span></span></div>

7

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Woord:</span> de cyclus</span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: bold">Betekenis:</span> wat in een kring rondgaat (figuurlijk) en zich steeds herhaalt <br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-style: italic"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin:</span> </span>Lente, zomer, herfst en winter vormen samen een cyclus. <br></span></div>

8

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Woord: </span>het natuurreservaat<br></span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Betekenis: </span>het natuurgebied dat beschermd wordt<br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Voorbeeldzin:<span style="font-style: italic"> </span></span><span style="font-style: italic">In het natuurreservaat in Zuid-Afrika hebben ze veel last van stropers die wilde dieren willen vangen en verkopen. <br></span></span></div>

9

<span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Woord: </span>het predicaat<br></span><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Betekenis: </span>de officiële (ere)titel<br></span></div><div><span style="color: rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight: 700">Voorbeeldzin: </span><span style="font-style: italic">Het concertgebouw in Amsterdam heeft het predicaat 'Koninklijk'.&nbsp; <br></span></span></div>

10

Klik ook hier op het nummer bij het woord om de betekenis van het woord en een voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te horen.

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Spelen met de woorden: domino!

Leg de dominostenen op de juiste plek zodat elk woord naast de juiste betekenis staat. Het eerste steentje ligt er al! 

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Welke van deze woorden kende je al? Sleep ze naar het juiste vak.

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

<span style="font-weight: bold; color: rgb(23, 97, 151)">Ja, dit woord ken ik al</span><span style="color: rgb(23, 97, 151); font-weight: bold">.</span>

<span style="font-weight: bold; color: rgb(23, 97, 151)">Nee, dit woord ken ik nog niet.</span><br>

het predicaat

het natuurreservaat

de cyclus

schade ondervinden van

m.u.v.

onderscheiden

de Melkweg

het kunstlicht

behouden

de duisternis

terugblikken & vooruitkijken

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Wat heb je geleerd over dit onderwerp?

lichtvervuiling

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

De tekst die je in deel 2 gaat lezen, 

gaat over het Dark Sky Park 

Lauwersmeer. Dat is één van

de weinige gebieden in Europa 

waar het echt helemaal donker

wordt. In de volgende dia kun je

invullen wat je daar al over weet.

het onderwerp van de tekst

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Waar denk jij 

aan bij dit onderwerp?

Dark Sky Park Lauwersmeer

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Je bent nu klaar met deel 1 van deze les. Veel plezier met deel 2!

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken