4V Systematische naamgeving organische verbindingen (H3.2)

§ 5.1 en 5.2 - Systematische naamgeving

  • Mensen hebben willekeurige namen

  • Koolwaterstoffen hebben systematische namen

  • Systematische naamgeving kan maar op 1 juiste manier

Allebei C4H10, hoe hou je deze moleculen uit elkaar?

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditorScheikundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

§ 5.1 en 5.2 - Systematische naamgeving

  • Mensen hebben willekeurige namen

  • Koolwaterstoffen hebben systematische namen

  • Systematische naamgeving kan maar op 1 juiste manier

Allebei C4H10, hoe hou je deze moleculen uit elkaar?

Naamgeving onvertakte alkanen

  • Onvertakte alkanen hebben vaste namen

  • Basis voor alle systematische naamgeving dus leer deze goed!


Boek blz. 92

Uit je hoofd leren!

heptaan

Naamgeving vertakkingen (1)

  • Namen van vertakkingen zijn gebaseerd op namen van   onvertakte koolwaterstoffen:

Voorbeeld (1)

Stel, je wilt de systematische naam van onderstaand molecuul afleiden.

Dit molecuul is een meervoudig vertakte alifatische koolwaterstof.

Voorbeeld (2)

Stap 1: zoek de langste onvertakte keten van C-atomen in het molecuul. Dit is de hoofdketen.

De langste onvertakte keten in dit molecuul is 6x C.

Stap 2: de stamnaam wordt daardoor hexaan.

Voorbeeld (3)

Stap 3: identificeer de zijgroepen:

  • 2x methyl

  • 1x ethyl

Voorbeeld (4)

Stap 4: zet de namen van de zijgroepen op alfabetische volgorde voor de naam van de hoofdstam: 

ethylmethylhexaan

Voorbeeld (5)

Stap 5: nummer de C-atomen van de hoofdketen. Dat kan op twee manieren: L → R of R → L

Voorbeeld (6)

Stap 6: geef de posities van de vertakkingen op de stam aan met zo klein mogelijke getallen. 

ethylmethylhexaan wordt 4-ethyl-2,2-methylhexaan

(3-ethyl-5,5-methylhexaan is niet zo klein mogelijk!)

Voorbeeld (7)

Stap 7: geef de meerdere zijgroepen op eenzelfde C-atoom een numeriek voorvoegsel

4-ethyl-2,2-methylhexaan wordt 4-ethyl-2,2-dimethylhexaan


De systematische naam

van dit molecuul is:

4-ethyl-2,2-dimethylhexaan


Wat is de juiste naam van deze verbinding?

A

ethylbutaan

B

2-ethylbutaan

C

methylpentaan

D

3-methylpentaan

Laat je niet foppen

Je kunt de structuurformule van grotere, vertakte koolwaterstoffen op meerdere manieren correct noteren. De naamgeving verandert daardoor niet!

  • Naamgeving van alkenen lijkt op die van alkanen

  • Uitgang stamnaam is -een i.p.v. -aan

  • Plaats van dubbele binding geef je in de stamnaam aan met cijfer

  • Begin met nummeren van hoofdketen zodanig dat de dubbele binding tussen C-atomen met de laagste nummers ligt

  • Stamnaam: pent-2-een

  • Voor eventuele zijgroepen gelden de eerdere naamgevingsregels.




Alkenen en alkynen

4,4-dimethylpent-2-een

De namen van deze structuren zijn:

A

Allebei: buta-2,3-dieen

B

Allebei: but-2-een

C

1-methylpropeen en 3-methylpropeen

D

Allebei: 1-methyl-etheen


Cycloalkanen


  • Stamnaam is aantal C-atomen   in ringstructuur (hier: 5)

  • Begin voor zijgroepen met  nummeren bij een zijgroep en nummer door zodat de volgende zijgroep die je tegen komt een zo laag mogelijk nummer krijgt

1,3-dimethylcyclopentaan

Wat is de naam van deze stof?

A

2,3-methyl-pentaan

B

1-ethyl-2-methylcyclopropaan

C

1,2-dimethylcyclobutaan

D

1-methyl-2-ethylcyclopropaan

Cycloalkenen

  • Voor cycloalkenen (ring met dubbele binding) gelden dezelfde regels als voor acyclische alkenen

  • Beginnen met nummeren bij dubbele binding, dan doortellen tot eerste zijgroep 

1,2-dimethylcyclopent-1-een

cyclopenteen

Aromaten (1)

  • In een benzeenring kunnen een of meer H-atomen zijn vervangen door zijgroep(en)

  • Stamnaam: benzeen

  • Rest van naamgeving als bij regels voor cycloalkanen

Aromaten (2)

  • Als benzeen een zijgroep met een dubbele binding heeft, wordt die zijgroep de stamnaam en wordt de benzeenring een zijgroep 

  • Naam zijgroep: fenyl

fenyletheen

Halogeenalkanen

  • Nooit een hoofdgroep, dus geen achtervoegsel (Binas 66D)


  • Naamgeving: C-nummering-halogeennaam-Stam+uitgang

  • Voorbeeld: 2-Joodbutaan


Wat is de naam van dit molecuul?

A

1-jood-2-broom-2-chloorpropaan

B

1,2,2-jood-broom-chloorpropaan

C

2-broom-2-chloor-1-joodpropaan

D

2,2,1-tribroom-chloor-joodpropaan

Zou je LessonUp aanbevelen aan een vriend?

1

Ja

2

Nee

3

Onthouding

4

Blanco

Oefenen:

werkboek

opd. 19,20, 22, en 23 (5.2)