§ 5.1 en 5.2 - Systematische naamgeving
Mensen hebben willekeurige namen
Koolwaterstoffen hebben systematische namen
Systematische naamgeving kan maar op 1 juiste manier
Allebei C4H10, hoe hou je deze moleculen uit elkaar?
§ 5.1 en 5.2 - Systematische naamgeving
Mensen hebben willekeurige namen
Koolwaterstoffen hebben systematische namen
Systematische naamgeving kan maar op 1 juiste manier
Allebei C4H10, hoe hou je deze moleculen uit elkaar?
Naamgeving onvertakte alkanen
Onvertakte alkanen hebben vaste namen
Basis voor alle systematische naamgeving dus leer deze goed!
Boek blz. 92
Uit je hoofd leren!
heptaan
Naamgeving vertakkingen (1)
Namen van vertakkingen zijn gebaseerd op namen van onvertakte koolwaterstoffen:
Voorbeeld (1)
Stel, je wilt de systematische naam van onderstaand molecuul afleiden.
Dit molecuul is een meervoudig vertakte alifatische koolwaterstof.
Voorbeeld (2)
Stap 1: zoek de langste onvertakte keten van C-atomen in het molecuul. Dit is de hoofdketen.
De langste onvertakte keten in dit molecuul is 6x C.
Stap 2: de stamnaam wordt daardoor hexaan.
Voorbeeld (3)
Stap 3: identificeer de zijgroepen:
2x methyl
1x ethyl
Voorbeeld (4)
Stap 4: zet de namen van de zijgroepen op alfabetische volgorde voor de naam van de hoofdstam:
ethylmethylhexaan
Voorbeeld (5)
Stap 5: nummer de C-atomen van de hoofdketen. Dat kan op twee manieren: L → R of R → L
Voorbeeld (6)
Stap 6: geef de posities van de vertakkingen op de stam aan met zo klein mogelijke getallen.
ethylmethylhexaan wordt 4-ethyl-2,2-methylhexaan
(3-ethyl-5,5-methylhexaan is niet zo klein mogelijk!)
Voorbeeld (7)
Stap 7: geef de meerdere zijgroepen op eenzelfde C-atoom een numeriek voorvoegsel
4-ethyl-2,2-methylhexaan wordt 4-ethyl-2,2-dimethylhexaan
De systematische naam
van dit molecuul is:
4-ethyl-2,2-dimethylhexaan
Wat is de juiste naam van deze verbinding?
ethylbutaan
2-ethylbutaan
methylpentaan
3-methylpentaan
Laat je niet foppen
Je kunt de structuurformule van grotere, vertakte koolwaterstoffen op meerdere manieren correct noteren. De naamgeving verandert daardoor niet!
Naamgeving van alkenen lijkt op die van alkanen
Uitgang stamnaam is -een i.p.v. -aan
Plaats van dubbele binding geef je in de stamnaam aan met cijfer
Begin met nummeren van hoofdketen zodanig dat de dubbele binding tussen C-atomen met de laagste nummers ligt
Stamnaam: pent-2-een
Voor eventuele zijgroepen gelden de eerdere naamgevingsregels.
Alkenen en alkynen
4,4-dimethylpent-2-een
De namen van deze structuren zijn:
Allebei: buta-2,3-dieen
Allebei: but-2-een
1-methylpropeen en 3-methylpropeen
Allebei: 1-methyl-etheen
Cycloalkanen
Stamnaam is aantal C-atomen in ringstructuur (hier: 5)
Begin voor zijgroepen met nummeren bij een zijgroep en nummer door zodat de volgende zijgroep die je tegen komt een zo laag mogelijk nummer krijgt
1,3-dimethylcyclopentaan
Wat is de naam van deze stof?
2,3-methyl-pentaan
1-ethyl-2-methylcyclopropaan
1,2-dimethylcyclobutaan
1-methyl-2-ethylcyclopropaan
Cycloalkenen
Voor cycloalkenen (ring met dubbele binding) gelden dezelfde regels als voor acyclische alkenen
Beginnen met nummeren bij dubbele binding, dan doortellen tot eerste zijgroep
1,2-dimethylcyclopent-1-een
cyclopenteen
Aromaten (1)
In een benzeenring kunnen een of meer H-atomen zijn vervangen door zijgroep(en)
Stamnaam: benzeen
Rest van naamgeving als bij regels voor cycloalkanen
Aromaten (2)
Als benzeen een zijgroep met een dubbele binding heeft, wordt die zijgroep de stamnaam en wordt de benzeenring een zijgroep
Naam zijgroep: fenyl
fenyletheen
Halogeenalkanen
Nooit een hoofdgroep, dus geen achtervoegsel (Binas 66D)
Naamgeving: C-nummering-halogeennaam-Stam+uitgang
Voorbeeld: 2-Joodbutaan
Wat is de naam van dit molecuul?
1-jood-2-broom-2-chloorpropaan
1,2,2-jood-broom-chloorpropaan
2-broom-2-chloor-1-joodpropaan
2,2,1-tribroom-chloor-joodpropaan
Zou je LessonUp aanbevelen aan een vriend?
Ja
Nee
Onthouding
Blanco
Oefenen:
werkboek
opd. 19,20, 22, en 23 (5.2)