Stap 6: evalueren van voorlichting
Stap 6: evalueren van voorlichting
Open de les met het idee dat goede voorlichting niet stopt na het gesprek zelf. In deze stap kijken studenten of de boodschap echt is aangekomen en wat er aangepast moet worden.
Lesdoel
Ik kan stap 6 van een voorlichtingsplan uitvoeren door het proces en het resultaat van de voorlichting te evalueren en verbeterpunten vast te leggen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij het evalueren van voorlichting?
Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als controleren, begrijpen, doel, vragen, zorgplan of verbeteren.
Wat is evalueren?
Evalueren is samen met de zorgvrager terugkijken op de gegeven voorlichting.
Je controleert of het doel is bereikt en of de voorlichting duidelijk, passend en bruikbaar was.
Evalueren hoort dus na de uitvoering, maar is ook de basis om een volgende voorlichting te verbeteren.
Leg nadruk op 'samen met de zorgvrager'. Evaluatie is niet alleen het oordeel van de student of zorgverlener, maar ook de ervaring van de zorgvrager.
Waarom is stap 6 belangrijk?
Je ziet of de zorgvrager de informatie heeft begrepen
Je ontdekt vragen of onduidelijkheden
Je controleert of het doel bereikt is
Je verzamelt punten om de voorlichting aan te passen
Koppel dit aan hun eindopdracht: zonder evaluatie is het voorlichtingsplan niet compleet, omdat je dan niet weet of de gekozen aanpak werkte.
Twee delen van evaluatie
Bij stap 6 kijk je naar twee onderdelen:
Procesevaluatie: hoe verliep de voorlichting?
Resultaatevaluatie: wat heeft de voorlichting opgeleverd?
Die twee horen bij elkaar. Een goed gesprek betekent nog niet automatisch dat de zorgvrager ook echt iets met de informatie kan doen.
Benoem het verschil expliciet, omdat studenten proces en resultaat vaak door elkaar halen.
Procesevaluatie: hoe verliep het?
Bij de procesevaluatie kijk je naar de manier waarop de voorlichting is gegeven.
Denk aan:
plaats en sfeer
tijdstip
duur van het gesprek
duidelijkheid van de uitleg
begrijpelijke taal
wat beter kan
Verbind dit aan stap 4 en 5: keuzes over plaats, tijd, methode en boodschap zie je hier terug in de evaluatie.
Voorbeelden van procesevaluatie
Kon de zorgvrager de locatie goed vinden?
Was de locatie prettig en rustig?
Was het tijdstip geschikt?
Was de uitleg duidelijk en begrijpelijk?
Was er genoeg tijd?
Laat studenten zien dat procesevaluatie heel concreet is. Het gaat niet alleen om 'vond u het goed?', maar om gerichte punten die je kunt verbeteren.
Waar kijk je bij een procesevaluatie vooral naar?
Het verloop
Het gedrag
Het ziektebeeld
Het einddoel
Correct is het verloop van de voorlichting: plaats, tijd, duur, duidelijkheid en taalgebruik. Einddoel hoort meer bij resultaatevaluatie.
Procesevaluatie aanvullen
Bij een procesevaluatie kijk je terug op hoe de voorlichting verliep. Je let bijvoorbeeld op het tijdstip, de duidelijkheid van de uitleg en de gebruikte taal. Zo ontdek je wat de volgende keer beter kan.
Alle drie de woorden komen rechtstreeks uit de behandelde slides over procesevaluatie.
Resultaatevaluatie: wat leverde het op?
Bij de resultaatevaluatie kijk je of de voorlichting effect had.
Het resultaat is bereikt als de zorgvrager:
zich meer bewust is van het onderwerp
de informatie heeft begrepen
weet wat hij met de informatie kan doen
een stap kan zetten richting gewenst gedrag
Maak duidelijk dat het niet altijd betekent dat gedrag al helemaal veranderd is. Bewustwording en begrijpen zijn vaak eerst zichtbare resultaten.
Voorbeelden van resultaatevaluatie
Wat is u het meeste bijgebleven?
Kunt u vertellen wat u met deze informatie kunt doen?
Aan welke verandering zou u kunnen werken?
Zijn er nog vragen of onduidelijkheden?
Benadruk dat dit controlevragen zijn om begrip te checken. Het gaat niet om overhoren, maar om samen nagaan wat is aangekomen.
Doel bereikt of niet?
In stap 6 vergelijk je de uitkomst met de doelstelling uit stap 3.
Is de zorgvrager bereikt?
Is de boodschap begrepen?
Past het resultaat bij het gestelde doel?
Pas als je dit nagaat, kun je eerlijk beoordelen of de voorlichting geslaagd is.
Herinner studenten eraan dat doelen SMART geformuleerd horen te zijn. Dan is evalueren ook makkelijker, omdat je iets concreets hebt om op terug te kijken.
Welke vraag past het best bij resultaatevaluatie?
Was de ruimte rustig?
Was het tijdstip goed?
Wat is u bijgebleven?
Was het gesprek lang genoeg?
De juiste optie checkt wat de zorgvrager heeft onthouden. De andere opties horen bij procesevaluatie.
Hoe merk je of het doel van de voorlichting bereikt is?
Bespreek dat een goed antwoord de koppeling maakt met stap 3: je vergelijkt de uitkomst met de doelstelling. Elementen: zorgvrager bereikt, boodschap begrepen, resultaat past bij het doel.
Evaluatie leidt tot aanpassen
De uitkomsten van de evaluatie gebruik je om verder te werken.
Punten uit de procesevaluatie gebruik je om een volgende voorlichting te verbeteren.
Punten uit de resultaatevaluatie neem je mee in het zorgplan.
Samen met de zorgvrager bekijk je of vervolg nodig is.
Dit is de kern van het theoretisch kader: evalueren is niet afronden en stoppen, maar afronden en bijstellen.
Vastleggen in het zorgplan
Na de evaluatie noteer je:
wat besproken is
of het doel bereikt is
welke vragen nog openstaan
welke vervolgafspraken nodig zijn
Maak het praktisch voor Verzorgende IG: evaluatie hoort ook bij rapporteren en afstemmen met mantelzorger en naasten waar dat passend is.
Stap 6 in het format invullen
In je voorlichtingsplan bij stap 6 beschrijf je:
het geplande evaluatiemoment
hoe je controleert of de zorgvrager de informatie begrepen heeft
of er nog vragen of onduidelijkheden zijn
of jij duidelijk en helder bent overgekomen
of het doel bereikt is
Verbind deze slide direct aan de eindopdracht en het ingevulde format dat studenten moeten gebruiken.
Van voorlichting naar vervolg
Voorlichting geven → evalueren → aanpassen of vervolgen
Deze laatste stap maakt zichtbaar of de zorgvrager verder kan met advies en instructie, of dat extra uitleg, herhaling of een nieuw moment nodig is.
Gebruik deze slide als afronding van de inhoud: stap 6 sluit het plan af, maar opent vaak ook de volgende stap in de zorgverlening.
Wat doe je met punten uit de resultaatevaluatie?
In een folder zetten
In het zorgplan opnemen
Direct verwijderen
Alleen mondeling noemen
Procesevaluatie gebruik je om een volgende voorlichting te verbeteren; resultaatevaluatie leg je vast in het zorgplan.
Stap 6 compleet maken
Na de evaluatie noteer je in het zorgplan wat besproken is. Je kijkt of het doel bereikt is en welke vervolgafspraken nodig zijn. Zo kan de zorgvrager verder met advies en instructie.
Deze vraag sluit aan op de slides over vastleggen in het zorgplan en vervolg plannen.
Wat uit deze les ga jij zeker gebruiken in je eindopdracht?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel van stap 6 vond jij nog het lastigst?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
evaluatie - het beoordelen van de voorlichting samen met de zorgvrager
procesevaluatie - terugkijken op hoe de voorlichting verliep
resultaatevaluatie - beoordelen wat de voorlichting heeft opgeleverd
doelstelling - wat je met de voorlichting wilt bereiken
zorgplan - document met afspraken en informatie over de zorg voor de zorgvrager
bewustwording - het besef van de zorgvrager dat iets belangrijk is of moet veranderen
vervolgafspraak - een nieuw moment om verder te bespreken, uit te leggen of te controleren
Deze slide heeft geen instructies