Les geschiedenis HV3 paragraaf 6.3 verloop WO II HSH

• newEditor

Paragraaf 6.3: verloop WO II

Geschiedenis havo/vwo 3

Planning + lesdoel

• Terugblikken: 6 in 3 + chronologie + spotprent appeasementpolitiek.

• Uitleg/checkvragen: verloop Tweede Wereldoorlog: voorspel, begin en einde oorlog.

• Oefenen: tijdlijn verloop WO II.

• Oefenen: kijkvragen bij Histoclip WO II.

Lesdoelen:

1. Je kunt beschrijven hoe Hitler zijn rijk zonder en later met oorlog uitbreidde. (T1)

2. Je kunt uitleggen waarom de Tweede Wereldoorlog een wereldoorlog was. (T1)

3. Je kunt uitleggen wat de rol van propaganda was tijdens WOII. (T1)

4. Je weet hoe er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. (R)

Terugblikopdracht: 6 in 3 (3 min.)

Beantwoord in stilte zoveel mogelijk van deze vragen in je schrift, voor jezelf, geen overleg. Je weet altijd meer dan je denkt (!)

Checkvraag: chronologische volgorde (2 min.)

Zet de volgende gebeurtenissen op de juiste chronologische volgorde (tijdsvolgorde), bijv. A-B-C-D-E-F:

A. Oostenrijk en Tsjecho-Slowakije worden onderdeel van Hitlers rijk.

B. De democratische leider van de Republiek van Weimar gaan akkoord met de Vrede van Versailles.

C. De VS gooit twee atoombommen op Hiroshima en Nagasaki.

D. Hitler valt Polen aan.

E. Hitler wordt dictator van Duitsland door de Machtigingswet.

F. Beurskrach in New York, start economische wereldcrisis.

Checkvraag: koppelen bronnen aan oorzaken WO II: welke hoort bij welke?

Oorzaken WO II: zoeken naar Lebensraum voor Duitse bevolking, appeasementpolitiek en wraak voor Vrede van Versailles.

Ik zie…, dus…

a.

b.

c.

Checkvraag spotprenten appeasementpolitiek

Wat zie je? Hoe zie je appeasement terug? Wat is de boodschap van de bronmaker?

Toekomstbeeld?

Bron 2. Spotprent van de Russische tekenaar Kukryniksky over de appeasementpolitiek, getekend net nadat Hitler Tsjecho-Slowakije heeft gekregen. De mannen roepen ‘naar het oosten’, op het zwaard staat ‘oorlog’.

Bron 1. Spotprent over de ‘spineless leaders of democracy’ (politici/leiders zonder ruggengraat)

Startvraag

Hitler negeert Versailles

Nadat Hitler aan de macht was gekomen, negeerde hij het Verdrag van Versailles (schenden, niet aan houden), bijvoorbeeld:

- 1935: invoering dienstplicht soldaten en uitbreiden leger.

- 1936: Duitse troepen neerzetten in Rijnland.

• Maart 1938: inlijven (innemen, bezit maken) van Oostenrijk = Anschluss (want daar wonen veel Duitssprekenden, Heim ins Reich).

• Eind 1938: volledig innemen van Tsjecho-Slowakije.

Engeland en Frankrijk geven alleen protest, maar grijpen militair niet in! Waarom niet?

In Oostenrijk veel Duitsers  idee: Volksgemeinschaft en Lebensraum

Nationaalsocialisme en communisme: beide totalitair, maar aartsvijanden…

Overeenkomsten nationaalsocialisme en communisme: totalitair, dictaturen, geen vrijheid van meningsuiting, propaganda, één politieke partij, terreur, militarisme.

Nazi-Duitsland: nationaalsocialisme (ideologie), Hitler (1933-1945)

• Totalitair

• Extreemrechts.

• Ongelijkheid tussen mensen (Arische Duitsers  Joodse/ Oost-Europese mensen)

- Anti-communistisch

Sovjet-Unie: communisme (ideologie), Stalin (1922-1953)

• Totalitair

• Extreemlinks.

• Gelijkheid tussen mensen, maar alleen de communistische partij toegestaan, dictatuur.

• Anti-Westen

Molotov-Von Ribbentrop Pact (augustus 1939)

Hitler en Stalin zijn elkaar politieke vijanden (nationaalsocialisme versus communisme van Stalin, Sovjet-Unie), maar Hitler wil er zeker van zijn dat de Sovjet-Unie geen oorlog tegen hem begint als Duitsland Polen aanvalt.

Dus afspraak:

• niet-aanvalsverdrag tussen Duitsland en Sovjet-Unie.

• Onderlinge verdeling van Polen.

Ontstaan Tweede Wereldoorlog (1939-1945)

Wereldoorlog = oorlog tussen veel staten die wereldwijd gevoerd wordt:

• Oorlog in Europa: 1 september 1939: Duitsland valt Polen binnen.

• Oorlog in Azië: Japan is een bondgenoot van Hitler en verovert diverse Aziatische landen, waaronder Nederlands-Indië.

• 7 december 1941: Japanse aanval op Pearl Harbor (Amerikaanse marinebasis), waardoor VS betrokken bij de oorlog.

• Meevechten soldaten uit de koloniën.

Bondgenoten WO II

DUI/ITA/Japan = fascistisch (één leider, extreem-nationalistisch)

Geallieerden: VS, Engeland, Sovjet-Unie.

Belangrijkste gebeurtenissen WO II (1)

1 september 1939: einde appeasementpolitiek, Duitse inval Polen.

Voorjaar 1940: Duitse verovering van o.a. Nederland, België en Frankrijk.

Juli-oktober 1940: Battle of Britain: Engeland houdt stand en wint.

Mei 1941: start Arbeidsdienst in Nederland (dwangarbeid voor vooral Nederlandse mannen in Duitse fabrieken).

Juni-december 1941: Operatie Barbarossa: aanval op de Sovjet-Unie door Hitler.

Battle of Britain (juli 1940-oktober 1940)

= Duitse luchtaanval op Engeland (bombardementen), maar Duitsland kan Engeland niet veroveren.

Operatie Barbarossa (1941)

Ondanks niet-aanvalsverdrag: Hitler valt de Sovjet-Unie aan in 1941, want:

• Hitler zeer anti-communistisch.

• Hitler ziet dreiging van een communistische revolutie als gevaarlijk.

Gevolg: Stalin woedend en vecht terug (zelfs ‘samenwerking’ met geallieerden).

Belangrijkste gebeurtenissen WO II (2)

7 december 1941: Japanse aanval op Pearl Harbor, dus VS betrokken bij de oorlog.

Augustus 1942-feburari 1943: Slag om Stalingrad: keerpunt: steeds verder terugdringen van Duitsers richting het oosten.

Juli 1942: start Jodenvervolging vanuit Nederland.

6 juni 1944: D-day: geallieerde troepen op Normandië.

7 mei 1945: Duitse overgave (in Europa).

Augustus 1945: einde WO II in Azië: atoombommen op Japanse steden Hiroshima en Nagasaki.

Aanval op Pearl Harbor (1941)

Op 7 december 1941 valt Japan Pearl Harbor aan (militaire basis van de Verenigde Staten in Hawaii)

Verenigde Staten verklaren oorlog aan Japan (en dus ook aan Duitsland).

Tweede Wereldoorlog in Azië

WO II: ‘betrokkenheid van de burgerbevolking bij de oorlogvoering’

Ook WO II is een totale oorlog (= oorlog waarbij niet alleen soldaten zijn betrokken, maar ook burgers), redenen:

1. Groter aantal burgerslachtoffers: WO I is ongeveer 5% slachtoffer is burger, WO II veel hoger.

2. Propaganda en censuur: daardoor beïnvloeden moraal en opinie bevolking over de oorlog (zowel in democratische als totalitaire staten).

3. Oorlogseconomie: economie in dienst van de oorlog.

Propaganda en censuur

Veel onschuldige burgers gestorven (bijv. doodschieten als straf) of bombardementen op steden

WO II: ‘verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal’

Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal, door:

1. Gebruik massavernietigingswapens, zoals atoombom.

2. Echte vernietigingsoorlog, waarbij nu op grote schaal ook burgerdoelen getroffen worden, bijv. op Rotterdam (moreel vijand breken). (totale oorlog)

   1. Vergelijk WO I: voornamelijk toch nog een soldatenoorlog.

Rol propaganda tijdens WO II

Propaganda = politieke mening van anderen beïnvloeden, bijv. via posters, radiotoespraken of films in bioscopen (politieke reclame):

- Positief: mensen overtuigen van de kracht van jouw ideologie of ideeën;

- Negatief: de vijand negatief neerzetten of verdacht maken.

Checkvraag tussendoor: Arbeidsinzet van Nederlandse mannen

Arbeidsinzet/Arbeidsdienst = verplicht werken van Nederlandse mannen in Duitse fabrieken.

Bekijk de bronnen.

1. Welke bron is gemaakt door de Duitsers en welke door het Nederlandse verzet (mensen tegen de Duitsers)?

2. Welk beeld wil bron b laten zien?

3. Waarom is dat een eenzijdig beeld?

4. Waarom zou je wel gaan naar Duitsland? Waarom niet?

a.

b.

Checkvraag tussendoor: eenzijdigheid en propaganda

- Wat is eenzijdig?

- Waarom is propaganda altijd eenzijdig…? Welk beeld geeft het wel en wat ontbreekt?

Welk beeld komt naar voren?

https://www.youtube.com/watch?v=L90smU0SOcQ

Einde WO II in Europa (I)

Aanvallen op Hitler vanaf het Oosten:

- Vanaf 1943: Hitler verliest steeds meer terrein in de Sovjet-Unie (Slag om Stalingrad)

- Begin 1943 (nog winter): de Russen verslaan de Duitsers bij de belangrijke stad Stalingrad  Hitler steeds verder terugdringen.

Einde WO II in Europa (II)

Aanvallen op Hitler vanaf het Westen:

Geallieerden vallen Europa aan op 6 juni 1944 (D-day) in Normandië (Franse kust) en vanuit daar Europa veroveren, met als laatste Berlijn. De Sovjet-Unie dringt Hitler terug vanuit oostelijke richting.

Einde oorlog in Europa: 7 mei 1945 overgave Duitsland (Nederland: 5 mei 1945)

D-day op 6 juni 1944 (keerpunt)

D-day of decision day: dag waarop vele geallieerde soldaten uit VS, Groot-Brittannië en Canada de Franse kust van Normandië opkwamen om Europa te heroveren op Hitler.

Einde Tweede Wereldoorlog (in Azië)

VS gebruikt tegen Japan een nieuw massavernietigingswapen, namelijk de atoombom.

VS bombardeert twee Japanse steden met een atoombom: Hiroshima en Nagasaki = augustus 1945.

Enkele dagen later, 15 augustus 1945: overgave Japan en einde WO II (capitulatie), want Japan heeft angst voor nieuwe atoombommen op Japanse steden.

- Geeft einde WO II in Azië.

Maar: uitvinding atoombom (in bezit VS) gaat de komende jaren zorgen voor nieuwe spanningen: Koude Oorlog (VS  Sovjet-Unie)

Atoombom = massavernietigingswapen = wapen waarmee je een massa mensen tegelijkertijd kunt doden.

Checkopgave (2 min.)

Aan de slag… (10 min.), in stilte

Maken: oefenvragen. Let bij bronvragen op: ik weet…, ik zie/lees… (bronverwijzing), dus…

Histoclip: https://schooltv.nl/video-item/histoclips-de-tweede-wereldoorlog: maken tijdlijn in je schrift van chronologie van WO II.

Hitler aan de macht

Aanval op Polen

Aanval op Nederland