BVJ Thema 4 Evolutie bs. 1 t/m 3

Deze les

  • Voorkennis activeren 

  • Introductie Evolutie 


Volgende les:

  • Start Thema 4 bs. 1 Ontwikkeling van het leven

  • Neem boek 4B mee!

1 / 67
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 67 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Deze les

  • Voorkennis activeren 

  • Introductie Evolutie 


Volgende les:

  • Start Thema 4 bs. 1 Ontwikkeling van het leven

  • Neem boek 4B mee!

Deze slide heeft geen instructies

Thema 4: Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Hoe zijn er zoveel verschillende soorten ontstaan?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Thema 4: Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Deze les

  • Toets thema 1 t/m 3 inzien! (~20 min.)

  • Tijdlijn opdracht bs. 1 De ontwikkeling van het leven



Deze slide heeft geen instructies

Tijdlijn opdracht bs. 1

  • Doel: belangrijke gebeurtenissen in de ontwikkeling van het leven in de juist volgorde zetten en verklaren waarom dat zo plaatsvond.

  • Waarom: Samenwerken en biologisch redeneren oefenen.

  • Hoe: In groepje van 2-3 

  • Opdracht: Knip de kaartjes uit en leg de gebeurtenissen in de juiste volgorde op de tijdlijn (tijdlijn van ontstaan aarde 4,6 MJG tot nu)

Deze slide heeft geen instructies

Toets th 1 -3 inzien!

  • Zelfstandig de toets inzien (~ 5 min.)

  • Antwoordmodel op het bord

  • Klassikaal bespreken: Onderdeel C en Onderdeel D vraag 1, 2, 4 en 8

  • Meer vragen? Stel ze!

5

m

00

s

Deze slide heeft geen instructies

Thema 4: Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Deze les

  • Uitleg bs. 1 Endosymbiose theorie

  • Opdracht bs. 2 Bacteriën, virussen en schimmels

  • Aan de slag!

Deze slide heeft geen instructies

Endosymbiose theorie

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen bs. 2

4.2.1 Je kunt kenmerken van bacteriën noemen.

4.2.2 Je kunt kenmerken van virussen noemen.

4.2.3 Je kunt kenmerken van schimmels noemen.

Deze slide heeft geen instructies

Doel opdracht bs. 2

Je maakt een overzicht van BS. 2 door zelf informatie op te zoeken in je boek. 

Aan het eind begrijp je:

1. wat bacteriën, virussen en schimmels zijn

2. hoe ze zich voortplanten

3. hoe ze invloed hebben op mensen

4. hoe ze passen binnen evolutie


Je werkt alleen of in groepjes van 2–3.


Je maakt een overzicht van BS 2 door zelf informatie op te zoeken in je boek.

Aan het eind begrijp je:


wat bacteriën, virussen en schimmels zijn


hoe ze zich voortplanten


hoe ze invloed hebben op mensen


hoe ze passen binnen evolutie


Je werkt alleen of in groepjes van 2–3.

20

m

00

s

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

Basisstof 1. Ontwikkeling van het leven


Maken: Th4 bs1 opdr. 1-12


Bs. 2 werkblad af en nagekeken is genoeg!









Deze slide heeft geen instructies

Thema 4: Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Deze les

  • Uitleg bs. 3 De evolutietheorie

  • Oefenen

  • Aan de slag!

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen bs. 3

4.3.1 Je kunt uitleggen wat de neodarwinistische evolutietheorie inhoudt.


In de loop van miljarden jaren zijn levensvormen op aarde ontstaan, veranderd en verdwenen. De reizen van Charles Darwin op het schip de Beagle leidden tot een revolutie in de ideeën over de ontwikkelingsgeschiedenis van het leven.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Evolutie

De geleidelijke ontwikkeling van het leven op aarde, van simpele naar complexere organismen

Deze slide heeft geen instructies

Creationisme

Alle organismen zijn geschapen

Deze slide heeft geen instructies

Intelligent design

Combinatie van evolutie en schepping.


Complexe ontwikkelingen ontstaan door 'schepper'.

Deze slide heeft geen instructies

Evolutietheorie van Lamarck

Lamarckisme (Lamarck, 1744 - 1829)

Verworven eigenschappen tijdens het leven

worden doorgegeven aan de volgende

generatie.

Deze slide heeft geen instructies

Evolutietheorie van Darwin

Darwinisme evolutie door natuurlijke selectie (survival of the fittest).

De omgeving selecteert de individuen die kunnen overleven (die het best zijn aangepast).

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Neodarwinisme

  • De theorieën van Mendel (1822-1884)


  • de ontdekking van DNA door Franklin, Watson en Crick (1950) 

brachten de verklaring voor de theorieën van Darwin.


Best aangepaste organismen meest succesvol in het 

doorgeven van hun genen aan de volgende generatie 

(natuurlijke selectie)







Deze slide heeft geen instructies

Lamarck

Na de evolutietheorie van Darwin (1 gemeenschappelijke voorouder) werd Lamarcks theorie niet meer serieus genomen.  Het DNA zou geen invloed ondervinden van hoe het organisme leefde. Epigenetica is in die zin een bevestiging van de theorie van Lamarck. Het idee dat het DNA kan veranderen tijdens het leven van het organisme en deze eigenschappen doorgegeven kunnen worden aan de volgende generatie.

Deze slide heeft geen instructies

Neodarwinistische evolutietheorie  


= Evolutietheorie (Darwin) gecombineerd met de  kennis over erfelijkheid


DNA voor het eerst ontdekt in 1871 en de structuur pas ontdekt in 1953

Deze slide heeft geen instructies

Neodarwinistische evolutietheorie  


Gaat uit van: 


  1. Diversiteit in genotype

  2. Natuurlijke selectie

  3. Soortvorming door reproductieve isolatie



Deze slide heeft geen instructies

Kenmerken van de evolutietheorie

Als er eigenschappen in populatie veranderen kan er sprake zijn van evolutie: aanpassing/adaptatie.


Een eigenschap levert voordeel op voor overleving of voortplanting: natuurlijke selectie.


Als populatie geïsoleerd is kan nieuwe soort ontstaan door reproductieve isolatie.
(bijv. darwinvinken)



Deze slide heeft geen instructies

1. Variatie in genotype

  • Mutaties: verandering in het DNA

  • Recombinatie: verdelen van de chromosomen bij meiose en bevruchting

Deze slide heeft geen instructies

2. Natuurlijke selectie

 Individuen met een betere adaptatie (aanpassing) aan het milieu hebben een grotere overlevingskans (en dus meer kans op nakomelingen).


Voor- of nadelige eigenschappen worden dus bepaald door het milieu.


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Natuurlijke selectie


Erfelijke mutaties zijn vaak niet direct zichtbaar in het fenotype. Het duurt soms wel enkele generaties voor het effect van de mutaties merkbaar is.

Als de verandering door de mutatie positief is, is de kans dat de mutatie het overleeft groter dan wanneer de mutatie negatief is.


In de natuur zullen soorten die door een mutatie minder aangepast zijn eerder worden opgegeten of sneller dood gaan. Bij die organismen was dan minder sprake van adaptatie (aanpassing).  


De soorten die 'sterker' worden door de mutaties blijven over. Een soort raakt door mutaties dus steeds beter aangepast aan de omgeving. Dit heet natuurlijke selectie. Natuurlijke selectie is een onderdeel van de evolutie.

Deze slide heeft geen instructies

Natuurlijke selectie



Deze slide heeft geen instructies

Natuurlijke selectie


Deze slide heeft geen instructies

Natuurlijke selectie



Deze slide heeft geen instructies

Survival of the fittest

De best aangepaste overleeft!

Individuen met een gunstig genotype overleven en hebben meer kans op het krijgen van nakomelingen.

Fitness:

Deze slide heeft geen instructies

Het ontstaan van nieuwe soorten volgens Darwin

Deze slide heeft geen instructies

3. Reproductieve isolatie

Deze slide heeft geen instructies

Het veranderen van een soort

  • Niet alle individuen van dezelfde soort zijn gelijk (genetische variatie).

  • Die het beste passen in de omstandigheden en in het gebied hebben op dat moment meer overlevingskans.

  • Ook meer kans op voortplanting, dus om hun genen door te geven aan nakomelingen.

  • Na vele jaren zie je deze variant van de soort (bijna) alleen nog maar en zijn andere varianten (bijna) verdwenen).

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht: Leg uit waarom deze situatie te maken heeft met natuurlijke selectie. Schrijf op!

Gebruik de begrippen:

- mutatie

- genetische variatie

- adaptatie

- fitness

- selectiedruk

Eerst alleen witte motten en een enkele keer een zwarte mot (er is wat genetische variatie). Toen kwamen er fabrieken die zorgde voor vervuiling toen na een aantal jaren meer zwarte motten in dit gebied dan witte motten.


In eerste instantie had je voornamelijk witte motten en enkele zwarte motten de zwarte motten zijn ontstaan door een mutatie. Vervolgens werden de bomen door vervuiling een stuk donkerde en hebben de zwarte motten een voordeel zijn beter aangepast op de omgeving (adaptatie) er ontstaat selectiedruk door de andere kleur van de bomen. Doordat de zwarte motten minder snel op worden gegeten hebben zij een betere fitness en krijgen zij meer nakomelingen. Hierdoor neemt de genetische variatie af). 


Door veel variatie in genotypen zijn er ook meer verschillende fenotypen.

A

juist

B

onjuist

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Bij een diersoort komen veel variaties in genotypen voor. Wat is waar?

A

De soort heeft een grotere overlevingskans

B

Dit is een probleem bij verandering in de milieuomstandigheden

C

Een individu heeft een grotere overlevingskans

D

De variatie komt door ongeslachtelijke voortplanting

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier heeft hier de meeste overlevingskans?

A

Dier met bruine vacht

B

Dier met zwarte vacht

C

Dier met zwart/witte vacht

D

Dier met witte vacht

Deze slide heeft geen instructies

Welk van deze twee vliegen heeft de grootste overlevingskans

A

foto 1

B

foto 2

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Fitness houdt in dat

A

mutanten blijven voortbestaan.

B

gedurende langere tijd geen voortplanting hoeft plaats te nemen.

C

er veel immigratie en emigratie optreedt.

D

individuen met een gunstig genotype meer nakomelingen hebben.

Deze slide heeft geen instructies

Charles Darwin ontwikkelde de evolutietheorie. Wat is GEEN uitgangspunt van de evolutietheorie?

A

Er ontstaan steeds nieuwe genotype

B

Er vind natuurlijke selectie plaats

C

Er onstaan geen nieuwe fenotype

D

Er ontstaan nieuwe soorten

Deze slide heeft geen instructies

Een ander woord voor adaptatie is

A

Aanpassing

B

Natuurlijke selectie

C

Selectiedruk

D

Drift

Deze slide heeft geen instructies

Dieren met de beste adaptatie hebben een lage / hoge fitness

A

Lage

B

Hoge

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Wat is geen vorm van adaptatie?

A

Trekgedrag

B

Schutkleur

C

Mutatie die zorgt voor een efficiëntere stofwisseling

D

Concurrentie

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een argument voor de evolutietheorie?

A

Mensen lijken op apen

B

Fossielen

C

Genotypes van verschillende soorten met veel overeenkomsten

D

Meneer Darwin was erbij toen evolutie plaats vond

Deze slide heeft geen instructies

Wie is het “fittest”?

A

Een jonge leeuw met 10 nakomelingen.

B

Een oude leeuw met 10 nakomelingen.

C

Een oude leeuw zonder nakomelingen die alle gevechten wint.

D

Een jonge leeuw zonder nakomelingen die alle gevechten wint.

Misvatting: Leerlingen vergeten vaak te denken aan voortplantingssucces bij het begrip van ‘fittest’

A GOED

B De kans is klein dat een oude leeuw nog meer nakomelingen krijgt dan een jongere leeuw. (Deze heeft nog wel een kans om meerdere nakomelingen te krijgen)

C Leerlingen denken dat “fittest” gaat over sterk zijn

D Leerlingen denken dat “fittest” gaat over sterk zijn


Wat veroorzaakt genetische variatie?

A

Mutaties

B

Mutaties in het DNA en geslachtelijke voortplanting

C

Geslachtelijke voortplanting

D

Natuurlijke selectie en adaptatie

Deze slide heeft geen instructies

Wat is natuurlijke selectie?

A

De sterkste overleven

B

De grootste overleven

C

De best aangepaste overleven

D

De snelste overleven

Deze slide heeft geen instructies

Wat is isolatie?

A

theorie die ervan uitgaat dat er steeds nieuwe genotypen ontstaan, er natuurlijke selectie plaatsvindt en er nieuwe soorten ontstaan

B

kans dat een organisme in leven blijft

C

verschillende vormen van een soort kunnen gescheiden raken van elkaar

D

ontwikkeling van het leven op aarde

Deze slide heeft geen instructies

Natuurlijke selectie

1) oorzaak: er is variatie in genotypen tussen individuën van een soort

2) die variatie is het gevolg van recombinatie en mutaties

3) organismen met het fenotype wat het beste past in het milieu hebben een grotere overlevingskans

4) deze organismen hebben een grotere kans om nakomelingen te maken en hun genen door te geven

5) gevolg: het leidt er toe dat erfelijke eigenschappen van populaties onder invloed van de omgeving kunnen veranderen

Deze slide heeft geen instructies

  Voorwaarden voor evolutie

* genetische variatie door mutaties en recombinatie

* natuurlijke selectie / survival of the fittest

* veel generaties tijd


selectiedruk de invloed van milieufactoren op genetische variatie in een                                     populatie 

fitness            de kans op nakomelingen

adaptatie       aanpassing 





                   

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Leg uit of Pokémons wel of niet evolueren.

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

Basisstof 3. De evolutietheorie

Maken: Th4 bs3 opdr. 29-39



Volgende les: bs. 4 Evolutie in populaties (deel 1)










Deze slide heeft geen instructies

Thema 4: Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Deze les

  • Uitleg bs. 4 Evolutie in populaties (in 2 delen)

  • Aan de slag!

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen bs. 4

4.4.1 Je kunt uitleggen hoe allelen in een populatie overerven.



Volgens de evolutietheorie kunnen de erfelijke eigenschappen van soorten en populaties veranderen onder invloed van het milieu. Als dat zo is, moet die verandering in een populatie ook op microniveau zichtbaar zijn.

Deze slide heeft geen instructies